Không chỉ là tuyến hàng hải chiến lược hàng đầu thế giới, eo biển Hormuz cũng là khu vực nổ ra nhiều cuộc xung đột quân sự. Những sự kiện được liệt kê dưới đây cho thấy eo biển Hormuz từng trở thành “sàn đấu” của những cường quốc quân sự như thế nào.
Kể từ khi công nghệ UAV phát triển, quân đội Mỹ đã sử dụng khí tài này ở khu vực Trung Đông nhằm mục đích hỗ trợ an ninh hàng hải cũng như do thám Iran. Tuy nhiên, trong nhiều năm, chính quyền Tehran không ít lần lên tiếng phản đối động thái trên của Washington và coi đây là hành động vi phạm không phận của Iran.
Vào ngày 20/6/2019, Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) đã bắn hạ UAV RQ-4 Global Hawk phía trên eo biển Hormuz, khiến Tổng thống Mỹ Donald Trump tức giận đến mức ra lệnh thực hiện các cuộc tấn công trả đũa “nhằm vào một số bãi phóng tên lửa và radar của Iran”. Tuy nhiên, ông Trump đã cho hủy nhiệm vụ vào phút chót.
Hãng thông tấn Tasnim dẫn lời chỉ huy IRGC khi đó là Tướng Hossein Salami tuyên bố vào rạng sáng 20/6/2019, UAV RQ-4 của Mỹ đã xuất kích từ một căn cứ quân sự ở khu vực phía nam Vịnh Ba Tư và hướng đến thành phố Chabahar của Iran. Trong quá trình quay đầu trở về căn cứ, chiếc UAV này đã xâm nhập không phận của Iran trên eo biển Hormuz và bị bắn hạ.
Ngoại trưởng Iran Mohammad Javad Zarif nhấn mạnh: “Dữ liệu từ Hệ thống Định vị toàn cầu (GPS) cho thấy UAV của Mỹ bay cách bờ biển Iran khoảng 15,3km, khu vực thuộc lãnh hải 12 hải lý (khoảng 22,2km). Chúng tôi đã thu được mảnh vỡ của UAV Mỹ nằm trong vùng biển thuộc chủ quyền Iran”.
Theo lời kể của Chuẩn tướng Amir Ali Hajizadeh, chỉ huy lực lượng phòng không của IRGC, một máy bay trinh sát Boeing P-8 Poseidoncủa Mỹ cũng có mặt ở eo biển Hormuz vào thời điểm chiếc UAV RQ-4 bị bắn hạ. “Cùng với chiếc UAV RQ-4, quân Mỹ cũng triển khai máy bay quân sự P-8 chở 35 người trên đó. Máy bay P-8 cũng xâm nhập không phận của Iran, chúng tôi có thể đã bắn hạ nó nhưng lại không làm vậy”, ông Hajizadeh nhớ lại.
Trong một thông cáo sau đó, Lầu Năm Góc xác nhận sự hiện diện của máy bay P-8 gần vị trí chiếc RQ-4 bị bắn hạ. Vào ngày 20/6, Hệ thống phân phối hình ảnh chính thức của quân đội Mỹ (DVIDS) đã đăng tải đoạn video ghi lại cảnh UAV RQ-4 sau khi trúng tên lửa của Iran đã rơi xuống eo biển Hormuz.
Video: DVIDS
“Ở thời điểm bị bắn hạ, UAV RQ-4 đang hoạt động cách bờ biển Iran khoảng 34km. Cuộc tấn công nguy hiểm và leo thang này là hành động vô trách nhiệm… có thể gây nguy hiểm cho thường dân vô tội”, DVIDS chú thích.
Tổng thống Mỹ Trump sau khi nhận được tin chiếc RQ-4 bị bắn hạ ở eo biển Hormuz đã bày tỏ sự tức giận. Trang tin Dawn của Pakistan dẫn lời ông Trump cho hay: “Tôi nghĩ Iran đã phạm phải sai lầm. Tôi cho rằng đây có thể là một vị tướng Iran hoặc ai đó mắc sai lầm khi bắn hạ chiếc UAV đó”.
Báo New York Times trích dẫn lời “nhiều quan chức trong chính quyền Trump” tiết lộ, lãnh đạo Nhà Trắng đã ra lệnh tấn công trả đũa vào một số vị trí Iran triển khai radar phòng không và tên lửa. Tuy nhiên, chính ông Trump đã hủy lệnh này vào phút chót.
Ông Trump về sau xác nhận đã cho hủy kế hoạch tấn công “chỉ 10 phút trước khi chiến dịch dự kiến bắt đầu” sau khi ông nhận được báo cáo của các tướng lĩnh Mỹ, trong đó họ ước tính đòn trả đũa của Washington có thể khiến nhiều người Iran thiệt mạng.
Video: Meet The Press/NBC
Ông Trump kể lại trong chương trình Meet The Press chiếu trên kênh NBC: “Có điều tôi muốn hỏi trước khi các ông (tướng lĩnh Mỹ) thực hiện việc trả đũa rằng liệu có bao nhiêu người Iran sẽ chết. Họ trả lời sẽ có 150 người thiệt mạng”.
Để đáp trả việc Iran bắn hạ UAV RQ-4, vào ngày 24/6/2019, ông Trump đã ký sắc lệnh áp các biện pháp trừng phạt mới với hàng loạt tướng lĩnh IRGC và Lãnh tụ tối cao Iran khi đó Ali Khamenei. Quân đội Mỹ cũng thực hiện một số chiến dịch tấn công mạng vào hạ tầng quân sự của IRGC.
Xung quanh eo biển Hormuz là một chuỗi gồm 7 hòn đảo nhỏ, tạo thành một tuyến phòng thủ tự nhiên giúp Iran trấn giữ tuyến hàng hải quan trọng này.
Dữ liệu cho thấy Iran đã phóng 6.770 tên lửa và máy bay không người lái (UAV) kể từ ngày 28/2 với các cuộc tấn công vào Israel và các nước vùng Vịnh vẫn diễn ra đều đặn.
Sau vụ ám sát ông Ali Khamenei, Iran đã triển khai lực lượng đặc nhiệm chống khủng bố NOPO để bảo vệ cho tân Lãnh tụ tối cao Mojtaba Khamenei.
