Tên lửa đạn đạo Kheibar Shekan – Ảnh: AFP
“Xương sống” trong kho tên lửa của Iran
Theo tờ Wall Street Journal ngày 25-7, kể từ khi giao tranh bùng phát trở lại vào đầu tháng này, Iran đã liên tục sử dụng tên lửa đạn đạo tầm trung Kheibar Shekan để tấn công các căn cứ của Mỹ tại Trung Đông.
Các quan chức Mỹ cho biết Tehran không chỉ phóng tên lửa theo cách truyền thống, mà còn kết hợp nhiều quỹ đạo bay, tốc độ và động cơ cơ động khác nhau nhằm gây nhiễu, khiến các hệ thống phòng không khó phát hiện và đánh chặn hơn.
Tên lửa Kheibar Shekan được Iran đưa vào biên chế từ năm 2022. Tên lửa sử dụng động cơ nhiên liệu rắn một tầng, có tầm bắn khoảng 1.450km, mang đầu đạn nặng từ 450-590kg và đạt tốc độ khoảng 6.100km/h khi lao xuống mục tiêu.
Minh họa tầm bắn khoảng 1.450km (900 dặm) của tên lửa đạn đạo tầm trung Kheibar Shekan từ lãnh thổ Iran – Đồ họa: WSJ
Khác với các thế hệ tên lửa cũ phải mất nhiều thời gian tiếp nhiên liệu trước khi phóng, Kheibar Shekan có thể được nạp nhiên liệu sẵn và nhanh chóng đưa lên xe tải hoặc các bệ phóng cơ động để khai hỏa.
Điều này giúp Iran rút ngắn thời gian triển khai, đồng thời hạn chế nguy cơ bị không quân Mỹ và Israel phát hiện, phá hủy các bệ phóng.
Một số biến thể của loại tên lửa này còn được trang bị đầu đạn có khả năng tách khỏi thân tên lửa trong giai đoạn cuối hành trình.
Phần đầu đạn này được tích hợp động cơ cỡ nhỏ, cho phép điều chỉnh hướng bay ở phút chót khi tiếp cận mục tiêu với tốc độ lên tới khoảng 9.600km/h, qua đó tăng khả năng né tránh các tên lửa đánh chặn.
Theo các chuyên gia quân sự, dù là tên lửa đạn đạo, Kheibar Shekan lại có thể điều chỉnh đường bay linh hoạt khi tiếp cận mục tiêu, khiến việc đánh chặn chúng trở nên khó khăn hơn.
Phần còn lại của một tên lửa đạn đạo Kheibar Shekan được quân đội Israel trưng bày năm 2024, vài ngày sau một cuộc tấn công của Iran – Ảnh: REUTERS
Liên tục cải tiến để vượt lá chắn phòng không
Đáng chú ý, Iran không chỉ cải tiến bản thân tên lửa mà còn liên tục thay đổi cách sử dụng chúng trên chiến trường.
Các quan chức Mỹ cho biết trong nhiều đợt tấn công gần đây, Tehran đồng thời triển khai Kheibar Shekan, máy bay không người lái tốc độ cao và các loại tên lửa đời cũ nhằm vào cùng một mục tiêu, tạo nên các cuộc tấn công nhiều lớp để gây quá tải cho hệ thống phòng không.
Kể từ khi lệnh ngừng bắn sụp đổ vào đầu tháng này, Iran được cho là nhiều lần nhắm vào khu vực sinh hoạt của binh sĩ Mỹ tại các căn cứ ở Trung Đông, đồng thời tấn công các trạm radar – thành phần then chốt của mạng lưới phòng không trong khu vực, gây rủi ro lớn cho quân nhân Mỹ.
“Điều này cho thấy Iran đang theo dõi rất sát, họ đang học hỏi và tìm cách vượt qua chúng ta”, tướng Joseph Votel, cựu tư lệnh Bộ Chỉ huy Trung tâm Mỹ (CENTCOM), nhận định. “Họ sở hữu rất nhiều kinh nghiệm trong lĩnh vực này”.
Một quan chức Mỹ cho biết phần lớn tên lửa Kheibar Shekan đã bị Mỹ và các đồng minh đánh chặn thành công. Tuy nhiên, một số quả vẫn xuyên thủng được hệ thống phòng thủ nhờ những phương thức cơ động mới.
Hệ thống phòng không Israel đang đánh chặn các tên lửa và drone được phóng từ Iran ngày 14-4 – Ảnh: REUTERS
Chuyên gia tên lửa Fabian Hinz nhận định Iran đang liên tục rút kinh nghiệm sau mỗi đợt tấn công.
“Mỗi lần sử dụng tên lửa trong thực chiến đều mang lại dữ liệu. Iran đang quan sát kiểu cơ động nào hiệu quả nhất để vượt qua hệ thống phòng thủ tên lửa và áp dụng những kinh nghiệm đó cho các cuộc tấn công tiếp theo”, ông nói.
Nicole Grajewski, chuyên gia về chiến lược Iran tại Đại học Sciences Po (Pháp), cho rằng Kheibar Shekan đang dần trở thành vũ khí chủ lực của Tehran nhờ chi phí chế tạo thấp, khả năng triển khai linh hoạt và hiệu quả tương đối cao.
Iran chưa công bố giá thành của mỗi quả Kheibar Shekan.
Tuy nhiên, theo các nhà phân tích, loại tên lửa này có giá rẻ hơn rất nhiều so với các tên lửa đánh chặn của Mỹ và Israel, vốn có giá từ 2-15 triệu USD mỗi quả tùy từng hệ thống.
Theo ước tính của Mỹ và Israel, trước khi chiến sự nổ ra, Iran sở hữu khoảng 2.500 tên lửa Kheibar Shekan cùng các tên lửa đạn đạo tầm trung khác.
Dù nhiều cơ sở sản xuất động cơ đã bị phá hủy, các chuyên gia cho rằng Tehran vẫn có thể tiếp tục lắp ráp thêm tên lửa từ các linh kiện được cất giữ trong những căn cứ ngầm, giúp nước này duy trì đáng kể năng lực tấn công bằng tên lửa trong thời gian tới.
