Tuần giao dịch 16-20/2 khép lại với những biến động mạnh trên thị trường tài chính toàn cầu, trái ngược hoàn toàn với không khí nghỉ lễ tại nhiều quốc gia châu Á. Hai yếu tố nổi bật xuất hiện gần như cùng lúc đã thổi bùng tâm lý bất định của giới đầu tư: những diễn biến pháp lý – chính sách xoay quanh thuế quan của Mỹ và căng thẳng địa chính trị liên quan tới Iran. Cả hai đều có khả năng tác động sâu rộng tới dòng vốn, lạm phát, chính sách tiền tệ và đặc biệt là thị trường kim loại quý.
Yếu tố thứ nhất đến từ Washington. Rạng sáng 21/2 (giờ Việt Nam), Tòa án Tối cao Mỹ chính thức bác bỏ chính sách thuế đối ứng mà Donald Trump từng áp đặt dựa trên các quyền khẩn cấp, cho rằng việc đánh thuế thuộc thẩm quyền của Quốc hội. Phán quyết này ngay lập tức làm dấy lên tranh luận về giới hạn quyền lực hành pháp trong lĩnh vực thương mại.
Tuy nhiên, phản ứng của Nhà Trắng diễn ra rất nhanh. Chỉ vài giờ sau phán quyết, Tổng thống Mỹ Donald Trump ký sắc lệnh áp thuế toàn cầu bổ sung 10%, rồi nâng thêm 15% theo Điều 122 của Đạo luật Thương mại năm 1974. Động thái này cho thấy chính quyền không lùi bước mà chuyển sang một cơ sở pháp lý khác để duy trì chính sách bảo hộ.
Vấn đề nằm ở chỗ Điều 122 chỉ cho phép áp dụng thuế tạm thời tối đa 150 ngày và yêu cầu phải chứng minh tình trạng thâm hụt cán cân thanh toán “lớn và nghiêm trọng”. Điều khoản này hiếm khi được sử dụng, vì vậy khả năng phát sinh tranh chấp pháp lý là rất cao. Thị trường hiện không chỉ phải định giá rủi ro thương mại, mà còn phải cân nhắc nguy cơ các cuộc chiến pháp lý kéo dài và áp lực hoàn thuế đối với các mức thuế trước đó.
Sự chồng chéo giữa quyền lực hành pháp và lập pháp trong chính sách thuế khiến triển vọng thương mại Mỹ trở nên khó đoán hơn bao giờ hết. Ngoài Điều 122, chính quyền còn có thể viện dẫn Điều 301 – cho phép áp đặt các mức thuế không giới hạn nhằm đáp trả hành vi bị cho là phân biệt đối xử với doanh nghiệp Mỹ. Nếu kịch bản này xảy ra, mặt bằng thuế quan toàn cầu có thể bị đẩy lên cao hơn và kéo theo vòng xoáy trả đũa thương mại mới.
Tác động lên lạm phát và chính sách tiền tệ cũng chưa thể đo lường ngay. Thuế quan thường có độ trễ trước khi phản ánh vào giá tiêu dùng. Trong khi đó, lạm phát lõi của Mỹ vẫn quanh mức 3%, cao hơn đáng kể so với mục tiêu 2% của Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed). Điều này làm gia tăng khả năng Fed sẽ duy trì lập trường thận trọng ít nhất đến tháng 5, thay vì sớm nới lỏng chính sách.
Yếu tố thứ hai, thậm chí còn nhạy cảm hơn, là căng thẳng địa chính trị liên quan tới Iran. Các cuộc đàm phán chưa ấn định thời điểm cho vòng họp tiếp theo. Phía Mỹ cho biết đang chờ một đề xuất chi tiết từ Tehran trong hai tuần tới, song những diễn biến bất ngờ có thể xuất hiện bất cứ lúc nào. Rủi ro tại Trung Đông luôn có sức lan tỏa lớn tới thị trường năng lượng, từ đó ảnh hưởng tới lạm phát và kỳ vọng chính sách toàn cầu.
Chính sự kết hợp giữa bất ổn thương mại và rủi ro địa chính trị đã tạo nên môi trường lý tưởng cho vàng. Trong tuần qua, giá vàng tăng vọt lên trên 5.100 USD/ounce sau khi từng giảm về 4.880 USD/ounce trước đó. Biên độ dao động lớn phản ánh trạng thái nhạy cảm cao của thị trường trước mọi thông tin mới.
Vàng từ lâu được coi là tài sản trú ẩn an toàn, không phụ thuộc vào cam kết của bất kỳ chính phủ hay tổ chức phát hành nào. Trong bối cảnh thế giới có thể chao đảo chỉ vì một tuyên bố chính trị hoặc một dòng trạng thái trên mạng xã hội, đặc tính “phi rủi ro đối tác” của vàng càng trở nên giá trị.
Dù đang ở vùng giá cao kỷ lục, hàng loạt tổ chức tài chính lớn vẫn nâng dự báo dài hạn. UBS dự báo giá vàng có thể đạt 6.200 USD/ounce vào giữa năm 2026. BMO thậm chí nhìn thấy mức gần 6.500 USD/ounce. AuAg nhắc tới mốc 6.000 USD/ounce, còn ANZ kỳ vọng 5.800 USD/ounce trong quý II.
Đáng chú ý, đây không phải là những dự báo mang tính “đu trend” ngắn hạn. Các tổ chức này điều chỉnh giả định dài hạn dựa trên nhiều yếu tố: nhu cầu mua vàng bền bỉ của ngân hàng trung ương, thâm hụt ngân sách có tính cấu trúc tại nhiều nền kinh tế lớn, rủi ro lạm phát dai dẳng và môi trường địa chính trị khó bình thường hóa. Bên cạnh đó là những tranh luận ngày càng tăng về vai trò lãnh đạo tiền tệ của Mỹ trong hệ thống tài chính toàn cầu.
Tuy vậy, con đường đi lên của vàng không bằng phẳng. Thị trường có thể chứng kiến các nhịp điều chỉnh sâu, đặc biệt khi vị thế đòn bẩy bị đảo chiều nhanh chóng – tương tự những gì từng xảy ra với bạc hồi cuối tháng 1 và đầu tháng 2. Biến động mạnh sẽ còn tiếp diễn khi nhà đầu tư liên tục tái định giá rủi ro chính sách.
Điểm đáng lưu ý là mỗi lần giá vàng điều chỉnh về quanh 5.000 USD/ounce, lực mua lại xuất hiện khá mạnh. Điều này cho thấy mức giá sàn đang dần được nâng lên. Thay vì coi các nhịp giảm là tín hiệu rút lui, nhiều nhà đầu tư xem đó là cơ hội tái cơ cấu danh mục. Hành vi này phản ánh sự thay đổi sâu sắc trong tư duy quản trị tài sản, chứ không đơn thuần là hưng phấn đầu cơ.
Trong một thế giới chất chứa nợ công cao, liên minh địa chính trị rạn nứt và chính sách thường xuyên thay đổi, sức hấp dẫn của vàng nằm ở khả năng chống chịu rủi ro. Đây là một trong số ít tài sản không phụ thuộc vào bảng cân đối kế toán của bên phát hành hay uy tín của một chính phủ cụ thể.
Mốc 6.000 hay 6.500 USD/ounce có thể gây tranh cãi, nhưng câu hỏi lớn hơn là: điều gì đủ sức đảo ngược các lực đẩy hiện tại? Chỉ khi thế giới quay trở lại kỷ luật tài khóa bền vững, căng thẳng địa chính trị được hóa giải và niềm tin vào hệ thống tiền tệ toàn cầu được củng cố, động lực tăng dài hạn của vàng mới có thể suy yếu. Cho đến lúc đó, bất định vẫn sẽ là người bạn đồng hành của kim loại quý này.
Trong nước, trong phiên giao dịch trước kỳ nghỉ Tết Nguyên dán, giá vàng miếng SJC và vàng nhẫn đều ở mức cao. Cụ thể, tới cuối phiên giao dịch ngày 14/2, giá vàng miếng 9999 tại SJC được niêm yết ở mức 178-181 triệu đồng/lượng (mua vào – bán ra), tăng 2 triệu đồng ở cả 2 chiều mua vào và bán ra so với phiên liền trước.
Sáng ngày 23/2, SJC công bố giá vàng tăng lên 181,6-184,6 triệu đồng/lượng (mua – bán), tăng tới hơn 3 triệu/lượng so với mức giá trước kỳ nghỉ Tết.
Tòa án tối cao bác bỏ thuế đối ứng: Giá vàng tăng vọt, điều gì xảy ra với Mỹ?Giá vàng tăng vọt, chứng khoán Mỹ đồng loạt tăng sau khi Tòa án Tối cao Mỹ bác bỏ thuế đối ứng của Tổng thống Donald Trump. Thị trường tài chính và hàng hóa thế giới có thể biến động mạnh. Nhà Trắng đã có những động thái đầu tiên.
