Vàng bạc vừa trải qua nhịp điều chỉnh sâu, khiến nhiều nhà đầu tư hoang mang – Ảnh: WGC
Bước sang năm 2026, thị trường tài chính toàn cầu và Việt Nam đang đứng trước một giai đoạn nhiều biến động đan xen.
Lãi suất duy trì ở mặt bằng cao, giá vàng và bạc liên tục tăng mạnh, trong khi thị trường chứng khoán xuất hiện những nhịp dao động khó lường.
Những chuyển động này không tách rời nhau, mà đang tạo nên một chu kỳ tái cơ cấu tài sản rõ nét trong cộng đồng nhà đầu tư.
Vì sao vàng và bạc tăng giá mạnh thời gian qua?
Đà tăng của vàng và bạc thời gian gần đây không chỉ xuất phát từ yếu tố “trú ẩn truyền thống”, mà là tổng hòa của nhiều nguyên nhân.
Thứ nhất, lãi suất cao kéo dài làm thay đổi kỳ vọng lợi nhuận. Khi chi phí vốn tăng, khả năng mở rộng lợi nhuận của doanh nghiệp bị hạn chế, trong khi các kênh đầu tư rủi ro cao trở nên kém hấp dẫn hơn. Điều này khiến một phần dòng tiền dịch chuyển sang tài sản phòng thủ như vàng.
Thứ hai, bất định kinh tế và địa chính trị vẫn hiện hữu. Mặc dù chưa rơi vào khủng hoảng, nhưng các rủi ro về tăng trưởng, xung đột khu vực, thương mại và tiền tệ khiến nhà đầu tư có xu hướng nắm giữ tài sản có tính bảo toàn giá trị cao hơn.
Thứ ba, tâm lý phòng thủ của nhà đầu tư cá nhân gia tăng. Trong bối cảnh thông tin nhiễu loạn, vàng và bạc trở thành lựa chọn “dễ hiểu, dễ nắm giữ” hơn so với cổ phiếu hay các sản phẩm tài chính khác.
Riêng với bạc, ngoài yếu tố trú ẩn, còn có sự hỗ trợ từ nhu cầu công nghiệp (năng lượng tái tạo, công nghệ), khiến giá bạc biến động mạnh hơn vàng cả ở chiều tăng lẫn giảm. Các quỹ đầu tư đang nắm giữ các loại tài sản này cho thấy mức độ ảnh hưởng mạnh trong việc mua vào và bán ra liên tục.
Lãi suất cao và tác động lên thị trường chứng khoán
Việc lãi suất không còn ở mức thấp như giai đoạn 2020-2022 đã tạo ra những tác động trực tiếp và gián tiếp lên thị trường chứng khoán.
Ở góc độ trực tiếp, định giá cổ phiếu bị nén lại. Khi lãi suất thực tăng, thị trường khó chấp nhận mức P/E cao, đặc biệt với những doanh nghiệp tăng trưởng dựa nhiều vào đòn bẩy tài chính. Kết quả kinh doanh vì vậy cũng khó tạo ra những bất ngờ tích cực trên diện rộng.
Ở góc độ gián tiếp, dòng tiền trở nên thận trọng hơn. Nhà đầu tư không rút vốn ồ ạt khỏi chứng khoán, nhưng sẵn sàng đứng ngoài chờ đợi.
Điều này khiến các nhịp tăng của thị trường thiếu lực bền, trong khi những thông tin tiêu cực lại dễ kích hoạt các đợt điều chỉnh mạnh.
Xu hướng nổi bật hiện nay không phải là rời bỏ chứng khoán, mà là tái phân bổ danh mục. Nhiều nhà đầu tư nên lựa chọn: Chốt bớt các vị thế đã có lợi nhuận, cân bằng/quản trị yếu tố sử dụng đòn bẩy.
Rủi ro lớn nhất trong quá trình này chỉ là lựa chọn tài sản mà ở tốc độ và tâm lý: mua đuổi khi giá đã tăng mạnh, hoặc coi vàng bạc như công cụ lướt sóng ngắn hạn.
Thực tế cho thấy ngay cả vàng và bạc cũng có thể biến động mạnh. Trong tháng 2-2026 vừa qua, thị trường từng ghi nhận một nhịp điều chỉnh sâu của vàng 12% và bạc 30%, khiến nhiều nhà đầu tư mua ở vùng giá cao chịu áp lực tâm lý đáng kể.
Điều đó nhắc lại một thực tế: vàng và bạc không đồng nghĩa với “an toàn tuyệt đối”.
Nhìn về năm 2026, thị trường chứng khoán được dự báo sẽ tiếp tục biến động mạnh và khó đoán. Những yếu tố trực tiếp như lãi suất thực cao, tăng trưởng lợi nhuận doanh nghiệp không đồng đều, cùng với độ trễ của các chính sách kinh tế vẫn là bài toán chưa có lời giải rõ ràng.
Song song đó là các yếu tố gián tiếp: tâm lý nhà đầu tư dễ dao động, phản ứng nhanh với tin xấu, và xu hướng dòng tiền có thể xuất hiện những nhịp tăng nhanh, giảm mạnh, không hoàn toàn phản ánh giá trị nội tại trong ngắn hạn.
Vàng bạc chỉ nên ở mức 5-10% danh mục, không nên vay để “all in”
Trong bối cảnh này, việc nắm giữ vàng và bạc nên được nhìn nhận như một phần của chiến lược quản lý rủi ro. Tỉ trọng hợp lý thường được khuyến nghị ở mức 5-10% tổng danh mục. Khi đã đạt tỉ trọng này, nhà đầu tư nên dừng lại, tránh gia tăng nếu chỉ vì tâm lý sợ bỏ lỡ.
Với những người chưa có vàng, thay vì chờ đợi một mức giá “lý tưởng”, cách tiếp cận phù hợp hơn là tích lũy từng phần nhỏ, ưu tiên vàng trước, bạc sau. Tại Việt Nam, khái niệm đầu tư tích sản bạc chỉ mới bắt đầu, vì thế một tỉ lệ thường khuyến nghị hợp lý có thể là 10 phần vàng/1 phần bạc, nhằm hạn chế biến động mạnh từ bạc.
Quan trọng hơn cả là kỷ luật không vay tiền để mua vàng bạc, không đầu tư tất cả theo tin tức, luôn nhớ rằng đây là công cụ phòng thủ. Chủ động với việc tìm hiểu và đa dạng các tài sản một cách hiệu quả.
Năm 2026 không phải là năm mà việc chọn đúng một tài sản sẽ đảm bảo chiến thắng. Đây là giai đoạn mà cấu trúc danh mục và khả năng kiểm soát rủi ro trở nên quan trọng hơn bao giờ hết. Trong một thị trường nhiều ẩn số, giữ được sự cân bằng và tránh những sai lầm lớn đôi khi chính là thành công lớn nhất của nhà đầu tư.
