Tổng thống Mỹ Donald Trump chia sẻ với báo giới tại sân bay quốc tế Palm Beach ở Florida hôm 2-5 – Ảnh: AP
Mỹ khởi động “Dự án tự do” để hộ tống tàu qua Hormuz
Ngày 3-5, trên mạng xã hội Truth Social, Tổng thống Mỹ Donald Trump thông báo nước này sẽ khởi động “Dự án tự do” nhằm hướng dẫn tàu thuyền của các quốc gia trung lập đi qua eo biển Hormuz, bắt đầu từ sáng 4-5 theo giờ Trung Đông.
“Các quốc gia trên khắp thế giới, hầu hết không hề liên quan đến cuộc tranh chấp ở Trung Đông đang diễn ra rất rõ ràng và bạo lực, đã đề nghị Mỹ xem liệu chúng tôi có thể giúp giải phóng các tàu của họ đang bị mắc kẹt tại eo biển Hormuz, một vấn đề mà họ hoàn toàn không liên quan. Họ chỉ đơn thuần là những bên trung lập và vô tội!
Vì lợi ích của Iran, Trung Đông và Mỹ, chúng tôi đã thông báo với các quốc gia này rằng chúng tôi sẽ hướng dẫn tàu của họ rời khỏi các tuyến đường thủy bị hạn chế một cách an toàn, để họ có thể tiếp tục hoạt động kinh doanh một cách tự do và hiệu quả”, ông Trump nêu trong bài đăng.
Theo ông, việc di chuyển tàu nhằm “giải phóng con người, công ty và các quốc gia” mà ông cho là nạn nhân của hoàn cảnh. Ông nhấn mạnh đây là “cử chỉ nhân đạo từ Mỹ, các quốc gia Trung Đông và đặc biệt là Iran”.
“Nhiều tàu trong số này đang dần cạn kiệt lương thực và các nhu yếu phẩm để thủy thủ đoàn có thể duy trì điều kiện sống lành mạnh và vệ sinh. Tôi tin rằng điều này sẽ góp phần thể hiện thiện chí từ tất cả các bên đã căng thẳng xung đột trong suốt nhiều tháng qua”, nhà lãnh đạo Mỹ cho biết.
Tuy nhiên, ông Trump lưu ý “nếu tiến trình nhân đạo này bị cản trở bằng bất kỳ cách nào thì động thái đó sẽ phải được xử lý một cách cứng rắn”.
Trong cùng bài đăng, Tổng thống Mỹ khẳng định các đại diện của ông “đang có những cuộc thảo luận rất tích cực với Iran và có thể dẫn đến những kết quả rất tích cực”, song không làm rõ chi tiết.
Động thái này diễn ra trong bối cảnh tác động kinh tế của việc eo biển Hormuz bị đóng cửa tiếp tục gia tăng. Tuyến hàng hải vận chuyển 1/5 lượng dầu và khí tự nhiên toàn cầu này gần như đã tê liệt kể từ khi xung đột Mỹ – Iran nổ ra vào ngày 28-2.
Một con tàu ở eo biển Hormuz, ngoài khơi Oman – Ảnh: REUTERS
Iran nói đã nhận được phản hồi của Mỹ đối với đề xuất đàm phán mới nhất
Theo Hãng tin Reuters, ngày 3-5, Iran thông báo đã nhận được phản hồi từ Mỹ đối với đề xuất đàm phán hòa bình mới nhất mà nước này đưa ra.
Trước đó, truyền thông nhà nước Iran đưa tin Washington đã chuyển phản hồi tới đề xuất 14 điểm của Tehran thông qua Pakistan, và Iran hiện đang xem xét nội dung này. Tuy nhiên, phía Washington và Islamabad chưa xác nhận ngay lập tức về phản hồi của Mỹ.
“Ở giai đoạn này, chúng tôi chưa có đàm phán hạt nhân“, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran Esmaeil Baghaei cho biết, ám chỉ đề xuất của Tehran về việc tạm gác các cuộc đàm phán liên quan đến hạt nhân cho đến khi chiến sự kết thúc và các bên đồng ý dỡ bỏ các biện pháp phong tỏa đối với hoạt động vận tải ở vùng Vịnh.
Hôm 2-5, ông Trump cho biết ông chưa xem xét kỹ nội dung cụ thể của đề xuất hòa bình từ Iran, nhưng có khả năng sẽ bác bỏ.
Truyền thông Iran cho biết đề xuất 14 điểm của Tehran bao gồm: rút lực lượng Mỹ khỏi khu vực lân cận, dỡ bỏ phong tỏa, giải phóng tài sản bị đóng băng, bồi thường, dỡ bỏ trừng phạt, chấm dứt chiến sự trên mọi mặt trận bao gồm cả Lebanon, thiết lập cơ chế kiểm soát mới đối với eo biển Hormuz.
Tuy nhiên đề xuất trì hoãn đàm phán hạt nhân sang giai đoạn sau dường như mâu thuẫn với yêu cầu lâu nay của Washington rằng Iran phải chấp nhận các hạn chế với chương trình hạt nhân trước khi xung đột kết thúc.
Tàu hàng bị nhiều tàu nhỏ tấn công ngoài khơi Iran
Cơ quan Điều hành thương mại hàng hải Anh (UKMTO) ngày 3-5 thông báo một tàu chở hàng đang di chuyển gần bờ biển Iran đã báo cáo việc “bị tấn công bởi nhiều tàu nhỏ”.
Theo đó, vụ việc xảy ra cách Sirik của Iran khoảng 11 hải lý về phía tây.
Thủy thủ đoàn của tàu vẫn an toàn và không có tác động môi trường nào được báo cáo từ vụ tấn công. UKMTO không nêu rõ tàu này được đăng ký tại quốc gia nào.
