Tổng thống Trump vẫn chưa loại trừ khả năng hành động quân sự ở Iran – Ảnh: ABC NEWS
Sau hàng loạt cảnh báo mạnh mẽ về khả năng “hành động mạnh” nếu người biểu tình bị sát hại tại Iran, Tổng thống Trump dường như đã có phần dịu giọng.
“Chúng tôi đã được những nguồn tin rất quan trọng từ phía bên kia thông báo rằng việc giết chóc đã dừng lại và các vụ hành quyết sẽ không diễn ra” – ông Trump nói với phóng viên tại Nhà Trắng vào ngày 14-1.
Căng thẳng chưa hạ nhiệt
Tuy nhiên điều đó không có nghĩa kịch bản Mỹ tấn công Iran đã bị loại bỏ. Các tuyên bố của nhà lãnh đạo Mỹ cho thấy ông sẽ tiếp tục theo dõi tình hình: “Chúng tôi sẽ xem quá trình diễn biến ra sao”.
Ngày 14-1, Iran đã hoãn thi hành án tử hình với Erfan Soltani – người biểu tình 26 tuổi bị tuyên án chỉ vài ngày sau khi bị bắt. Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi phủ nhận việc Tehran có ý định hành quyết người biểu tình, cho rằng đây là chiến dịch thông tin sai lệch nhằm kích động ông Trump can dự.
Từ cuối tháng 12-2025, Iran đối mặt làn sóng biểu tình lớn nhất trong nhiều năm. Phong trào ban đầu bùng phát do bất mãn về kinh tế, một phần vì các lệnh trừng phạt nặng nề của phương Tây.
Sau đó các cuộc biểu tình nhanh chóng biến thành cuộc nổi dậy chống chính phủ và giới giáo sĩ cầm quyền Iran từ Cách mạng Hồi giáo năm 1979.
Ông Trump cam kết ủng hộ người biểu tình và dọa tấn công nếu Iran sát hại họ. Đáp lại, ông Ali Shamkhani – Cố vấn của lãnh tụ tối cao Iran Ali Khamenei – cảnh báo trên nền tảng X: “Tổng thống Mỹ, người liên tục nói về cuộc tấn công thất bại vào các cơ sở hạt nhân của Iran (vào tháng 6-2025), cũng nên nhắc tới các tên lửa Iran đã nghiền nát căn cứ Al Udeid của Mỹ (ở Qatar)”.
Lời đe dọa của ông Trump đã làm dấy lên lo ngại khắp Trung Đông, vì bất kỳ cuộc tấn công nào cũng có thể châm ngòi cho làn sóng bạo lực lan rộng.
Theo báo Washington Post, Đại sứ quán Mỹ tại Qatar đã gửi thông báo khẩn tới công dân Mỹ, kêu gọi họ đăng ký nhận cảnh báo trên điện thoại. Quân đội các nước vùng Vịnh Ba Tư đang trong tình trạng cảnh giác cao.
Một quan chức an ninh cấp cao Iraq cho biết Baghdad cũng lo ngại nguy cơ bạo lực lan sang. Kataib Hezbollah – một trong những nhóm vũ trang hiếu chiến nhất tại Iraq – dọa sẽ trả đũa Mỹ nếu xảy ra bất kỳ cuộc tấn công nào.
Nhóm này cảnh báo: “Một cuộc chiến với Iran sẽ không hề đơn giản. Đó sẽ là một ngọn lửa, mà một khi đã bùng lên thì sẽ không thể dập tắt cho đến khi các người bị đánh bại hoàn toàn, và các người sẽ phải trả cái giá còn lớn hơn nhiều so với những gì vị tổng thống tham lam của các người hy vọng đạt được”.
Phòng ngừa hay chuẩn bị tấn công?
Mỹ đã ra lệnh sơ tán bớt quân nhân khỏi căn cứ không quân Al Udeid ở Qatar – căn cứ lớn nhất của Washington tại Trung Đông. Lầu Năm Góc triển khai khoảng 10.000 binh sĩ tại đây, cùng các căn cứ nhỏ hơn ở Iraq, Syria và Jordan.
Các quan chức cho biết Lầu Năm Góc đã rút một số khí tài khỏi căn cứ Al Udeid – nơi Mỹ duy trì số lượng lớn máy bay ném bom, tiếp dầu, tiêm kích, trinh sát và máy bay không người lái.
Theo báo Times of Israel, các trang theo dõi chuyến bay phát hiện có ít nhất 6 máy bay tiếp dầu KC-135 Stratotanker của Mỹ cất cánh từ căn cứ này, song chưa rõ chúng được điều chuyển tới các căn cứ xa Iran hơn hay đang chuẩn bị hỗ trợ cho một cuộc tấn công.
Việc rút bớt lực lượng gợi lại những biện pháp tương tự mà Mỹ áp dụng trước cuộc tấn công quy mô lớn nhằm vào các cơ sở hạt nhân của Iran hồi tháng 6-2025.
Không lâu sau chiến dịch đó, Tehran đã phóng hơn chục tên lửa đạn đạo tầm ngắn và tầm trung về hướng căn cứ Al Udeid. Dù phần lớn binh sĩ Mỹ đã được tạm thời di dời, hệ thống phòng không Patriot của Mỹ đã bắn hạ gần như toàn bộ tên lửa.
Tuy nhiên, theo trang Politico, một quan chức quốc phòng Mỹ cho biết lần sơ tán này chỉ là biện pháp phòng ngừa. Trong tuyên bố ngày 14-1, Chính phủ Qatar khẳng định việc sơ tán khỏi căn cứ Al Udeid “được tiến hành nhằm ứng phó với tình hình căng thẳng khu vực hiện nay”.
Các nguồn tin cho biết việc đối phó với phản ứng quân sự từ Iran (nếu ông Trump thực sự ra lệnh tấn công) đã trở thành vấn đề quan trọng được xem xét.
“Vấn đề không phải là khả năng tấn công mục tiêu, mà là việc kiểm soát và vô hiệu hóa đòn phản công” – báo Washington Post dẫn lời một nguồn tin. Nguồn tin này cho biết Israel – quốc gia cũng có thể trở thành mục tiêu của Iran – có cùng mối lo ngại đó.
Một quan chức cấp cao tiết lộ Tehran gần đây còn thông báo với Doha rằng Iran sẽ trả đũa Qatar nếu bị Mỹ tấn công. Theo quan chức này, Iran cảnh báo căn cứ không quân Al Udeid sẽ là một trong những mục tiêu chính.
Mỹ điều tàu sân bay tới Trung Đông
Mỹ hiện không có tàu sân bay nào hoạt động ở Trung Đông kể từ khi Bộ trưởng Quốc phòng Pete Hegseth chỉ đạo tăng cường lực lượng hải quân tới vùng biển ngoài khơi khu vực Mỹ Latin.
Nếu bạo lực tại Iran bùng phát thành xung đột quân sự lớn, Mỹ sẽ không có phương án nhanh để đưa tàu sân bay trở lại khu vực nhằm bảo vệ quân nhân và các cơ sở.
Mỹ đang triển khai ba tàu sân bay ở những nơi khác nhau: USS George Washington ở Nhật Bản, USS Abraham Lincoln ở Biển Đông, và USS Gerald R. Ford ở vùng Caribe.
Ngày 15-1, kênh truyền hình NewsNation của Mỹ đưa tin Lầu Năm Góc đã ra lệnh cho nhóm tác chiến tàu sân bay USS Abraham Lincoln rời Biển Đông và tiến về Trung Đông.
