Giới chức Đài Loan nhận định hệ thống máy tính trên tiêm kích F-16V đã bị trục trặc khiến phi công mất thông tin về độ cao và máy bay lao xuống biển.
Chu Minh Khánh, chỉ huy Không đoàn số 27 thuộc lực lượng phòng vệ trên không Đài Loan, hôm 7/1 cho biết chiếc tiêm kích F-16V lao xuống biển đêm 6/1 đã gặp sự cố với hệ thống máy tính nhiệm vụ mô-đun (MMC) được trang bị cho máy bay.
MMC là hệ thống máy tính chính trên tiêm kích F-16, đảm nhiệm điều khiển hỏa lực, quản lý thông tin vũ khí, dữ liệu hiển thị trên màn hình trước mặt phi công và các chức năng khác.
“MMC có thể gặp nhiều mức độ trục trặc khác nhau. Trong trường hợp này, sự cố với MMC khiến đường bay của phi cơ không còn hiển thị trên màn hình, nên phi công không có được thông tin về độ cao”, ông Chu cho hay.
Thông tin được Chu đưa ra khi phản hồi câu hỏi về bài đăng ẩn danh trên mạng của một người tự nhận là huấn luyện viên bay cho dòng F-16. Người này cho rằng vụ máy bay F-16 do đại úy Tân Bách Nghị lái gặp nạn hôm 6/1 có liên quan đến sự cố trên MMC của phi cơ.
Theo bài đăng, MMC trên tiêm kích trở nên “dễ gặp trục trặc và kém ổn định” kể từ khi hòn đảo nâng cấp 141 máy bay F-16 Block 20 lên chuẩn F-16V hiện đại nhất thông qua chương trình “Phượng hoàng Hòa bình Trỗi dậy”.
Tiêm kích F-16 Đài Loan bay trình diễn vào tháng 10/2024. Ảnh: AFP
“Phi công đúng là có báo cáo rằng MMC đã gặp trục trặc trong quá trình làm nhiệm vụ”, Đinh Úy Hiên, người phụ trách giám sát hoạt động bảo dưỡng tại Không đoàn Hỗn hợp Chiến thuật số 5, nói.
Hồ sơ bảo dưỡng cho thấy MMC trên phi cơ không cần được sửa chữa trong vòng 6 tháng qua, các vấn đề xảy ra trước đó chỉ là “những trục trặc thông thường”, theo quan chức này.
Ông Đinh cho biết lực lượng phòng vệ trên không Đài Loan đã ghi nhận các sự cố xảy ra với hệ thống máy tính trên F-16 kể từ khi triển khai chương trình nâng cấp và đã gửi dữ liệu cho Mỹ để tiến hành phân tích.
“Chúng tôi sẽ thúc giục phía Mỹ đẩy nhanh cập nhật phần mềm để cải thiện độ tin cậy của hệ thống”, ông Đinh nói.
Một quan chức phòng vệ Đài Loan cho hay lực lượng này sẽ đề nghị Mỹ đẩy nhanh tiến độ cài đặt hệ thống tránh va chạm mặt đất tự động (Auto-GCAS) trên các tiêm kích F-16V, với mục tiêu hoàn thành trước cuối năm nay, thay vì vào năm 2028.
Auto-GCAS sử dụng các dữ liệu như tốc độ, hướng bay và địa hình để đánh giá nguy cơ va chạm với mặt đất hoặc mặt biển nhằm cảnh báo phi công. Nếu phi công không phản hồi, hệ thống sẽ tự động điều chỉnh độ cao và hướng bay để tránh va chạm.
Khi được hỏi liệu hiện tượng mất phương hướng không gian do trục trặc với MMC có thể đã góp phần khiến tiêm kích gặp nạn hay không, Giang Nghĩa Thành, tổng thanh tra lực lượng phòng vệ trên không Đài Loan, cho biết không thể loại trừ khả năng này.
Để đề phòng, lực lượng phòng vệ trên không Đài Loan đã đình chỉ hoạt động bay huấn luyện bằng tiêm kích F-16V trong lúc tiến hành kiểm tra mẫu máy bay trên. Các phi công F-16V cũng sẽ được đào tạo thêm về kỹ năng xử lý sự cố, tập trung vào cách phản ứng khi gặp hiện tượng mất phương hướng không gian, khi phi cơ có biểu hiện bất thường cũng như khi huấn luyện bay đêm.
Trong quá trình làm nhiệm vụ huấn luyện bay đêm hôm 6/1, tiêm kích F-16V mang số đuôi 6700 do đại úy Tân lái bị tách khỏi đội hình vào lúc 19h27, khi các phi cơ bay vào vùng có mây.
Sau khi báo cáo tiêm kích đang bị mất độ cao, đến 19h28, phi công thông báo sẽ phóng ghế thoát hiểm, chỉ 8 giây trước khi tín hiệu của máy bay biến mất trên màn hình radar. Vị trí thu được tín hiệu cuối cùng từ phi cơ là ở vùng biển cách căn cứ Hoa Liên khoảng 66 km về phía nam.
Đây là lý do giới chức Đài Loan nhận định phi công đã bỏ máy bay, nhảy dù xuống biển sau khi sự cố xảy ra. Tuy nhiên, lực lượng phòng vệ trên không Đài Loan ngày 7/1 cho biết chưa thể xác nhận đại úy Tân đã phóng ghế thoát hiểm thành công hay chưa.
Lực lượng Đài Loan tìm kiếm phi công và chiếc tiêm kích F-16V mất tích. Ảnh: CNA
Quá trình tìm kiếm phi công đang được tiến hành, song điều kiện biển động khiến nỗ lực này gặp nhiều thách thức. Giới chức Đài Loan đến nay chưa tìm thấy dấu vết của phi công hay máy bay.
F-16V là biến thể hiện đại nhất của dòng tiêm kích F-16 do Mỹ chế tạo, được trang bị radar mảng pha quét điện tử chủ động APG-83, hệ thống điện tử hàng không nâng cấp, màn hình hiển thị trong buồng lái được cải tiến và có thể mang theo các tổ hợp tác chiến điện tử như Viper Shield.
Đài Loan hồi năm 1993 đặt mua tổng cộng 150 chiến đấu cơ F-16, quá trình chuyển giao được hoàn tất vào năm 2001. Máy bay số đuôi 6700 được Mỹ chuyển giao cho Đài Loan khi còn là tiêm kích F-16A và đã được nâng cấp lên chuẩn F-16V cùng các tiêm kích khác. Hòn đảo cũng đã đặt mua thêm 66 tiêm kích F-16V từ Mỹ.
Phạm Giang (Theo CNA, Aviationist, Business Insider)
