Một người lái xe đi ngang qua trạm xăng Pertamina tại Jakarta hôm 3-3 – Ảnh: AP
Khắp thế giới, các chính phủ đang đổ hàng trăm tỉ USD để “chữa cháy” thị trường năng lượng, trong khi hàng triệu người dân buộc phải thay đổi cách sống, cách di chuyển và cách chi tiêu từng ngày.
Chính phủ chạy đua “chữa cháy”
Phản ứng của các chính phủ diễn ra gần như đồng loạt cho thấy mức độ nghiêm trọng của cú sốc.
Tại Hàn Quốc, Tổng thống Lee Jae Myung chủ trì cuộc họp liên bộ khẩn vào ngày 9-3, yêu cầu áp trần giá xăng trong nước – biện pháp chưa từng có trong gần 30 năm.
Seoul cũng quyết định mở rộng chương trình bình ổn thị trường trị giá 100.000 tỉ won (khoảng 66,8 tỉ USD) nếu cần thiết, đồng thời gấp rút tìm kiếm các tuyến năng lượng thay thế ngoài eo biển Hormuz.
Còn tại Nhật Bản, theo Reuters, chính phủ nước này đã chỉ đạo kho dự trữ dầu quốc gia chuẩn bị sẵn sàng xả kho, dù thời điểm cụ thể vẫn chưa được công bố.
Ở Đông Nam Á, bức tranh càng thêm căng thẳng. Indonesia tăng ngân sách trợ cấp nhiên liệu – đã ở mức 381.300 tỉ rupiah (khoảng 22,5 tỉ USD), trong khi dự trữ dầu khẩn cấp chỉ còn đủ dùng 23 ngày.
Trong khi đó, theo báo Nation Thailand, Thái Lan kích hoạt kế hoạch năng lượng khẩn cấp: cấm xuất khẩu xăng dầu, vận hành nhà máy than và thủy điện hết công suất, đồng thời tăng khai thác khí đốt nội địa từ vịnh Thái Lan và Myanmar.
Trung Quốc, quốc gia nhập khẩu dầu lớn nhất thế giới, chọn cách kiểm soát từ hai phía: yêu cầu các nhà máy lọc dầu ngừng ký hợp đồng xuất khẩu nhiên liệu mới từ tháng 4, đồng thời tăng giá bán lẻ xăng và diesel trong nước lần lượt 695 và 670 nhân dân tệ/tấn, cũng là mức tăng mạnh nhất kể từ tháng 3-2022, theo Reuters và American Bazaar Online.
Còn Bangladesh, quốc gia phụ thuộc tới 95% năng lượng từ nhập khẩu, buộc phải đóng cửa toàn bộ các trường đại học kể từ ngày 9-3 và áp hạn mức bán nhiên liệu hằng ngày như một biện pháp khẩn cấp tiết kiệm điện và xăng dầu, theo Reuters.
Người dân xoay xở ứng phó
Trong khi các chính phủ loay hoay với những gói can thiệp khổng lồ, hàng triệu người dân và doanh nghiệp khắp thế giới cũng không ngồi chờ.
Họ đang tự xoay xở theo cách của mình, từ những quyết định nhỏ nhất trong sinh hoạt hằng ngày cho đến những điều chỉnh lớn trong cách làm việc.
Tại Hong Kong, tài xế Choi cho biết giá xăng đã nhảy từ khoảng 29 HKD/lít lên 30,59 HKD, tức tăng 5,5% chỉ trong vài ngày.
Do phụ thuộc vào xe hơi vì lý do sức khỏe, ông đang cân nhắc sang đổ xăng bên kia biên giới ở Trung Quốc đại lục để tiết kiệm chi phí, theo The Standard.
Còn chủ xe tư nhân Wong thì đang nghiêm túc tính đến việc chuyển sang xe điện: “Tôi mong chính phủ có chính sách ưu đãi để bình ổn và hạ giá nhiên liệu”.
Tại Anh, Hiệp hội Ô tô AA và Tổ chức RAC không khuyên người dân tích trữ xăng mà kêu gọi thay đổi hành vi lái xe.
Chủ tịch AA Edmund King nói với tờ Mirror: “Tài xế không nên thay đổi thói quen đổ xăng, nhưng có thể cân nhắc cắt bớt những chuyến đi không cần thiết và điều chỉnh phong cách lái xe để tiết kiệm nhiên liệu”.
Danh sách khuyến nghị thực tế được đưa ra bao gồm bảo dưỡng xe định kỳ, bơm lốp đúng áp suất, tắt điều hòa khi không cần thiết, không để động cơ chạy không tải, và bỏ bớt đồ nặng trong cốp xe.
Ở Philippines, làn sóng ủng hộ làm việc từ xa bùng lên mạnh mẽ trên mạng xã hội. Nhà báo chuyên về ô tô James Deakin đề xuất nên “cân nhắc khôi phục làm việc từ xa trong cuộc khủng hoảng nhiên liệu này”.
“Mỗi nhân viên không phải đi làm là một gia đình bớt phải tính toán ở trạm xăng”, ông James Deakin viết. Thượng nghị sĩ Win Gatchalian cũng đề xuất tuần làm việc bốn ngày kết hợp một ngày làm việc từ xa như một phần trong nỗ lực tiết kiệm năng lượng quốc gia.
Nguồn cung đảm bảo
Tại buổi làm việc về tình hình cung ứng xăng dầu giữa Sở Công Thương TP.HCM với các doanh nghiệp kinh doanh xăng dầu, khí gas diễn ra vào trưa 10-3, đại diện Sở Công Thương TP.HCM khẳng định dù giá xăng trong nước có sự điều chỉnh tăng nhưng so với các nước trong khu vực, giá xăng Việt Nam vẫn đang ở mức thấp.
Phát biểu thêm tại cuộc họp, đại diện Sở Công Thương đã đưa ra bảng thống kê so sánh giá xăng RON95 của Việt Nam với các nước lân cận để người dân có cái nhìn khách quan.
Theo đó, tại thời điểm mức giá trong nước khoảng 27.047 đồng/lít, con số này vẫn thấp so với xăng RON95 tại Singapore có giá khoảng 46.000 đồng/lít, Lào khoảng 38.600 đồng/lít, Thái Lan 32.000 đồng/lít, Trung Quốc khoảng 28.900 đồng/lít và Campuchia khoảng 28.800 đồng/lít.
Riêng tại Indonesia (20.000 đồng/lít) và Malaysia (17.000 đồng/lít) có mức giá thấp hơn là do chính phủ các nước này đang áp dụng chính sách bù giá rất lớn cho xăng dầu. Toàn bộ bảng giá trên được ghi nhận sau nhiều kỳ điều chỉnh giá do ảnh hưởng từ nguồn cung, xung đột ở Trung Đông.
Trước tình trạng một số cửa hàng xăng dầu tại khu vực ngoại thành xảy ra hiện tượng thiếu hàng, các doanh nghiệp đầu mối khẳng định nguồn cung vẫn đang được đảm bảo.
Ông Trịnh Quốc Việt, Phó giám đốc Petrolimex Sài Gòn, khẳng định việc cung cấp nguồn hàng cho toàn bộ cửa hàng trong hệ thống lẫn cửa hàng nhượng quyền vẫn được đảm bảo từ số lượng, chủng loại, lượng bán.
Tuy nhiên tình trạng thiếu một số mặt hàng xăng dầu, gián đoạn một khoảng thời gian ngắn trong ngày vẫn có. Lý do đến từ việc sản lượng tiêu thụ trong những ngày qua tăng đột biến, có nơi tăng đến 165 – 206% so với cùng kỳ, do tâm lý người dân lo ngại.
Để đáp ứng nhu cầu, doanh nghiệp đã tăng cường nhân lực, cho xe bồn vận chuyển liên tục, thậm chí xuất hàng đến 4h sáng và làm việc cả ngày Chủ nhật.
