Tốc độ lao dốc “như thang máy rơi” của VN-Index trong phiên 9/3 khiến giới đầu tư choáng váng. Ngay từ đầu phiên, áp lực bán tháo đã bùng nổ trên diện rộng kéo thị trường giảm sâu chỉ sau ít phút giao dịch.
Sắc đỏ nhanh chóng bao trùm toàn thị trường khi hơn 220 cổ phiếu giảm kịch sàn. Ngay cả các mã vốn hóa lớn trong rổ VN30 cũng không tránh khỏi làn sóng xả hàng, với 22 cổ phiếu giảm hết biên độ.
Tính đến 10h30p, VN-Index “bốc hơi” 110 điểm, tương đương gần 6,2%, lùi xuống 1.657 điểm – đánh dấu phiên giảm mạnh nhất trong lịch sử thị trường chứng khoán Việt Nam.
Theo ông Bùi Nguyên Khoa, Phó Giám đốc Trung tâm Phân tích Nghiên cứu Chứng khoán BIDV (BSC), cú sốc lần này chủ yếu đến từ yếu tố bên ngoài, đặc biệt là căng thẳng địa chính trị khiến giá dầu thế giới tăng vọt.
Ngay khi mở cửa, giá dầu có thời điểm tăng khoảng 20%. So với cách đây khoảng hai tháng, mức giá quanh 110 USD/thùng gần như đã tăng gấp đôi. Trước đó, thị trường từng kỳ vọng xung đột có thể sớm kết thúc khi các mục tiêu ban đầu chủ yếu nhằm vào năng lực hạt nhân và hạ tầng quân sự. Tuy nhiên, các diễn biến gần đây cho thấy phạm vi tấn công mở rộng sang cả hạ tầng dầu mỏ, thậm chí xuất hiện quan điểm về khả năng thay đổi chế độ, làm dấy lên lo ngại xung đột kéo dài và đẩy giá năng lượng tăng mạnh.
Dù vậy, theo chuyên gia BSC, tác động trực tiếp tới kinh tế Việt Nam không quá lớn. Việt Nam hiện có thể tự đảm bảo khoảng 70% nguồn cung dầu và chỉ nhập khẩu khoảng 30%. Quan hệ thương mại và du lịch với khu vực Trung Đông cũng không đáng kể. Tuy nhiên, biến động mạnh của giá dầu vẫn có thể tác động đến tâm lý thị trường và làm dấy lên lo ngại về lạm phát.
Chuyên gia cho rằng yếu tố tâm lý là nguyên nhân chính khiến thị trường phản ứng mạnh trong phiên vừa qua, trong khi nền tảng kinh tế trong nước chưa có thay đổi đáng kể. Ngay cả khi giá dầu duy trì quanh 100 USD/thùng trong một thời gian, mục tiêu kiểm soát lạm phát khoảng 4,5% của Việt Nam vẫn được đánh giá là khả thi.
Thống kê từ nhiều cuộc xung đột quân sự trước đây cho thấy thị trường chứng khoán thường tạo đáy khá nhanh. Trong nhiều trường hợp, chỉ khoảng một tuần sau cú sốc, thị trường đã hình thành vùng đáy và có thể quay lại vùng đỉnh cũ sau 1–3 tháng, trừ khi xung đột leo thang thành chiến tranh quy mô lớn.
Đối với thị trường chứng khoán, cú giảm sâu lần này được xem là hệ quả của một “cú kích hoạt” trong bối cảnh thị trường trước đó thiếu vắng các câu chuyện đầu tư mới. Dòng tiền chủ yếu tập trung vào một số nhóm cổ phiếu như Vingroup, dầu khí hay doanh nghiệp nhà nước, trong khi nhiều cổ phiếu vốn hóa lớn đã tăng mạnh trong năm trước và định giá không còn rẻ. Khi xuất hiện cú sốc bên ngoài, áp lực bán tháo nhanh chóng lan rộng.
Ban đầu, chuyên gia kỳ vọng VN-Index có thể tìm điểm dừng quanh vùng 1.650 điểm. Tuy nhiên, với diễn biến bán mạnh hiện tại, kịch bản tiêu cực hơn là chỉ số có thể giảm thêm khoảng 50 điểm trước khi tìm được vùng cân bằng. Dù vậy, những nhịp điều chỉnh sâu đôi khi cũng mở ra cơ hội, bởi các yếu tố nền tảng của kinh tế Việt Nam chưa thay đổi đáng kể.
Về chiến lược đầu tư, nhà đầu tư được khuyến nghị rà soát lại danh mục. Những trường hợp sử dụng tỷ lệ margin cao hoặc nắm giữ tỷ trọng cổ phiếu lớn nên chủ động giảm vị thế để kiểm soát rủi ro. Ngược lại, với danh mục ở trạng thái cân bằng, không nhất thiết phải bán tháo theo tâm lý đám đông.
Chuyên gia BSC cũng lưu ý nhà đầu tư chưa nên vội vàng bắt đáy ngay trong những phiên đầu của nhịp giảm mạnh. Sau cú rơi ban đầu, thị trường thường còn chịu thêm áp lực bán do hoạt động cắt lỗ và hạ margin. Khi thanh khoản hạ nhiệt và biên độ dao động thu hẹp, thị trường mới có khả năng xác lập vùng cân bằng rõ ràng hơn, khi đó việc giải ngân sẽ an toàn hơn so với việc bắt đáy quá sớm.
