Cán bộ Thuế cơ sở 14, TP.HCM hướng dẫn người dân làm thủ tục kê khai thuế mới – Ảnh: HỮU HẠNH
Tuy nhiên, cơ quan thuế khẳng định biện pháp này hiện chỉ áp dụng đối với các khoản nợ thuế phát sinh từ hoạt động kinh doanh, không áp dụng với nợ thuế từ tiền lương, tiền công.
Chỉ áp dụng với nợ thuế từ hoạt động kinh doanh
Trao đổi với Tuổi Trẻ, đại diện Cục Thuế cho biết quy định tạm hoãn xuất cảnh không áp dụng đối với các khoản nợ thuế phát sinh từ tiền lương, tiền công.
Thực tế nhiều người vừa có thu nhập từ tiền lương, tiền công, vừa có thu nhập từ hoạt động kinh doanh như bán hàng online, cho thuê nhà, dịch vụ tư vấn… Tuy nhiên, quy định hiện nay chỉ áp dụng tạm hoãn xuất cảnh đối với khoản nợ thuế phát sinh từ hoạt động kinh doanh.
“Chỉ cá nhân kinh doanh, chủ hộ kinh doanh có nợ thuế từ 50 triệu đồng trở lên và quá hạn nộp trên 120 ngày mới thuộc diện xem xét tạm hoãn xuất cảnh”, đại diện Cục Thuế cho biết.
Còn đối với doanh nghiệp và hợp tác xã, trường hợp có số tiền thuế nợ từ 500 triệu đồng trở lên và quá hạn trên 120 ngày thì người đại diện theo pháp luật của doanh nghiệp, chủ hợp tác xã có thể bị áp dụng biện pháp tạm hoãn xuất cảnh.
Ngoài ra, người nước ngoài, người Việt Nam định cư ở nước ngoài hoặc người Việt Nam xuất cảnh để định cư ở nước ngoài nếu còn nợ thuế quá hạn cũng thuộc diện áp dụng theo quy định.
Theo cơ quan thuế, trước khi áp dụng biện pháp tạm hoãn xuất cảnh 30 ngày, người nộp thuế sẽ được thông báo để chủ động kiểm tra, đối chiếu và hoàn thành nghĩa vụ thuế.
Luật sư Trần Xoa, Giám đốc Công ty luật Minh Đăng Quang, cho biết cá nhân làm công ăn lương sẽ không bị tạm hoãn xuất cảnh nếu nợ thuế. Tuy nhiên, cơ quan thuế sẽ áp dụng các biện pháp cưỡng chế như phong tỏa tài khoản, yêu cầu doanh nghiệp nơi cá nhân đang làm trừ một phần tiền lương, hoặc bêu tên nợ thuế trên các phương tiện thông tin đại chúng…
Theo các chuyên gia, thông thường các cá nhân làm công ăn lương thì cơ quan chi trả đã khấu trừ tại nguồn nên nếu có phát sinh thêm từ khoản thu nhập vãng lai cũng không nhiều, trừ các cá nhân kinh doanh trên các sàn thương mại điện tử, livestream, làm tiếp thị liên kết… mới nợ thuế lớn mà thôi.
Do vậy các chuyên gia cũng khuyến cáo các cá nhân này nên đăng ký kinh doanh để nộp thuế theo kinh doanh sẽ thấp và ổn định hơn. Nhưng lưu ý là đi kèm việc đăng ký kinh doanh là tạm hoãn xuất cảnh nếu không làm tròn nghĩa vụ với ngân sách nhà nước.
Ông Đặng Ngọc Minh, Phó cục trưởng Cục Thuế, cho biết việc áp dụng biện pháp tạm hoãn xuất cảnh là khác nhau giữa các đối tượng. Riêng những trường hợp không hoạt động tại địa chỉ kinh doanh, mức nợ thuế bị áp dụng biện pháp này hiện rất thấp.
“Nhiều trường hợp có số nợ thuế rất nhỏ hay có trường hợp nợ vì lý do khách quan mà họ không biết nên ra sân bay bị tạm hoãn xuất cảnh. Do đó giải pháp là phải thông tin kịp thời cho người nộp thuế biết, như hiện nay trên eTax Mobile có thông báo rồi.
Điều quan trọng, người nộp thuế cần thường xuyên kiểm tra tình trạng nghĩa vụ thuế của mình trên eTax Mobile hoặc các kênh điện tử của ngành thuế để kịp thời xử lý nếu phát sinh khoản nợ thuế.
Thực tế có những người chưa cài eTax Mobile, hoặc cài rồi nhưng chưa tra cứu trên ứng dụng này nên không nắm được thông tin nợ thuế, nợ thuế bị tạm hoãn xuất cảnh”, ông Minh nói.
Người dân, doanh nghiệp trong buổi làm việc tại Thuế cơ sở 1, TP.HCM – Ảnh: T.T.D.
Siết quản lý doanh nghiệp, hộ kinh doanh bỏ địa chỉ đăng ký
Theo Cục Thuế, nhóm có rủi ro lớn hiện nay không phải người làm công ăn lương mà là các doanh nghiệp, hộ kinh doanh và cá nhân kinh doanh không còn hoạt động tại địa chỉ đã đăng ký nhưng chưa hoàn tất thủ tục giải thể, chấm dứt hoạt động và vẫn còn nợ thuế.
Hiện ngành thuế đang triển khai chiến dịch làm sạch dữ liệu người nộp thuế trên phạm vi toàn quốc nhằm chuẩn hóa thông tin và giảm số lượng người nộp thuế ở trạng thái ngừng hoạt động nhưng chưa hoàn thành thủ tục chấm dứt hiệu lực mã số thuế hoặc không còn hoạt động tại địa chỉ đã đăng ký.
Theo cơ quan thuế, thực tế có nhiều trường hợp doanh nghiệp, hộ kinh doanh ngừng hoạt động từ lâu nhưng không thực hiện thủ tục tạm ngừng, giải thể hoặc chấm dứt hoạt động theo quy định. Một số trường hợp vẫn còn nợ thuế, tiền chậm nộp hoặc các khoản kê khai chưa hoàn thành.
Do đó, cùng với việc hướng dẫn người nộp thuế cập nhật địa chỉ kinh doanh, thực hiện thủ tục tạm ngừng, giải thể hoặc chấm dứt hoạt động, cơ quan thuế sẽ phối hợp với cơ quan công an và chính quyền địa phương rà soát các trường hợp có dấu hiệu rủi ro.
Đối với những trường hợp cố tình lợi dụng việc thành lập doanh nghiệp, hộ kinh doanh để mua bán hóa đơn, trốn thuế hoặc chiếm đoạt tiền thuế, cơ quan thuế sẽ chuyển hồ sơ sang cơ quan công an để điều tra xử lý theo quy định.
Đại diện Cục Thuế cho biết theo quy định, khi chuyển địa điểm kinh doanh, tạm ngừng hoặc chấm dứt hoạt động, doanh nghiệp và hộ kinh doanh phải thực hiện thủ tục thông báo với cơ quan quản lý.
Trường hợp không tiếp tục hoạt động thì doanh nghiệp, hộ kinh doanh phải thực hiện thủ tục giải thể hoặc chấm dứt hoạt động theo quy định. Việc tự ý bỏ khỏi địa chỉ đăng ký mà không thực hiện các thủ tục không chỉ vi phạm quy định về đăng ký kinh doanh và quản lý thuế mà còn khiến người nộp thuế bị xác định là “không hoạt động tại địa chỉ đã đăng ký”, kéo theo nhiều biện pháp quản lý thuế chặt chẽ hơn.
Dữ liệu: Lê Thanh – Nguồn: Cục Thuế Việt Nam – Đồ họa: TUẤN ANH
Lo nợ thuế bị tạm hoãn xuất cảnh
Chị Lê Minh Huệ (Hà Đông, Hà Nội), giảng viên một trường đại học tại Hà Nội, cho biết ngoài công việc chính, chị còn viết sách, cộng tác với một số nhà xuất bản và đăng ký hộ kinh doanh để dạy thêm nên có nhiều nguồn thu nhập khác nhau.
“Thời gian gần đây, thông tin về nợ thuế bị tạm hoãn xuất cảnh khiến nhiều người rất quan tâm. Theo quy định, cá nhân kinh doanh có nợ thuế từ 50 triệu đồng trở lên có thể bị tạm hoãn xuất cảnh. Tôi muốn biết ngưỡng 50 triệu đồng này có tính gộp tất cả các khoản nợ thuế, bao gồm cả thuế phát sinh từ tiền lương, tiền công hay không?”, chị Huệ băn khoăn.
Tương tự, ông Nguyễn Văn Thụ, phụ trách kinh doanh tại một công ty phân phối thiết bị y tế ở Hà Nội, cho biết mỗi năm đều đi công tác nước ngoài vài lần. Dù chỉ có nguồn thu nhập từ tiền lương và năm nào cũng ủy quyền cho doanh nghiệp quyết toán thuế, nhưng khi thấy thông tin về tạm hoãn xuất cảnh do nợ thuế, ông thường xuyên vào eTax Mobile để tra cứu nghĩa vụ thuế của mình.
“Hiện việc tra cứu khá thuận tiện. Chỉ cần hỏi trợ lý ảo trên ứng dụng xem có thuộc diện bị tạm hoãn xuất cảnh hay không, khoảng 30 giây sau hệ thống trả lời là không thuộc diện áp dụng biện pháp này. Như vậy cũng yên tâm hơn”, ông Thụ chia sẻ.
Từ 1-7: doanh nghiệp nợ thuế, bỏ địa chỉ kinh doanh quá 3 năm sẽ bị cưỡng chế phá sản
Đây là điểm mới của Luật Quản lý thuế số 108 (có hiệu lực từ 1-7 tới). Theo dự thảo nghị định quy định chi tiết một số điều và biện pháp để tổ chức, hướng dẫn thi hành Luật Quản lý thuế 2025 do Bộ Tài chính trình đang được Bộ Tư pháp thẩm định, cơ quan thuế sẽ thực hiện biện pháp “khai tử” đối với doanh nghiệp, hợp tác xã thuộc một trong hai trường hợp sau:
Trường hợp 1: Doanh nghiệp không hoạt động tại địa chỉ đã đăng ký quá 3 năm kể từ ngày cơ quan thuế ra thông báo người nộp thuế không hoạt động tại địa chỉ đã đăng ký. Đồng thời doanh nghiệp cũng không nộp hồ sơ xin khôi phục mã số thuế hoặc chấm dứt hiệu lực mã số thuế.
Trường hợp 2: Doanh nghiệp thuộc diện bị cưỡng chế thuế và cơ quan thuế đã áp dụng các biện pháp cưỡng chế khác trong thời gian từ 3 năm trở lên nhưng vẫn không thể thu hồi được tiền thuế nợ.
Như vậy, không chỉ dừng lại ở những biện pháp như trích tiền từ tài khoản, khấu trừ một phần tiền lương hoặc thu nhập, dừng làm thủ tục hải quan đối với hàng hóa xuất khẩu nhập khẩu, ngừng sử dụng hóa đơn…, cơ quan thuế giờ đây có quyền và nghĩa vụ nộp đơn ra tòa để yêu cầu mở thủ tục phá sản đối với các doanh nghiệp nợ thuế kéo dài.
Theo luật sư Trần Xoa, việc nộp đơn yêu cầu áp dụng thủ tục phá sản là biện pháp cưỡng chế thi hành quyết định hành chính về quản lý thuế mới được đưa vào Luật Quản lý thuế nhằm giải quyết những trường hợp nợ thuế kéo dài, chây ỳ không chịu nộp thuế hoặc bỏ địa chỉ kinh doanh.
“Khi người nộp thuế đã có quyết định tuyên bố phá sản của tòa án thì số tiền nợ ngân sách cũng giảm tương ứng. Gần 1 triệu người nộp thuế không hoạt động tại địa chỉ đã đăng ký sẽ là đối tượng đầu tiên bị áp dụng biện pháp cưỡng chế này, bên cạnh những người nộp thuế nợ thuế kéo dài”, ông Xoa nhận định.
Thông báo hủy tạm hoãn xuất cảnh chỉ sau 32 phút
Đầu tháng 5, dư luận cũng xôn xao với thông tin một người nộp thuế ở Hà Nội không được xuất cảnh dù đã có thông báo bãi bỏ tạm hoãn xuất cảnh của cơ quan thuế Hà Nội.
Về trường hợp này, trao đổi với Tuổi Trẻ, Thuế Hà Nội thông tin bà N.Th.Th.H. là người đại diện theo pháp luật của Công ty CP V. Việt Nam. Công ty này không hoạt động tại địa chỉ đã đăng ký và có số tiền thuế nợ và tiền chậm nộp tại thời điểm 1-6-2020 là hơn 25,2 triệu đồng. Theo quy định, bà H. thuộc đối tượng phải tạm hoãn xuất cảnh. Cơ quan thuế đã thông báo tạm hoãn xuất cảnh được công khai trên website của Cục Thuế (https://www.gdt.gov.vn/).
Theo đó, vào lúc 14h19 ngày 24-4-2026, cán bộ quản lý nhận được thông tin của bà H. về việc đã nộp đủ số tiền thuế nợ và tiền chậm nộp (có chứng từ là giấy nộp tiền gửi qua Zalo của cán bộ quản lý).
Theo quy định, cán bộ quản lý đã chủ động giải quyết hồ sơ và đã ban hành thông báo: “Hủy tạm hoãn xuất cảnh gửi Cục Quản lý xuất nhập cảnh – Bộ Công an ký hồi 14h51 ngày 24-4-2026”.
“Như vậy, từ khi tiếp nhận thông tin đến khi giải quyết xong hồ sơ hủy tạm hoãn xuất cảnh cho bà H., cán bộ quản lý thuế thực hiện trong khoảng thời gian là 32 phút.
Do đó, hồ sơ giải quyết thủ tục hành chính cho người nộp thuế của Thuế cơ sở 11 nhanh gọn, chính xác, đúng quy định của pháp luật và tạo điều kiện thuận lợi nhất cho người nộp thuế”, Thuế Hà Nội khẳng định.
Cần hoàn thiện hệ thống cảnh báo nợ thuế sớm
Các chuyên gia đều cho rằng cần hoàn thiện hệ thống cảnh báo sớm thông qua email, điện thoại, eTax Mobile, VNeID… để người nộp thuế có được thông tin đầy đủ trước khi bị áp dụng biện pháp cưỡng chế, nhất là cấm xuất cảnh.
* Đại biểu TẠ VĂN HẠ (Phó chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội):
Tránh tác động đến quyền đi lại của người dân
Việc siết quản lý đối với nhóm người nộp thuế không còn hoạt động tại địa chỉ đăng ký là có cơ sở. Đây là nhóm rủi ro cao trong quản lý thuế bởi khi người nộp thuế đã rời khỏi địa chỉ đăng ký, cơ quan thuế khó liên hệ, khó xác minh hoạt động thực tế, khó thu hồi nợ. Đồng thời có nguy cơ phát sinh tình trạng bỏ địa chỉ kinh doanh, doanh nghiệp “ma”, sử dụng hóa đơn không hợp pháp hoặc để lại nghĩa vụ thuế rồi biến mất.
Tuy nhiên, việc đề xuất mức nợ 1 triệu đồng là rất thấp khi gắn ngay với biện pháp tạm hoãn xuất cảnh. Việc tạm hoãn xuất cảnh không chỉ là biện pháp thu hồi nợ thuế mà còn tác động trực tiếp đến quyền đi lại, hoạt động thương mại, công tác, ký kết hợp đồng, học tập, chữa bệnh, thăm người thân của cá nhân. Vì vậy, chính sách phải bảo đảm các nguyên tắc đúng đối tượng, tương xứng với mức độ vi phạm và có cơ chế bảo vệ người nộp thuế thiện chí. Do vậy nên nghiên cứu nâng mức tiền nợ thuế bị cấm xuất cảnh lên cho phù hợp.
Theo tôi nên xây dựng cơ chế điện tử liên thông giữa cơ quan thuế và xuất nhập cảnh để khi người dân phát hiện nợ thuế, hoàn thành nghĩa vụ thì lệnh tạm hoãn xuất cảnh có thể được gỡ bỏ nhanh chóng, thậm chí giải quyết ngay lập tức để người dân có thể xuất cảnh, tránh phát sinh thiệt hại ngoài ý muốn.
* Đại biểu TRẦN HOÀNG NGÂN (TP.HCM):
Nghiên cứu mức nợ thuế phù hợp hơn
Việc Bộ Tài chính đề xuất áp dụng biện pháp tạm hoãn xuất cảnh với trường hợp bỏ địa chỉ đã đăng ký kinh doanh nợ thuế quá hạn từ 1 triệu đồng trở lên và sau 30 ngày kể từ ngày thông báo được xem là giải pháp mạnh tay để xử lý tình trạng cá nhân, hộ đăng ký địa chỉ không có thật và chống thất thu ngân sách.
Tuy nhiên, với mức nợ thuế từ 1 triệu đồng đã bị áp dụng biện pháp tạm hoãn xuất cảnh là rất thấp, chưa phù hợp với thực tiễn. Do vậy cơ quan soạn thảo nên nghiên cứu đánh giá thêm để có thể đưa ra mức phù hợp hơn, đảm bảo không ảnh hưởng đến quyền lợi của người dân.
Cùng với đó, việc để người dân ra đến sân bay, chuẩn bị xuất cảnh mới biết mình vẫn còn nợ thuế với số thuế rất thấp là chưa hợp lý. Vì vậy, các cơ quan cùng với công bố công khai danh sách những người còn nợ thuế trên trang web của thuế, ứng dụng eTax Mobile thì cần ứng dụng công nghệ thông tin vào các ứng dụng eTax Mobile, VNeID hoặc email, số điện thoại để có thông báo, cảnh báo gửi đến từng người nợ thuế. Từ đó giúp họ biết là mình đang nợ thuế số tiền bao nhiêu để kịp thời thanh toán số thuế còn nợ, tránh bị rơi vào cảnh bị tạm hoãn xuất cảnh.
