Mỹ hoàn tất rút khỏi WHO

Mỹ chính thức rút khỏi WHO, cho biết không có kế hoạch làm quan sát viên hay tái gia nhập trong tương lai.

Bộ Y tế và Dịch vụ Nhân sinh cùng Bộ Ngoại giao Mỹ ngày 22/1 thông báo nước này chính thức rút khỏi Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), đồng thời sẽ chỉ hợp tác hạn chế với cơ quan này.

“Chúng tôi không có kế hoạch tham gia trên tư cách quan sát viên, cũng như không có kế hoạch tái gia nhập”, một quan chức Mỹ cho biết.

Theo giới chức Mỹ, nước này dự định làm việc trực tiếp với các quốc gia khác thay vì thông qua một tổ chức quốc tế trong lĩnh vực giám sát dịch bệnh và các ưu tiên y tế cộng đồng khác.

Quyết định được tiến hành theo sắc lệnh mà Tổng thống Donald Trump đưa ra sau khi ông nhậm chức. Ông Trump lập luận rằng WHO xử lý không đúng cách đại dịch Covid-19 và những khủng hoảng y tế toàn cầu khác.

“WHO không thực hiện những cải cách cấp bách cần thiết, cũng như không thể chứng minh tính độc lập trước các tác động chính trị không phù hợp từ một số thành viên”, ông Trump cho biết.

Quyết định của Mỹ gây ra khủng hoảng tài chính khiến WHO phải giảm một nửa đội ngũ quản lý, thu hẹp quy mô hoạt động và cắt giảm ngân sách trên toàn tổ chức. WHO dự kiến giảm 1/4 nhân sự vào giữa năm nay, chưa rõ cơ quan này sẽ hợp tác chia sẻ thông tin với Mỹ ra sao trong thời gian tới.

Mỹ đã thông báo trước một năm về quyết định rút khỏi WHO theo luật, đồng thời phải thanh toán mọi khoản tài chính còn tồn đọng. WHO cho biết Mỹ chưa thanh toán bất cứ khoản phí nào cho năm 2024-2025, với tổng dư nợ hơn 133 triệu USD.

Tuy nhiên, một quan chức Bộ Ngoại giao Mỹ cho biết trong luật không có điều khoản nào yêu cầu thanh toán trước khi rút khỏi WHO. “Người dân Mỹ đã trả nhiều hơn mức cần thiết”, theo quan chức này.

Theo Bộ Y tế và Dịch vụ Nhân sinh Mỹ, chính quyền Tổng thống Trump đã chấm dứt đóng góp tài chính cho WHO. Ông Trump đã dùng quyền trên cương vị tổng thống để dừng chuyển giao bất cứ nguồn lực nào của chính phủ Mỹ trong tương lai vì cho rằng tổ chức này đã tiêu tốn hàng nghìn tỷ USD.

Trung bình, Mỹ đóng 111 triệu USD phí thành viên và đóng góp tự nguyện khoảng 570 triệu USD mỗi năm cho WHO, Bộ Y tế và Dịch vụ Nhân sinh Mỹ cho biết.

WHO là cơ quan phụ trách y tế của Liên Hợp Quốc, được thành lập vào tháng 4/1948, có nhiệm vụ điều phối phản ứng đối với các mối đe dọa y tế toàn cầu như dịch đậu mùa, Ebola và bại liệt.

Tổ chức này còn hỗ trợ kỹ thuật cho các nước nghèo, phân phối vaccine, vật tư và phương pháp điều trị khan hiếm, đồng thời ban hành hướng dẫn điều trị chuyên môn. Hầu hết quốc gia trên thế giới đều là thành viên WHO.

Các chuyên gia cảnh báo việc Mỹ rút khỏi WHO có thể làm tê liệt nhiều sáng kiến y tế toàn cầu, trong đó có nỗ lực xóa bỏ bệnh bại liệt, các chương trình sức khỏe bà mẹ và trẻ em, nghiên cứu để xác định các mối đe dọa mới từ virus.

Tiến sĩ Ronald Nahass, chủ tịch Hiệp hội Bệnh truyền nhiễm Mỹ, gọi quyết định này là “thiếu tầm nhìn, sai lầm và liều lĩnh về mặt khoa học”.

Kelly Henning, người đứng đầu chương trình y tế cộng đồng tại tổ chức Bloomberg Philanthropies có trụ sở tại New York, cảnh báo việc rút khỏi WHO “có thể làm suy yếu các hệ thống và hoạt động hợp tác mà thế giới dựa vào để phát hiện, ngăn ngừa và ứng phó với các mối đe dọa y tế”.

Nguyễn Tiến (Theo AFP, Reuters, AP)