Mỹ có thể đang đề xuất kế hoạch hòa bình 15 điểm với Iran

Truyền thông Israel và Mỹ đưa tin Washington đang tìm kiếm thỏa thuận ngừng bắn một tháng với Tehran để hai bên có thể đàm phán dự thảo kế hoạch hòa bình 15 điểm.

Kênh truyền hình Channel 12 của Israel dẫn nguồn thạo tin cho biết các cố vấn của Tổng thống Donald Trump, gồm con rể Jared Kushner và đặc phái viên hòa bình Steve Witkoff, đang thúc đẩy thỏa thuận “ngay lập tức tạm ngưng các hoạt động thù địch” trong vòng 30 ngày giữa Mỹ và Iran.

Đây là bước đầu để các bên đàm phán hoàn thiện dự thảo kế hoạch 15 điểm mà Washington đã chuyển cho Tehran, hướng đến chấm dứt cuộc xung đột hiện nay.

Theo các nội dung kế hoạch được tiết lộ cho truyền thông, Mỹ yêu cầu Iran phải từ bỏ toàn bộ năng lực hạt nhân hiện có, chấm dứt hoạt động làm giàu uranium và cam kết vĩnh viễn không theo đuổi vũ khí hạt nhân. Washington cũng yêu cầu Tehran chuyển giao toàn bộ vật liệu đã làm giàu theo một lộ trình được các bên thống nhất, đồng thời đóng cửa các cơ sở hạt nhân tại Natanz, Isfahan và Fordow.

Ngoài ra, kế hoạch còn yêu cầu Iran chấm dứt chiến lược sử dụng lực lượng ủy nhiệm trong khu vực, ngừng tài trợ và cung cấp vũ khí cho các nhóm đồng minh. Iran cũng phải hạn chế chương trình tên lửa, bao gồm số lượng và tầm bắn, và chỉ sử dụng trong mục đích phòng vệ. Bên cạnh đó, Mỹ cũng yêu cầu Iran đảm bảo eo biển Hormuz luôn thông suốt.

Đổi lại, Washington đề xuất dỡ bỏ tất cả lệnh trừng phạt hiện nay đối với Iran, hỗ trợ phát triển chương trình năng lượng hạt nhân dân sự tại Bushehr. Mỹ đồng thời cam kết loại bỏ cơ chế “kích hoạt nhanh”, vốn cho phép Mỹ và phương Tây áp đặt các biện pháp trừng phạt lên Iran nhanh chóng khi cảm thấy chương trình hạt nhân nước này có dấu hiệu đáng ngờ.

NY Times dẫn nguồn thạo tin cho biết Pakistan là nước đã hỗ trợ Mỹ gửi văn bản này đến phía Iran. Tổng tham mưu trưởng quân đội Pakistan Syed Asim Munir có thể đã đóng vai trò trung gian quan trọng giữa hai bên. Nước này cũng sẵn sàng đứng ra tổ chức đàm phán nếu Washington và Tehran đồng ý.

Chính phủ Mỹ và Iran chưa đưa ra bình luận chính thức về thông tin đàm phán ngừng bắn. Một số nguồn tin cho biết Tehran chỉ nhận được thông điệp từ các “quốc gia thân thiện” chuyển lời đề nghị đàm phán của Washington, song các quan chức Iran những ngày qua phủ nhận việc có đối thoại trực tiếp với đối phương.

Trong khi đó, giới chức Israel bày tỏ lo ngại rằng đàm phán thỏa thuận khung quá vội vàng có thể không giải quyết triệt để các vấn đề cốt lõi và mang lại lợi thế cho Iran.

Trung Đông đã chìm trong xung đột gần 4 tuần qua, sau khi Mỹ và Israel phát động không kích Iran ngày 28/2. Iran tung các đòn trả đũa bằng tên lửa và máy bay không người lái vào Israel, các cơ sở và căn cứ Mỹ trong khu vực, hạ tầng dầu mỏ của các nước vùng Vịnh. Iran đồng thời gần như phong tỏa eo biển Hormuz, chỉ cho phép một số lượng rất ít tàu hàng của các nước thân thiện di chuyển qua.

Thanh Danh (Theo Channel 12, NY Times, AFP, Xinhua, Times Now)