Nhiều người dân tại TP.HCM lắp điện mặt trời áp mái để “tự sản tự tiêu” – Ảnh: QUANG ĐỊNH
Nhờ đầu tư hệ thống điện mặt trời áp mái, nhiều hộ gia đình và cơ sở kinh doanh tại TP.HCM đang ghi nhận mức tiết kiệm hàng triệu đồng mỗi tháng. Bên cạnh lợi ích chi phí, khả năng duy trì điện ổn định cũng là yếu tố khiến mô hình này ngày càng được ưa chuộng.
Tiết kiệm lâu dài
Ông Lê Thanh My, Giám đốc kinh doanh Công ty Điện Xanh 365, cho biết với hệ điện mặt trời áp mái công suất 5kWp, mỗi hộ gia đình có thể giảm khoảng 1,5 – 2 triệu đồng tiền điện mỗi tháng theo mặt bằng giá hiện nay.
Đây là mức tiết kiệm vào khoảng 50% cho hộ gia đình có hóa đơn tiền điện từ 2,8 – 4 triệu đồng/tháng, với tổng điện năng tiêu thụ vào khoảng 900 – 1.200kWh/tháng.
Một hệ thống điện mặt trời áp mái công suất 5kWp có mức phát điện tối đa khoảng 5kW trong điều kiện nắng tiêu chuẩn. Tại TP.HCM, mức này có thể tạo ra trung bình 20 – 25kWh mỗi ngày, nhờ lợi thế số giờ nắng cao và ổn định quanh năm của địa phương.
Với những gia đình có nhu cầu sử dụng thấp hơn, hệ thống 3kWp được xem là lựa chọn phù hợp. Theo ông My, công suất càng lớn sẽ kéo theo chi phí vật tư, diện tích lắp đặt và tổng vốn đầu tư tăng lên, trong khi phần điện dư khó tận dụng nếu không có pin lưu trữ.
Do đó, việc tính toán thói quen tiêu thụ điện hằng ngày là yếu tố quan trọng để tối ưu chi phí.
“Chi phí lắp đặt hệ thống cho hộ gia đình dao động khoảng 30 – 80 triệu đồng, có thể cao hơn nếu tích hợp lưu trữ, nhưng đã giảm đáng kể so với những năm trước, giúp rút ngắn thời gian hoàn vốn xuống còn khoảng 4 năm”, ông My nói.
Chia sẻ với Tuổi Trẻ, anh Hạnh, chủ một tiệm vàng tại phường Thuận An, cho hay trước khi lắp hệ thống điện mặt trời, hóa đơn tiền điện cho cả sinh hoạt và kinh doanh của gia đình anh từ 7 – 8 triệu đồng/tháng, nhưng nay giảm chỉ còn từ 2 – 3 triệu đồng/tháng.
Dựa trên nhu cầu sử dụng, anh Hạnh đầu tư hệ thống điện mặt trời áp mái công suất khoảng 12kWp, đi kèm bộ lưu trữ 16kWh, với tổng chi phí 150 triệu đồng. Trung bình mỗi ngày, hệ thống tạo ra khoảng 40 – 50kWh.
“Nhà mình kinh doanh và cả sinh hoạt xài đèn đóm và máy lạnh nhiều nên cũng tốn nhiều điện. Sau khi lắp điện mặt trời thì mình thấy mang lại hiệu quả tiết kiệm thấy rõ”, anh Hạnh nói.
Hộ kinh doanh tự chủ năng lượng
Bên khía cạnh tiết kiệm, các cơ sở kinh doanh cũng quan tâm đến việc duy trì nguồn điện ổn định cho hoạt động hằng ngày, đây cũng là một lợi thế của điện mặt trời áp mái.
Ông Kevin Junker, nhà sáng lập kiêm CEO Công ty Smart Solar, cho biết giải pháp của start-up này đang được triển khai rộng rãi ở nhiều mô hình, từ quán cà phê, nhà hàng đến phòng gym và xưởng sản xuất.
Smart Solar cung cấp giải pháp năng lượng mặt trời theo hô mình mới. Doanh nghiệp này sẽ lắp đặt hệ thống điện mặt trời tại địa điểm có nhu cầu mà không thu chi phí ban đầu. Người dùng sẽ thanh toán hằng tháng dựa trên sản lượng điện thực tế tiêu thụ.
Theo đó, khách hàng của Smart Solar sẽ nhận hai hóa đơn: một cho phần điện sử dụng vào ban ngày từ hệ thống điện mặt trời và một từ Tập đoàn Điện lực Việt Nam cho phần tiêu thụ vào buổi tối.
Với mức tiêu thụ điện có thể đo lường được qua một ứng dụng, ông Junker cho biết một khách hàng doanh nghiệp ghi nhận vào ban ngày sử dụng 98% lượng điện từ hệ thống điện mặt trời áp mái, tương đương tiết kiệm khoảng 3 – 4 triệu đồng mỗi tháng.
Bên cạnh việc tiết kiệm, ông Junker cũng nhấn mạnh khía cạnh “chủ động năng lượng” của việc ứng dụng điện mặt trời. Nếu có sự cố về điện hay cúp điện vào ban ngày, các doanh nghiệp sẽ không bị ảnh hưởng đến dịch vụ hay hoạt động sản xuất vì đang dùng nguồn điện trực tiếp từ hệ điện mặt trời.
“Khách hàng gửi cho tôi hình chụp cả khu phố mất điện, nhưng nhà hàng của họ vẫn hoạt động bình thường. Họ đánh giá rất cao khía cạnh này của điện mặt trời”, vị này nói.
“Tự sản tự tiêu” vẫn hiệu quả
Có kinh nghiệm triển khai từ năm 2017, ông Lê Thanh My cho biết điện mặt trời áp mái từng bùng nổ giai đoạn 2017 – 2020 nhờ cơ chế giá FIT, trước khi chững lại trong giai đoạn 2020 – 2024 do chính sách tạm dừng và tác động của dịch COVID-19. Gần đây, thị trường đang phục hồi trong bối cảnh giá điện tăng và chi phí thiết bị giảm.
Theo ông My, với tuổi thọ hệ thống khoảng 30 năm, người dùng ngày càng chuyển sang tư duy “đầu tư để tiết kiệm lâu dài”, thay vì phụ thuộc vào việc bán điện, đồng thời hướng đến việc “tự chủ năng lượng” trước biến động giá điện.
Giải pháp điện mặt trời ban công
Bà Nguyễn Phương Thảo, Quản lý dự án điện mặt trời ban công cho Việt Nam (BSS4VN) thuộc Tổ chức Hợp tác quốc tế Đức (GIZ), cho biết giải pháp điện mặt trời ban công có ưu điểm không chiếm nhiều diện tích, dễ triển khai và không cần lắp trên mái, phù hợp với không gian của ban công tại các chung cư và nhà phố.
Theo bà Thảo, mô hình này khá phổ biến tại Đức và được nhiều người lựa chọn nhờ khả năng tự lắp đặt, trong khi chi phí tại Việt Nam chỉ khoảng dưới 15 triệu đồng cho một tấm quang điện cùng các thiết bị đi kèm. “Với công suất nhỏ, giải pháp này phù hợp cho hộ gia đình ít người, chỉ cần lắp đặt và cắm điện là có thể sử dụng ngay”, bà Thảo cho biết.
Cũng theo bà Thảo, mức công suất này đáp ứng tốt nhu cầu sinh hoạt hằng ngày, đặc biệt vào ban ngày khi người dùng có thể tận dụng nguồn năng lượng mặt trời để vận hành các thiết bị tiêu thụ điện tương đối lớn như máy giặt hay lò nướng.
