
Công trình công viên số 1 Lý Thái Tổ, phường Vườn Lài (TP.HCM) do Tập đoàn Sun Group tài trợ – Ảnh: QUANG ĐỊNH
Từ dự án cầu đi bộ ngàn tỉ qua sông Sài Gòn đến công viên, bảo tàng, trường học…, một mô hình mới đang lan tỏa mạnh mẽ là BT (xây dựng – chuyển giao) không yêu cầu thanh toán. Quan trọng hơn, mô hình này giờ đây đã có hành lang pháp lý rõ ràng, minh bạch để doanh nghiệp yên tâm đồng hành cùng TP.
Điều quan trọng, đáng quý nhất là doanh nghiệp khi muốn xây dựng công trình tài trợ là xuất phát từ cái tâm, cái tầm và sự nhiệt huyết của họ. Bởi họ nhận ra rằng chính người dân TP, mảnh đất này đã tạo điều kiện để họ trưởng thành và phát triển mạnh mẽ như ngày hôm nay.
KTS Khương Văn Mười (nguyên Phó chủ tịch Hội Kiến trúc sư Việt Nam)
Công trình biểu tượng
Có thể thấy TP.HCM trong dòng chảy nghĩa tình không thiếu những nhà hảo tâm hào sảng đóng góp vô tư tiền của, tâm sức cho cộng đồng. Đó như là sự tri ân của doanh nghiệp đối với nhân dân TP, đối với mảnh đất TP.HCM giàu tiềm năng đã hỗ trợ, góp phần cho doanh nghiệp phát triển.
Đến lượt doanh nghiệp bằng khả năng của mình mong muốn đóng góp nhiều hơn cho TP.HCM bằng một công trình bền vững, ý nghĩa để phục vụ lợi ích người dân.
Và thời gian qua, rất nhiều dự án đã và chuẩn bị hoàn thành giúp người dân thụ hưởng ngay. Đó là công trình công viên số 1 Lý Thái Tổ do Tập đoàn Sun Group tài trợ; Công ty cổ phần đầu tư và kinh doanh Nhà Khang Điền tài trợ chỉnh trang hàng loạt tuyến đường, công trình ở khu trung tâm như chợ Bến Thành, tuyến đường Lê Lợi, Nguyễn Huệ, Hồ Con Rùa… vào dịp Tết Nguyên đán Bính Ngọ.
Công ty TNHH Thường Nhật tài trợ đầu tư chỉnh trang công viên Bến Bạch Đằng, công trường Mê Linh, tượng Đức Thánh Trần, công viên bờ sông Sài Gòn phía Thủ Thiêm; Công ty cổ phần phát triển bất động sản Phát Đạt tài trợ xây Trường tiểu học Bình Chuẩn 3 hiện đại với kinh phí hơn 150 tỉ đồng…
Nói đến công trình BT không thanh toán, không thể không nhắc một công trình sẽ tạo nên biểu tượng mới của TP.HCM là cầu đi bộ qua sông Sài Gòn. Cây cầu được thiết kế theo hình tượng lá dừa nước đang thành hình như một biểu tượng kiến trúc đẹp kết nối đôi bờ sông Sài Gòn – điều mà có lẽ người dân TP.HCM ai cũng phấn khởi mong đợi đến dịp 2-9 sẽ được dạo bước.
Theo Công ty cổ phần Thực phẩm dinh dưỡng Nutifood (doanh nghiệp tài trợ toàn bộ kinh phí), cầu đi bộ qua sông Sài Gòn như món quà tri ân người tiêu dùng, người dân TP.HCM. Cây cầu không chỉ kết nối hai bờ sông Sài Gòn, mà còn kết nối những ước mơ, khát vọng về một TP.HCM thân thiện, hiện đại, phát triển và nghĩa tình.
Khi hoàn thành, dự án được kỳ vọng sẽ trở thành điểm nhấn kiến trúc – văn hóa mới của TP, đồng thời mở ra không gian công cộng hiện đại, góp phần nâng cao trải nghiệm đô thị và chất lượng sống cho người dân.
“Hiện nay, trên công trường và tại các xưởng gia công luôn duy trì hơn 250 kỹ sư, công nhân làm việc liên tục ngày đêm. Theo kế hoạch, toàn bộ kết cấu vòm thép sẽ được lắp dựng hoàn chỉnh tại Vũng Tàu trước khi lai dắt về công trường vào đầu tháng 8-2026 để tiến hành lắp dựng chính thức. Dự án cầu đi bộ qua sông Sài Gòn sẽ hoàn thành và đưa vào sử dụng dịp 2-9”, đại diện Công ty cổ phần Thực phẩm dinh dưỡng Nutifood cho hay.

HĐND TP.HCM đã thống nhất chủ trương làm dự án khu vực cảng Nhà Rồng – Khánh Hội kết hợp mở rộng khu di tích, Bảo tàng Hồ Chí Minh – Ảnh: QUANG ĐỊNH
Để người dân có chất lượng sống tốt hơn
Theo KTS Khương Văn Mười, nguyên Phó chủ tịch Hội Kiến trúc sư Việt Nam, thời gian qua nhiều công trình được tài trợ đang góp phần làm thay đổi diện mạo TP.HCM theo hướng văn minh, hiện đại và đáng sống hơn.
Điểm đặc biệt là các dự án được làm và hoàn thành rất nhanh, tạo ra sự thay đổi và người dân TP được thụ hưởng ngay từ sự thay đổi đó như công trình công viên số 1 Lý Thái Tổ, các khu đất trống bỏ hoang nhiều năm thành công viên… Trong đó có các dự án tài trợ thông qua hợp đồng BT không yêu cầu thanh toán.
Còn với cầu đi bộ qua sông Sài Gòn, ông Mười nói rằng dự án không đơn thuần là công trình giao thông mà là không gian sinh hoạt cộng đồng trên mặt nước, kết nối trung tâm mới ở Thủ Thiêm và trung tâm hiện hữu.
Với công trình cầu đi bộ, thực tế TP cũng muốn triển khai từ rất lâu và đã thi tuyển quốc tế để chọn phương án thiết kế theo hình tượng lá dừa nước. Sau khi phương án kiến trúc được phê duyệt, Công ty cổ phần Thực phẩm Nutifood đã đề xuất tài trợ toàn bộ kinh phí xây dựng công trình.
Tuy nhiên, theo ông Mười, để có cầu đi bộ ngàn tỉ thành hình như ngày hôm nay là cả một quá trình dài tháo gỡ cơ chế, hoàn thiện quy định pháp luật để doanh nghiệp được bỏ tiền của, công sức, tâm trí tài trợ cho TP.HCM.
Bởi thời điểm doanh nghiệp đề xuất, dự án sử dụng nguồn vốn tài trợ, không thuộc phạm vi điều chỉnh của các quy định pháp luật về đầu tư. Nhiều địa phương trên cả nước cũng lúng túng trong việc tiếp nhận vì không biết áp dụng theo cơ chế nào.
Từ thực tiễn đó, TP.HCM đã chủ động nghiên cứu xây dựng quy trình tiếp nhận công trình từ nguồn tài trợ của tổ chức, cá nhân trong nước – một khung pháp lý quan trọng với bốn bước. Sau này, quá trình luật hóa, mô hình tài trợ đó được bổ sung vào quy định thành hình thức “BT không yêu cầu thanh toán”.
“Từ việc tháo gỡ cơ chế, đẩy nhanh tiến độ, có thể thấy TP.HCM đang tiên phong và tận dụng thời thời cơ vàng, biến các công trình nằm trong quy hoạch sớm đi vào khai thác để người dân được thụ hưởng một cách toàn diện.
Điều đó cũng cho thấy một tinh thần rất rõ của TP.HCM: muốn phát triển nhanh thì phải bắt tay làm ngay, làm thật, làm tới nơi tới chốn, không chần chừ, không né tránh và không để cơ hội trôi qua” – ông Mười nói.

Vị trí xây dựng Cung Thiếu nhi TP.HCM tại khu đô thị mới Thủ Thiêm, TP.HCM – Ảnh: QUANG ĐỊNH
Doanh nghiệp làm bằng cái tâm
Nói thêm về hợp đồng BT không thanh toán, luật sư Nguyễn Hải Long (Đoàn luật sư TP.HCM) cho rằng bản chất loại hình hợp đồng này là hoạt động tài trợ. Vì vậy việc bổ sung quy định loại hình hợp đồng BT không yêu cầu thanh toán đã tạo ra cơ sở pháp lý minh bạch cho việc triển khai tài trợ.
“Thực tế trước đây các doanh nghiệp tài trợ cho TP khó hoạch toán chính thức khoản tài trợ đó vào chi phí doanh nghiệp mà phải hạch toán linh hoạt thông qua các hạng mục đầu tư, kinh doanh khác của họ, tiềm ẩn nhiều rủi ro cho doanh nghiệp.
Nay bằng hợp đồng BT không yêu cầu thanh toán, phía doanh nghiệp thuận lợi trong tài trợ công trình có giá trị lớn, còn TP cũng thuận lợi trong việc tiếp nhận nguồn tài trợ, bảo đảm minh bạch và chặt chẽ cho các bên…” – ông Long nhận định.
Đồng tình, theo luật sư Bùi Quốc Tuấn (Đoàn luật sư TP.HCM), việc tài trợ rõ ràng, được thể hiện thông qua hợp đồng sẽ giúp các doanh nghiệp tự tin, sẵn sàng hơn trong hoạt động tài trợ công trình “khủng” gắn với dấu ấn của mình.
“Bởi lẽ với các công ty cổ phần, các tập đoàn thì các khoản chi phí của doanh nghiệp không phải do một cá nhân chủ doanh nghiệp quyết định được và phải được hạch toán chặt chẽ. Nếu không thì họ sẽ phải đối diện với các rủi ro pháp lý liên quan đến thuế, thanh tra, kiểm tra, kiểm toán nếu tài trợ theo cách làm linh hoạt…” – ông Tuấn nói.
Còn theo KTS Khương Văn Mười – nguyên Phó chủ tịch Hội Kiến trúc sư Việt Nam, điều quan trọng và đáng quý nhất là doanh nghiệp khi muốn xây dựng công trình tài trợ là xuất phát từ cái tâm, cái tầm và sự nhiệt huyết của họ. Bởi họ nhận ra rằng chính người dân TP, mảnh đất này đã tạo điều kiện để họ trưởng thành và phát triển mạnh mẽ như ngày hôm nay.
“Việc ngày càng nhiều doanh nghiệp sẵn sàng tham gia đầu tư các công trình công cộng cũng cho thấy TP.HCM là nơi đất lành chim đậu, nơi đủ sức tạo dựng niềm tin và sự gắn kết để khu vực tư nhân “chọn mặt gửi vàng”. Đó là một mạch nguồn cảm xúc và cũng là nguồn lực rất quan trọng đối với một TP” – ông Mười nói.
“Chất lượng – đẳng cấp – khác biệt”
Ông Trần Minh Sơn, Phó chủ tịch thường trực hội đồng quản trị Tập đoàn Sun Group, cho biết dự án cải tạo, chỉnh trang Bảo tàng Hồ Chí Minh – chi nhánh TP.HCM được Công ty TNHH đầu tư và phát triển Mặt trời Sài Gòn tập trung cải tạo, chỉnh trang khuôn viên cảnh quan xung quanh bảo tàng nhưng sẽ giữ nguyên các công trình hiện hữu quan trọng.
Việc chỉnh trang khuôn viên bảo tàng là dấu mốc quan trọng trong định hướng hình thành trục không gian văn hóa, lịch sử và cảnh quan trung tâm TP.HCM với tổng thể quy hoạch 147ha.
“Tập đoàn Sun Group vô cùng vinh dự khi được lãnh đạo và người dân TP giao trọng trách xây dựng dự án cải tạo, chỉnh trang Bảo tàng Hồ Chí Minh – chi nhánh TP.HCM. Đây là niềm vinh dự và cũng là trách nhiệm vô cùng to lớn.
Chúng tôi cam kết sẽ thực hiện dự án với tiêu chí “chất lượng – đẳng cấp – khác biệt” bằng đội ngũ nhân sự tâm huyết và các đối tác nhà thầu tầm cỡ thế giới. Dự án này sẽ được thi công với chất lượng cao nhất, kiến trúc đẹp nhất và sẽ khánh thành dịp Quốc khánh 2-9 sau 120 ngày thi công và xây dựng thần tốc” – ông Sơn nói.
Có ý nghĩa biểu tượng và giá trị cộng đồng lâu dài

Phối cảnh cầu đi bộ qua sông Sài Gòn – Ảnh: Nutifood
Tại buổi thị sát dự án cầu đi bộ qua sông Sài Gòn ngày 11-5, Phó chủ tịch UBND TP.HCM Bùi Xuân Cường bày tỏ sự trân trọng đối với Nutifood khi doanh nghiệp đồng hành cùng TP thực hiện một công trình có ý nghĩa biểu tượng và giá trị cộng đồng lâu dài.
Nutifood đã tài trợ một công trình có tổng mức đầu tư rất lớn cho nhân dân TP, và cách làm này hiện đã được quy định theo hình thức BT không thanh toán.
Dự án cầu đi bộ qua sông Sài Gòn là công trình tiên phong theo hình thức BT không thanh toán tại TP.HCM và đã tạo ra sự lan tỏa cho những công trình tiếp theo. Cụ thể như công trình công viên số 1 Lý Thái Tổ; dự án cải tạo, chỉnh trang Bảo tàng Hồ Chí Minh – chi nhánh TP.HCM và sắp tới là nhiều công trình khác như Cung Thiếu nhi TP.HCM…
Ông Cường đánh giá rất cao tinh thần trách nhiệm, sự đóng góp đáng quý của nhà đầu tư. Quan trọng hơn, nhà đầu tư đã lựa chọn những đơn vị tư vấn, thi công uy tín, có năng lực, kinh nghiệm và tinh thần trách nhiệm cao.
“Đây là công trình có độ khó rất lớn, không chỉ về kỹ thuật mà còn đòi hỏi yêu cầu cao về mỹ thuật và tính biểu tượng đô thị. Điểm đáng chú ý là phần lớn các khâu triển khai đều có sự tham gia của doanh nghiệp tư nhân trong nước.
Điều đó cho thấy năng lực của doanh nghiệp Việt đang từng bước được khẳng định ở những công trình quy mô lớn, yêu cầu kỹ thuật cao và mang dấu ấn biểu tượng cho TP” – ông Cường nhấn mạnh.
Được biết, hiện nay cũng có rất nhiều doanh nghiệp đang đề xuất triển khai cho TP.HCM nhiều công trình rất quan trọng, ý nghĩa. Cụ thể, trong công văn gửi đến lãnh đạo UBND TP.HCM, Công ty cổ phần đầu tư xây dựng Bcons đề xuất TP chấp thuận chủ trương cho phép được nghiên cứu đầu tư dự án xây dựng Cung Thiếu nhi TP.HCM theo hình thức đối tác công tư (PPP) loại hợp đồng BT không yêu cầu thanh toán.
Trong văn bản, doanh nghiệp cho biết đang triển khai đầu tư xây dựng nhiều dự án tại TP.HCM và luôn nhận được sự quan tâm, hỗ trợ của UBND TP, các sở, ban, ngành.
Vì vậy doanh nghiệp có mong muốn được đồng hành cùng TP trong việc chăm lo cho thế hệ tương lai bằng việc xây dựng Cung Thiếu nhi tại khu đô thị mới Thủ Thiêm làm nơi vui chơi giải trí cho các em thiếu nhi TP. Công ty mong TP chấp thuận đề xuất và hướng dẫn các thủ tục cần thiết theo quy định.
Có thể thấy, TP.HCM đang triển khai rất mạnh mẽ theo định hướng Nhà nước chuyển dần sang vai trò kiến tạo, thiết kế thể chế, xây dựng môi trường minh bạch, ổn định để huy động và phân bổ hiệu quả các nguồn lực xã hội theo tín hiệu thị trường dưới khuôn khổ thể chế minh bạch và ổn định.
Thời gian qua, TP.HCM đã có những bước vận dụng rất nhanh, hiệu quả và đồng hành cùng doanh nghiệp để thúc đẩy thủ tục, đưa các công trình và chính sách đi vào thực tiễn. Từ đó, nhiều công trình hạ tầng chiến lược quy mô lớn đã được khu vực tư nhân tham gia đầu tư và khởi động trong thời gian gần đây.
Chẳng hạn, đối với các công trình đường sắt – metro, Tập đoàn Vingroup đang triển khai đường sắt Bến Thành – Cần Giờ. Vingroup cũng đang triển khai đường vượt biển Cần Giờ kết nối với Bà Rịa – Vũng Tàu cũ dự kiến khởi công vào tháng 6-2026. Tập đoàn THACO đang triển khai dự án metro số 2 đoạn Tham Lương – Bến Thành, dự án metro Bến Thành -Thủ Thiêm theo hợp đồng BT và đang nghiên cứu dự án đường sắt Thủ Thiêm – Long Thành (đề xuất khởi công trước 2-7).
Ngoài ra, THACO cùng với Tập đoàn Becamex đề xuất làm hai tuyến metro số 1 đoạn TP mới Bình Dương – Suối Tiên và metro số 2 đoạn Thủ Dầu Một – TP.HCM. Còn Tập đoàn Sovico đang trình phương án làm metro số 4 (Đông Thạnh – Hiệp Phước) và đề xuất nghiên cứu metro số 5 (đoạn Đa Phước – Long Trường).
Việc các doanh nghiệp tư nhân tham gia đầu tư metro thời gian qua được xem là chuyển động rất quan trọng nhằm hiện thực hóa mục tiêu hoàn thành 6 tuyến metro với tổng chiều dài khoảng 187 km trước năm 2030.