Dù có thuyên giảm, người dùng không nên chủ quan trước các cuộc gọi lừa đảo – Ảnh minh họa: QUANG ĐỊNH
Theo ghi nhận từ sau Tết Nguyên đán 2026, số lượng các cuộc gọi lừa đảo, mạo danh lẫn làm phiền người dùng điện thoại di động đã giảm hẳn so với năm 2025. Báo cáo nghiên cứu, khảo sát an ninh mạng năm 2025 do Hiệp hội An ninh mạng quốc gia (NCA) thực hiện cũng cho kết quả số nạn nhân bị lừa đảo đã giảm rõ rệt so với năm 2024.
Bớt đi cuộc gọi lừa đảo
Cụ thể, khoảng 555 người dùng tham gia khảo sát thì có 1 người cho biết mình là nạn nhân của lừa đảo, tương đương tỉ lệ 0,18%. Trong khi đó, năm 2024, con số này là khoảng 220 người thì có 1 người bị lừa đảo, tỉ lệ 0,45%. Theo Hiệp hội An ninh mạng quốc gia, đây là chuyển biến rất tích cực, lần đầu tiên sau nhiều năm lừa đảo trực tuyến ghi nhận mức giảm.
Kết quả này đến từ các biện pháp quyết liệt của cơ quan chức năng, đặc biệt là các chuyên án triệt phá các ổ nhóm tội phạm lừa đảo trực tuyến được Bộ Công an triển khai cao điểm cả trong và ngoài nước.
Bên cạnh đó, việc quản lý thông tin thuê bao di động ngày càng được siết chặt, tình trạng SIM “rác” giảm mạnh cũng khiến số lượng các cuộc gọi mạo danh, lừa đảo giảm theo.
Song song đó, các quy định mới của Ngân hàng Nhà nước về xác thực sinh trắc học đối với cả tài khoản cá nhân và doanh nghiệp đã tạo ra rào cản kỹ thuật đáng kể, khiến tội phạm không còn dễ dàng sử dụng các tài khoản “rác”, không định danh như giai đoạn trước năm 2024.
Các ngân hàng cũng tăng cường kết nối, chia sẻ thông tin với Ngân hàng Nhà nước và Bộ Công an về các tài khoản có dấu hiệu liên quan đến lừa đảo, hỗ trợ kịp thời việc theo dõi, phong tỏa và ngăn chặn dòng tiền chiếm đoạt của các đối tượng phạm tội.
Ngoài ra, công tác tuyên truyền, phổ biến kiến thức nhận diện lừa đảo tới người dân tiếp tục được đẩy mạnh với nhiều hình thức đa dạng, góp phần nâng cao cảnh giác của cộng đồng. Theo kết quả khảo sát, ý thức và kỹ năng an ninh mạng của người dùng tiếp tục được cải thiện so với năm trước.
Nếu như năm 2024, phần lớn người dùng vẫn còn khá thờ ơ với quyền truy cập của ứng dụng, thì đến năm 2025 đã có 83,23% người tham gia khảo sát cho biết họ đã chú ý đọc các quyền khi cài đặt ứng dụng, đặc biệt là các ứng dụng liên quan đến ngân hàng. 56,80% người dùng cho biết họ thường kiểm tra lại thông tin trước khi chuyển tiền hoặc cung cấp thông tin. 83,20% đã chủ động sử dụng mật khẩu mạnh, kích hoạt xác thực hai yếu tố cho các tài khoản quan trọng.
Vẫn còn người sập bẫy
Mới đây, chị N. (Hà Nội) cho biết đã mất hơn 40 triệu đồng sau khi nhận được tin nhắn thông báo “tài khoản ngân hàng có dấu hiệu bất thường”. Người gọi điện đọc chính xác họ tên, số căn cước và thông tin giao dịch gần nhất của chị.
“Tôi tin là thật vì họ nắm rất rõ thông tin cá nhân của tôi. Chỉ sau vài phút làm theo hướng dẫn, tiền trong tài khoản đã bị rút hết”, chị chia sẻ. Trong khi đó, anh M. (một tiểu thương kinh doanh online tại TP.HCM) phát hiện nhiều khoản vay tiêu dùng đứng tên mình dù chưa từng đăng ký. “Đến khi các bên cho vay liên tục gọi điện đòi nợ, tôi mới biết thông tin cá nhân của mình đã bị lợi dụng từ trước”, anh cho biết.
Theo các chuyên gia an ninh mạng, những trường hợp như vậy không còn hiếm gặp. Dù người dùng ngày càng được cảnh báo nhiều hơn, nhưng trước các thủ đoạn lừa đảo tinh vi và liên tục thay đổi, không ai có thể đảm bảo tránh được rủi ro tuyệt đối. Trong nhiều trường hợp, nạn nhân không chỉ chịu tổn thất về tài chính mà còn mất nhiều thời gian và công sức để xử lý hậu quả sau sự cố.
Theo NCA, mạo danh công an nổi lên là hình thức lừa đảo phổ biến nhất năm 2025. Các đối tượng dựng lên kịch bản cáo buộc người dùng liên quan đến vụ án hình sự, yêu cầu giữ liên lạc để gây áp lực tâm lý. Sau đó, chúng yêu cầu “chuyển tiền chứng minh trong sạch” hoặc cài đặt phần mềm “phục vụ điều tra” nhằm chiếm đoạt tài sản.
Không chỉ dừng lại ở các cuộc gọi thông thường, các đối tượng còn dàn dựng trụ sở công an giả, sử dụng nhiều người đóng vai khác nhau để tăng độ tin cậy và thao túng nạn nhân qua video call.
Thủ đoạn lừa thông báo trúng thưởng, nhận quà để chiếm đoạt tiền đứng thứ hai về độ phổ biến. Trong khi hình thức mời gọi đầu tư lợi nhuận cao giảm xuống vị trí thứ ba, cho thấy người dân đã dần cảnh giác hơn với các lời hứa hẹn làm giàu nhanh chóng vốn từng bùng nổ trong năm trước.
Các loại lừa đảo khác như giả shipper hoặc kết bạn, giao lưu tình cảm tiếp tục đứng thứ tư và thứ năm. Các hình thức này tồn tại khá dai dẳng, dù không phải là các
chiêu trò mới.
Hiểm họa khôn lường với lừa đảo bằng AI
Khi AI ngày càng ứng dụng vào mọi mặt trong đời sống online, việc phân biệt giữa AI và con người càng trở nên không dễ dàng. Đó cũng chính là lúc lừa đảo lợi dụng AI để tấn công người dùng.
Theo tìm hiểu của Tuổi Trẻ, với sự hỗ trợ của AI, người ta có thể tạo ra một hình ảnh với giọng nói mạo danh chính xác một người thật đến mức không dễ gì người thân của họ có thể phân biệt được. Thực tế đã có không ít người dân nhận được những cuộc gọi video từ nhân vật AI mạo danh người thân (deepfake) và bị lừa với số tiền đến hàng tỉ đồng.
Theo các chuyên gia an ninh mạng, trong năm 2026, người dùng cá nhân được dự báo sẽ tiếp tục đối mặt với nhiều thách thức mới, trong đó nổi bật nhất là sự gia tăng về mức độ tinh vi của các hình thức lừa đảo trực tuyến.
Các nhóm tội phạm mạng sẽ đẩy mạnh việc ứng dụng công nghệ deepfake để tạo ra hình ảnh, video và giọng nói giả mạo có độ chân thực rất cao. Những nội dung giả mạo này có thể được sử dụng để mạo danh người quen, lãnh đạo cơ quan, cán bộ công quyền hoặc đại diện tổ chức tài chính, ngân hàng khiến người dân rất khó phân biệt thật – giả nếu thiếu kỹ năng và thông tin cập nhật.
Song song với đó, mã độc tấn công người dùng cá nhân vẫn sẽ là mối đe dọa phổ biến. Với sự phát triển nhanh chóng của trí tuệ nhân tạo, việc tạo ra các biến thể mã độc mới trở nên dễ dàng hơn, cho phép tội phạm mạng tự động hóa quá trình phát tán, né tránh các công cụ bảo mật truyền thống và tấn công có chọn lọc từng nhóm người dùng cụ thể.
Ông Vũ Ngọc Sơn, Trưởng ban công nghệ của NCA, nhận định: “Lừa đảo trực tuyến vẫn vô cùng phức tạp, người dùng cần tiếp tục nâng cao cảnh giác. Các đối tượng sẽ tìm cách ứng dụng công nghệ mới, thậm chí thử nghiệm các thủ đoạn, hình thức mới nhằm qua mặt biện pháp phòng chống lừa đảo, nguy cơ đối với người dùng vẫn thường trực trên không gian mạng”.
Lừa đảo gây thiệt hại 6.000 tỉ đồng
Theo thống kê của Bộ Công an, trong 11 tháng đầu năm 2025, thiệt hại do tội phạm lừa đảo trực tuyến vẫn ở mức rất lớn, ước tính trên 6.000 tỉ đồng. Trong năm 2025, 34,13% người dùng từng gặp ít nhất một sự cố liên quan đến mã độc, tăng đáng kể so với mức 23,40% của năm 2024.
Tình trạng lộ và sử dụng trái phép dữ liệu cá nhân tiếp tục phổ biến khi 88,05% người dùng phản ánh từng bị mời chào dịch vụ dù không có nhu cầu hay đăng ký nhận thông tin trước đó. Những con số này cho thấy nguy cơ mất an ninh mạng đối với người dùng cá nhân vẫn ở mức đáng lo ngại.
