Giới quan sát lo ngại cuộc xung đột lần này có nguy cơ gây ra sự gián đoạn lớn về nguồn cung dầu ở Trung Đông, mà trong trường hợp xấu nhất có thể dẫn đến suy thoái kinh tế toàn cầu.
Giá dầu có thể vượt 100 USD/thùng
Ngày 2-3, dầu Brent tăng 10% lên 80 USD/thùng trong khi dầu West Texas Intermediate trên thị trường Mỹ tăng 9% lên 73 USD/thùng, còn vàng tăng 3,4% lên 5.426 USD/ounce khi các nhà đầu tư rút về nơi trú ẩn an toàn.
“Vàng có lẽ là thước đo tốt nhất để phản ánh sự bất ổn toàn cầu và, nói một cách ví von, nhiệt kế đang dâng cao. Chúng ta nên sẵn sàng cho việc giá vàng sẽ tăng cao hơn, lập kỷ lục mới khi bước vào một kỷ nguyên hoàn toàn mới của sự bất ổn địa chính trị”, nhà phân tích độc lập Ross Norman nói trên Đài CNBC.
Các cuộc tấn công khắp khu vực, bao gồm trên eo biển Hormuz, đã làm gia tăng lo ngại rằng cuộc chiến sẽ làm gián đoạn nguồn cung dầu ở Trung Đông và nếu kéo dài có thể dẫn đến giá các loại nhiên liệu khác và xăng tăng cao, gây ra hiệu ứng domino trong toàn bộ nền kinh tế toàn cầu, làm tăng chi phí sản xuất nói chung.
“Dầu mỏ là kênh quan trọng” – Neil Shearing, nhà kinh tế trưởng tại Capital Economics, nói trên tờ Financial Times.
“Khoảng 1/5 lượng dầu và khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) toàn cầu chảy qua eo biển Hormuz. Nó là động mạch chủ của hệ thống năng lượng toàn cầu”, Hãng tin AP dẫn lời chuyên gia Stephen Innes của tổ chức SPI Asset Management bình luận.
Khác với lần leo thang xung đột trước, lần này cả Mỹ, Israel và Iran đều sẵn sàng tiếp tục leo thang, làm tăng khả năng sự hỗn loạn sẽ kéo dài. Với kịch bản đó, giá cả có thể tăng cao hơn nữa, trong đó các chuyên gia cảnh báo giá dầu có thể vượt 100 USD/thùng.
Chỉ số Nikkei thể hiện trên bảng điện tử ở Sở Giao dịch chứng khoán Tokyo ngày 2-3 – Ảnh: AFP
Trong bối cảnh nhiều mối lo ngại khác như mức nợ cao, lo ngại về tính độc lập của Cục Dự trữ liên bang Mỹ (Fed), sự tăng vọt của giá năng lượng có nguy cơ làm bùng phát lạm phát trở lại ở các nền kinh tế lớn, làm chệch hướng các kế hoạch cắt giảm lãi suất của ngân hàng trung ương, đồng thời làm lung lay niềm tin kinh doanh.
Theo tổ chức Capital Economics, mức giá dầu 100 USD/thùng có thể làm tăng lạm phát toàn cầu từ 0,6 đến 0,7%.
“Giá dầu toàn cầu tăng mạnh có thể gây khó khăn cho người tiêu dùng và các doanh nghiệp Mỹ” – ông James Knightley, nhà kinh tế học Mỹ, cho biết.
Chuyên gia Ajay Rajadhyaksha, trưởng bộ phận nghiên cứu lãi suất và sản phẩm chứng khoán hóa tại Barclays, cảnh báo rằng tăng trưởng của Mỹ sẽ tỉ lệ nghịch với giá dầu.
“Nếu giá dầu tăng lên mức 120 USD/thùng và duy trì ở mức đó, nền kinh tế Mỹ (và thế giới) sẽ chịu một cú sốc đáng kể”, ông nói.
Tuy nhiên nhiều nhà phân tích khác vẫn lạc quan hơn, xét đến hiệu suất mạnh mẽ của nền kinh tế toàn cầu trong năm qua bất chấp những cú sốc đó.
“Bất chấp hàng loạt sự kiện địa chính trị gần đây, mức tăng trưởng của nền kinh tế và thương mại toàn cầu vẫn vô cùng mạnh mẽ” – Innes McFee, nhà kinh tế trưởng tại Oxford Economics, cho biết.
Có quá nhiều cú sốc xảy ra cùng một lúc. Chúng ta có Venezuela, Greenland, thuế quan và giờ là Iran, tất cả chỉ trong vòng hai tháng.
Nhà kinh tế TOMASZ WIELADEK nhận định
Chứng khoán chao đảo, Bitcoin hụt hơi
Căng thẳng quân sự giữa Mỹ, Israel và Iran cũng đang phủ bóng lên các thị trường tài chính toàn cầu.
Áp lực từ giá năng lượng tăng cao ngay lập tức phản ánh lên thị trường chứng khoán. Tại châu Á, các chỉ số lớn như Nikkei 225 của Nhật Bản và Hang Seng của Hong Kong đi xuống, phản ánh tâm lý lo ngại rủi ro của nhà đầu tư. Tại châu Âu, chỉ số STOXX 600 mất gần 2%, còn hợp đồng tương lai S&P 500 của Mỹ giảm 1,5%.
Dòng tiền vì thế rút mạnh khỏi các nhóm cổ phiếu nhạy cảm với tăng trưởng. Cổ phiếu ngân hàng tại châu Âu giảm sâu 3,6% do lo ngại xung đột kéo dài sẽ làm chậm lại đà phục hồi kinh tế.
Nhóm hàng không – vốn đặc biệt nhạy cảm với biến động giá nhiên liệu – mất tới 5% khi chi phí dầu tăng vọt và hơn một nửa các chuyến bay đến Trung Đông bị hủy. Cổ phiếu công nghệ tại cả châu Âu và châu Á cũng suy yếu khi nhà đầu tư bán bớt các tài sản rủi ro.
Cột khói bốc lên sau một cuộc tập kích của Israel tại thủ đô Tehran (Iran) ngày 2-3 – Ảnh: AP
Ở chiều ngược lại, năng lượng và quốc phòng trở thành những điểm sáng hiếm hoi giữa bức tranh ảm đạm. Chỉ số ngành năng lượng châu Âu tăng 4%, lên mức cao kỷ lục mới, với hai “ông lớn” dầu khí BP và Shell cùng bật tăng gần 6% nhờ kỳ vọng giá dầu duy trì ở mức cao. Cổ phiếu quốc phòng cũng nhích thêm 1,3% khi nhà đầu tư đặt cược chi tiêu quân sự sẽ gia tăng trong bối cảnh căng thẳng leo thang.
Trong bức tranh đó, Bitcoin có phản ứng thận trọng hơn so với chứng khoán. Do thị trường tiền điện tử giao dịch 24/7, giá đã giảm ngay từ cuối tuần sau khi Mỹ bắt đầu chiến dịch không kích Iran.
Sau cú sụt ban đầu, Bitcoin phục hồi nhẹ và dao động quanh 66.000 USD vào sáng 2-3 (theo giờ Mỹ), tăng chưa đến 1% so với trước đó nhưng vẫn thấp hơn nhiều so với mức đỉnh khoảng 126.000 USD hồi tháng 10.
Theo ông Charlie Sherry, Giám đốc tài chính tại BTC Markets, kể từ khi căng thẳng với Iran leo thang, crypto đã “nhường sân” cho các tài sản phòng vệ truyền thống.
Ông cho rằng trong những giai đoạn căng thẳng địa chính trị, dòng vốn thường chuyển sang các tài sản cứng như vàng, thay vì các tài sản rủi ro có độ biến động cao.
