Cuộc chiến tại Iran đang khiến thế giới tăng tốc chuyển sang năng lượng sạch trong bối cảnh nguồn cung dầu mỏ bị gián đoạn.
Trung Quốc “thắng lớn” giữa chiến sự Iran
Theo Đài CNN, Viện nghiên cứu năng lượng Ember cho biết xuất khẩu pin mặt trời, pin lưu trữ và xe điện của Trung Quốc trong tháng 3 vừa qua đã đồng loạt đạt mức kỷ lục, tăng 70% so với cùng kỳ năm trước.
Trong đó, riêng công nghệ năng lượng mặt trời đã đạt 68 gigawatt, vượt kỷ lục trước đó tới 50%, và có khoảng 50 quốc gia ghi nhận mức nhập khẩu cao nhất từ trước đến nay.
Diễn biến này xảy ra sau khi Mỹ và Israel không kích Iran vào cuối tháng 2, dẫn đến việc Iran phong tỏa eo biển Hormuz – tuyến hàng hải chiến lược chiếm khoảng 1/5 nguồn cung dầu và khí đốt toàn cầu. Hệ quả là giá dầu biến động mạnh, đẩy nhiều quốc gia, đặc biệt tại châu Á, vào tình trạng thiếu hụt năng lượng.
Để ứng phó, các nước phụ thuộc vào dầu Trung Đông buộc phải tiết kiệm năng lượng, thậm chí rút ngắn giờ làm việc, đồng thời tăng tốc đầu tư vào các nguồn năng lượng thay thế.
Trong bối cảnh đó, Trung Quốc nổi lên là bên hưởng lợi lớn nhờ năng lực sản xuất vượt trội trong lĩnh vực xe điện, tua bin gió và pin mặt trời.
Báo cáo của Ember cho thấy nhu cầu tăng mạnh nhất đến từ các thị trường mới nổi ở châu Á và châu Phi – những khu vực chịu ảnh hưởng nặng nề từ khủng hoảng năng lượng.
Xuất khẩu pin của Trung Quốc riêng trong tháng 3 cũng đạt khoảng 10 tỉ USD, tăng mạnh tại Liên minh châu Âu, Úc và Ấn Độ.
Giới phân tích nhận định sự bất ổn kéo dài tại eo biển Hormuz đã làm gia tăng lo ngại về an ninh năng lượng, từ đó thúc đẩy nhanh quá trình chuyển đổi sang năng lượng sạch.
“Kỷ nguyên của năng lượng sạch”
Không chỉ thay đổi cán cân năng lượng, khủng hoảng còn làm tái định hình quan hệ thương mại khi các quốc gia tìm cách giảm phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch.
Bộ trưởng Năng lượng Anh Ed Miliband nhận định: “Sau cú sốc nhiên liệu hóa thạch thứ hai chỉ trong vòng chưa đầy 5 năm, bài học rất rõ ràng: kỷ nguyên an ninh năng lượng dựa vào nhiên liệu hóa thạch đã kết thúc, và kỷ nguyên an ninh năng lượng sạch phải bắt đầu”.
Tại Trung Quốc, các khoản đầu tư lớn của nhà nước vào ngành năng lượng xanh giúp nước này tăng khả năng tự chủ năng lượng.
Đồng thời, vị thế thống trị trong công nghệ tái tạo cũng mang lại cho Trung Quốc ảnh hưởng kinh tế và địa chính trị lớn hơn.
Một số quốc gia đã sớm hưởng lợi từ xu hướng này. Pakistan, nhờ nhập khẩu lượng lớn pin mặt trời giá rẻ từ Trung Quốc trong những năm gần đây, được cho là tiết kiệm hàng tỉ USD mỗi năm khi giảm phụ thuộc vào dầu nhập khẩu, và cũng là một trong những quốc gia ít bị ảnh hưởng bởi xung đột Trung Đông.
Theo giới nghiên cứu, Trung Quốc không còn chỉ là nhà cung cấp giá rẻ mà đang dần trở thành đối tác dài hạn trong quá trình chuyển đổi năng lượng của nhiều quốc gia.
