Đến tối qua (20.4, theo giờ VN), giá dầu Brent đã tăng khoảng 4,5% lên mức 94,5 USD/thùng, tương tự giá dầu WTI cũng tăng thêm 5% lên mức khoảng 88 USD/thùng.
Diễn biến căng thẳng
Giá dầu đã tăng lên sau khi Bộ Tư lệnh Trung tâm (CENTCOM) của Mỹ ngày 20.4 thông báo tàu khu trục USS Spruance nước này vừa bắt giữ tàu chở hàng M/V Touska treo cờ Iran. Liên quan vụ việc, viết trên mạng xã hội Truth Social, Tổng thống Mỹ Donald Trump cho biết tàu khu trục USS Spruance trên vịnh Oman đã cảnh báo tàu Touska phải dừng lại, nhưng tàu này vẫn di chuyển nên hải quân Mỹ nổ súng bắn phòng máy rồi tiếp cận kiểm soát con tàu.
Chưa rõ quá trình kiểm soát con tàu có dẫn đến thương vong gì không. Phản ứng lại, phía Iran cáo buộc Mỹ có hành động “cướp biển”, đồng thời cảnh báo sẽ đáp trả.
Đây là lần đầu tiên Mỹ bắt giữ một tàu hàng liên quan Iran sau khi Washington từ ngày 13.4 tiến hành phong tỏa các tàu ra vào cảng biển của đối phương tại vịnh Ba Tư và vịnh Oman. Ngày 17.4, AFP dẫn thông tin từ Công ty Kpler, chuyên theo dõi hàng hải, cho biết 3 tàu chở dầu của Iran là Deep Sea, Sonia I và Diona chở tổng cộng 5 triệu thùng dầu thô đã đi qua eo biển Hormuz ngày 15.4 bất chấp việc Mỹ phong tỏa.
Tàu hàng M/V Touska nhìn từ tàu khu trục USS Spruance ngày 19.4
Ảnh: Reuters
Trong khi đó, tình hình xung đột Iran vẫn chưa có dấu hiệu tích cực về đàm phán hòa bình khi vòng đàm phán thứ 2 giữa Washington và Tehran dự kiến diễn ra ở Pakistan tiếp tục bị bỏ ngỏ. Hôm qua, Đài Al Jazeera dẫn lời phát ngôn viên Esmail Baghaei của Bộ Ngoại giao Iran thông báo nước này chưa có kế hoạch cho một vòng đàm phán mới với Mỹ. Tehran chỉ trích Washington vi phạm thỏa thuận giữa hai bên. Truyền hình Iran cũng dẫn lời Ngoại trưởng nước này Abbas Araghchi nói với người đồng cấp Pakistan Ishaq Dar rằng các hành động gần đây của Mỹ là dấu hiệu “thiếu nghiêm túc trong ngoại giao”.
Không những vậy, Iran cảnh báo có thể siết chặt kiểm soát eo biển Hormuz – điều tác động sâu sắc đến kinh tế toàn cầu. Tình hình vùng biển này tiếp tục đình trệ. Tờ The New York Times dẫn dữ liệu từ Kpler cho biết chỉ 3 tàu vượt qua eo biển Hormuz trong ngày 20.4. Trước đó, ngày 18.4 có khoảng 24 tàu đã di chuyển qua eo biển này sau khi Iran thông báo mở cửa eo biển cho toàn bộ tàu thương mại trong thời gian lệnh ngừng bắn giữa Israel và Li Băng có hiệu lực. Tuy nhiên, khoảng 1 ngày sau đó, Tehran tuyên bố đình chỉ việc mở cửa eo biển.
Chọn lựa của Iran
Trả lời Thanh Niên, chuyên gia tình báo quân sự Mỹ Carl O.Schuster (đang giảng dạy về quan hệ quốc tế, lịch sử ở ĐH Hawaii – Thái Bình Dương) đánh giá: “Tehran kỳ vọng Washington sẽ chấm dứt giao tranh trước khi chính quyền của Iran bị ảnh hưởng về vị thế cầm quyền. Vì vậy, Tehran sẽ tiếp tục chiến đấu, tìm kiếm đàm phán hòa bình khi cần tạm dừng, nhưng từ chối các điều khoản của Washington. Mỹ là lực lượng quân sự mạnh nhất thế giới, nhưng chiến tranh chính trị quyết định thắng lợi trong chiến tranh hiện đại. Tổng thống Trump phải duy trì sự ủng hộ chính trị cho cuộc chiến nếu ông ta muốn tiếp diễn hơn 60 ngày”.
Liên quan chiến sự Iran, bà Mona Yacoubian, Giám đốc chương trình Trung Đông – Trung tâm nghiên cứu chiến lược và quốc tế (CSIS, Mỹ), đánh giá: “Tổng thống Trump đã báo hiệu mong muốn về một chiến lược rút lui – cho dù thông qua một cuộc đàm phán ngừng bắn thành công hay bằng một số chiến lược khác, chưa được công bố. Những tuyên bố của ông về sự thay đổi chế độ, uranium được làm giàu ở Iran và quân đội nước này bị tàn phá đã tạo tiền đề cho việc Mỹ rút khỏi cuộc xung đột trong thời gian ngắn”. “Tuy nhiên, Tổng thống Trump cũng nhấn mạnh khả năng Mỹ có thể quay trở lại để thực hiện các “cuộc tấn công tại chỗ” vào Iran khi cần thiết”, theo chuyên gia Yacoubian. Mặc dù vậy, bà cũng nhận định tính đến nay, Mỹ và Israel gần như không thể loại bỏ hoàn toàn năng lực UAV và tên lửa của Iran.
Dường như thế cuộc căng thẳng ở Trung Đông có thể còn kéo dài nhưng một sự thay đổi đột phá ở khu vực thì khó diễn ra. Cuộc chiến Iran giờ đây đã trở thành một cuộc chiến tranh ý chí chính trị của cả hai bên.
