Các đợt tập kích quy mô lớn của Nga nhằm vào Ukraine thường huy động hàng chục nghìn nhân sự cùng nhiều vũ khí, nhằm áp đảo phòng không Ukraine.
Quân đội Nga đêm 23/5 mở một trong những đợt không kích lớn nhất kể từ đầu chiến sự Ukraine, phóng khoảng 600 máy bay không người lái (UAV) cùng 30 tên lửa nhằm vào Kiev và các khu vực lân cận. Giới chức Ukraine cho biết đòn tấn công khiến 4 người chết, hơn 100 người bị thương, gây hư hại nhiều chung cư, một số trường học và bảo tàng.
Theo các quan chức quân đội Ukraine, đây là một trong những “chiến dịch sóng thần” mà lực lượng Nga thường triển khai khoảng 1-3 lần mỗi tháng. Việc lên kế hoạch và triển khai các đợt tấn công quy mô lớn và dữ dội như vậy đòi hỏi một hệ thống hậu cần rất phức tạp.
Yuriy Ihnat, người phát ngôn Không quân Ukraine, ước tính Nga đã huy động “hàng chục nghìn quân nhân” cho đòn không kích cuối tuần qua và những dấu hiệu đầu tiên thường xuất hiện từ hoạt động của không quân chiến lược Nga.
“Họ phải chuẩn bị các phương tiện tấn công trước khi khai hỏa, gồm vận chuyển tên lửa hành trình, nạp vũ khí cho máy bay, điều chuyển phi cơ từ các căn cứ thường trực tới 5 hoặc 6 sân bay tác chiến”, Ihnat nói. “Những hoạt động này đương nhiên mất nhiều giờ, thậm chí nhiều ngày”.
Cột khói bốc lên tại Kiev ngày 24/5, sau khi thủ đô Ukraine bị tập kích trong đêm. Ảnh: AP
Tình báo Mỹ và Ukraine đã theo dõi sát sao các động thái của lực lượng Nga, đôi khi còn nắm được thời điểm các loạt tên lửa được phóng trước tới một tuần.
Ruslan, một chỉ huy hơn 50 tuổi ở mặt trận miền nam của quân đội Ukraine, nói với Le Monde rằng lực lượng của ông biết trước 6 ngày về thời điểm diễn ra cuộc tấn công hôm 14/5, khi Nga huy động 1.560 UAV và 56 tên lửa các loại tập kích trong hơn 36 giờ. Đây là cuộc tập kích đường không lớn nhất trong vòng hai ngày kể từ đầu chiến sự.
“Mọi thứ trở nên rõ ràng hơn khi ngày tấn công đến gần, thời điểm Nga triển khai tàu chiến, tàu ngầm và máy bay”, Ruslan nói. “Ba giờ trước khi cuộc tấn công bắt đầu, chúng tôi đã hình dung khá rõ về số lượng và chủng loại khí tài mà họ sử dụng”.
Theo chuyên gia quân sự Oleksandr Kovalenko, quyết định thực hiện một cuộc tấn công phối hợp quy mô lớn như vậy được đưa ra từ cấp cao nhất của chính quyền Nga.
Ông Kovalenko cho biết Tổng thống Nga Vladimir Putin sẽ “bật đèn xanh”, trong khi Tổng tham mưu trưởng Valery Gerasimov và Bộ trưởng Quốc phòng Andrey Belousov chịu trách nhiệm lập kế hoạch tác chiến. Sau đó, chỉ huy các quân chủng tên lửa, hải quân và không quân chiến lược triển khai.
“Việc phối hợp các chiến dịch này thuộc thẩm quyền của tư lệnh Không quân Nga Sergey Kobylash và chỉ huy Không quân Tầm xa Sergey Kuvaldin. Các mệnh lệnh tác chiến được ban hành bởi bộ chỉ huy các căn cứ không quân Engels, Olenya và Shaykovka, cũng như Hạm đội Biển Đen và Hạm đội Caspi”, chuyên gia này giải thích.
Kovalenko cho biết yếu tố hạn chế lớn nhất đối với thời điểm tiến hành các cuộc tấn công là tốc độ sản xuất tại các nhà máy vũ khí của Nga.
“Trung bình, quá trình chuẩn bị cho một cuộc tấn công phối hợp với tối đa 50 tên lửa và ít nhất 500 UAV có thể kéo dài tới một tuần”, ông Kovalenko nói. “Điều này không chỉ liên quan tới khâu lập kế hoạch, mà còn bao gồm thời gian tập kết vũ khí, nạp đạn và chuẩn bị các phương tiện mang phóng cũng như bệ phóng. Toàn bộ quy trình phụ thuộc vào năng lực sản xuất”.
Nga đã đẩy mạnh đáng kể công nghiệp quốc phòng để áp đảo hệ thống phòng không Ukraine. Các nhà máy tại Yelabuga và Izhevsk hiện sản xuất khoảng 130 UAV tấn công mỗi ngày, cùng số lượng UAV mồi nhử tương đương.
Với việc Nga thường phóng từ 150 đến 200 UAV mỗi ngày vào Ukraine, Moskva sẽ cần ít nhất một tuần để tích lũy 500 UAV phục vụ cho một đợt “sóng thần”. Ở mảng tên lửa, các nhà máy Nga trung bình sản xuất một tên lửa Kalibr mỗi ngày, hai đến ba tên lửa Kh-101 và hai đến ba tên lửa đạn đạo Iskander.
Tàu tên lửa Buyan-M phóng đạn Kalibr trong một cuộc diễn tập. Ảnh: BQP Nga
Ngoài năng lực sản xuất, các đợt tập kích quy mô lớn của Nga còn chịu tác động từ nhiều yếu tố khác, trong đó có các nút thắt hậu cần. Đây được xem là hệ quả sau các cuộc tấn công từ Ukraine, đặc biệt là Chiến dịch Mạng nhện hồi tháng 6/2025 khiến hàng chục máy bay Nga bị phá hủy. Hạm đội Biển Đen cũng bị hạn chế tác chiến một phần do UAV hải quân của Ukraine.
“Sau Chiến dịch Mạng nhện, Nga bắt đầu sử dụng máy bay Tu-160 để tấn công Ukraine vì họ chỉ còn khoảng 5-6 chiếc Tu-95MS, có khả năng mang khoảng 20 đến 25 tên lửa. Tuy nhiên, họ không bao giờ nạp quá 4 tên lửa cho mỗi máy bay do lo ngại hao mòn ở các giá treo đạn”, ông Kovalenko nói.
Các tàu chiến và tàu ngầm Kalibr cũng không phóng quá 16 tên lửa trong mỗi đợt tấn công. Vì vậy, Nga ngày càng phụ thuộc nhiều hơn vào các hệ thống cơ động mặt đất vốn khó bị tập kích, như tên lửa đạn đạo đối đất Iskander.
“Các bệ phóng cơ động có thể được triển khai tương đối gần biên giới, chuẩn bị chỉ trong vài phút, khai hỏa rồi nhanh chóng rút lui để bảo toàn lực lượng”, Kovalenko giải thích.
“Không quốc gia nào ở châu Âu có khả năng sẵn sàng ứng phó với các cuộc tấn công áp đảo như vậy”, Oleh Katkov, tổng biên tập trang quốc phòng chuyên ngành Defense Express, nhận định, thêm rằng Nga đang nhanh chóng gia tăng sản lượng tên lửa Iskander lên khoảng 60 quả mỗi tháng, cùng với 10 tên lửa siêu vượt âm Kinzhal.
Trong khi đó, “Mỹ chỉ sản xuất được 56 tên lửa chống đạn đạo PAC-3 mỗi tháng, loại duy nhất có khả năng bắn hạ Iskander. Nhưng phải cần tới hai quả PAC-3 mới có thể đánh chặn một tên lửa Iskander hoặc Kinzhal”, ông Katkov cảnh báo. “Và lịch sử đã cho thấy thanh gươm thường xuyên thủng tấm khiên”.
Như Tâm (Theo Le Monde, Politico, Reuters)
