Trong từng quãng đời, con người đều trải qua những khúc quanh, những ngã rẽ, những cánh cửa tưởng chừng dẫn đến ánh sáng nhưng lại mở ra một mê cung. Đặc biệt là tuổi trẻ, khi ta chưa đủ trải nghiệm, chưa đủ va vấp, chưa đủ bình tĩnh để nhận ra đâu mới là hướng đi thật sự của bản thân. Cái cảm giác mơ hồ ấy, người ta thường gọi là lạc lối. Nhưng lạc lối không hẳn là một sai lầm, nhiều khi nó chính là món quà mà cuộc đời gửi đến, buộc ta phải thử, phải dò dẫm, phải bước ra khỏi vùng an toàn để rồi tìm thấy con đường thật sự của mình.
Tôi từng nghĩ rằng, để sống một tuổi trẻ ý nghĩa, ta phải rõ ràng mục tiêu ngay từ đầu, phải biết mình muốn gì, cần gì, và cứ thế bước đi thẳng thắn, không ngập ngừng. Nhưng càng quan sát và càng trải qua, tôi lại nhận ra một sự thật: hầu như chẳng có ai đủ sáng suốt để ngay lập tức biết mình sinh ra để làm gì. Tuổi trẻ giống như một khu rừng rộng lớn. Người thì đi theo bản đồ người khác vẽ ra, người thì men theo lối mòn có sẵn, và cũng có những kẻ chọn cách cứ đi bừa, lạc đâu thì lạc.
Nếu đọc lại những câu chuyện cổ tích, ta sẽ thấy một điểm chung thú vị. Đại đa số nhân vật không tình cờ tìm được kho báu hay phép màu khi đi đúng lộ trình. Họ thường tìm thấy thế giới mới khi chẳng may đi lạc, bước nhầm vào khu rừng xa lạ, hay rẽ nhầm một con đường ít ai dám chọn. Chính sự lạc lối đó lại mở ra hành trình mới. Thử tưởng tượng nếu cô bé Alice không đi lạc và rơi xuống hố thỏ, liệu còn có “Xứ sở thần tiên” để kể? Nếu Hoàng tử không đi lạc vào khu rừng bị nguyền rủa, làm sao gặp được nàng công chúa ngủ trong lâu đài? Lạc lối trong cổ tích luôn là khởi đầu cho những khám phá. Và lạc lối trong đời thật cũng vậy.
Tuổi trẻ có quyền đi lạc, thậm chí phải đi lạc. Bởi mỗi lần đi lạc là một lần ta học được cách nhìn lại bản thân, học cách đặt câu hỏi: “Thật ra mình muốn gì?” Nếu một người trẻ chỉ đi theo con đường thẳng tắp, được vạch sẵn từ đầu, chưa từng lạc lối, thì có thể họ sẽ thành công nhanh hơn, nhưng cũng có nguy cơ sống một đời khép kín, ít trải nghiệm, ít hiểu mình. Trái lại, những ai từng nhiều lần lạc lối thường có một kho tàng trải nghiệm đa dạng. Họ biết thế nào là sai, biết thế nào là vô nghĩa, và vì thế, khi chạm được điều đúng, họ càng trân trọng hơn.
Đi lạc nhiều lần cũng đồng nghĩa với nhiều cơ hội để khám phá ra điều mới mẻ hợp với bản thân. Ta có thể thử sức trong một công việc rồi nhận ra nó không dành cho mình, bước sang lĩnh vực khác lại phát hiện những năng lực tiềm ẩn chưa từng biết. Có thể yêu nhầm một người để rồi hiểu thế nào là giá trị thật sự của tình yêu. Có thể theo đuổi một ước mơ không thành, để từ đó tìm thấy một ước mơ khác thực tế và phù hợp hơn. Lạc lối, trên một góc nhìn nào đó, chính là cách đời sống chỉ cho ta thấy bản đồ thật sự của chính mình.
Nhưng cũng giống như mọi thứ trong đời, đi lạc có cái giá của nó. Đôi khi, cái giá ấy là thời gian – những năm tháng tưởng như phí hoài cho những lối rẽ sai. Đôi khi, cái giá ấy là nước mắt, là thất bại, là những vết sẹo trên tâm hồn. Quan trọng không phải là ta lạc bao nhiêu lần, mà là ta lạc trong bao lâu, và sau mỗi lần đi lạc, ta có kịp dừng lại để tìm đường hay không.
Điều đáng sợ nhất không phải là đi lạc, mà là đánh mất chính mình trong lúc đi lạc. Có những người đi mãi trong mê cung, chạy theo hết tiếng gọi này đến tiếng gọi khác, dần dần quên mất mình là ai, mình từng mong muốn điều gì. Họ lạc đến mức tưởng rằng cái lối quanh co tăm tối ấy chính là nơi duy nhất tồn tại. Đó mới là bi kịch thật sự của tuổi trẻ.
Vì thế, điều quan trọng nhất khi đi lạc không phải là tìm đường ngay lập tức, mà là giữ lấy bản ngã của mình. Hãy để bản thân thử nghiệm, vấp ngã, thậm chí bầm dập, nhưng đừng đánh mất cái lõi trong tâm hồn. Đừng để những bước chân ngập ngừng làm ta quên mất lý do mình bắt đầu.
Có người từng nói rằng: “Tuổi trẻ giống như một buổi hoàng hôn. Nó đẹp vì nó ngắn ngủi.” Chính sự lạc lối mới làm tuổi trẻ rực rỡ. Nếu ta có cả đời để thử và sai, chắc hẳn ta sẽ ít trân trọng. Nhưng tuổi trẻ chỉ đến một lần. Chính vì thế, mỗi lần lạc lối lại trở thành một vết mực in đậm, tạo nên bức tranh đầy màu sắc cho quãng đời ấy.
Và đôi khi, đi lạc không chỉ để tìm đường, mà còn để học cách chấp nhận. Chấp nhận rằng có những điều không như ta nghĩ, có những ước mơ không thể thành hiện thực, có những con người ta phải rời xa. Chấp nhận rằng cuộc sống không bao giờ cho ta tấm bản đồ hoàn hảo. Sự chấp nhận ấy giúp ta trưởng thành, biết sống nhẹ nhàng hơn, biết mỉm cười ngay cả khi không chắc lối mình đi có đúng hay không.
Nhìn lại, có lẽ không ai thật sự muốn mình đi lạc. Ai cũng muốn tìm thấy hạnh phúc nhanh nhất, thành công sớm nhất, tình yêu đúng đắn nhất. Nhưng nếu chỉ nhìn vào kết quả, ta sẽ bỏ lỡ giá trị của hành trình. Bởi nhiều khi, chính những lần đi sai hướng lại cho ta kỷ niệm đẹp nhất, những người bạn gắn bó nhất, và cả những bài học sâu sắc nhất.
Nếu có thể gửi lời nhắn nhủ cho những người trẻ, tôi sẽ nói rằng: đừng sợ đi lạc. Lạc lối không biến bạn thành kẻ thất bại. Lạc lối chỉ chứng tỏ bạn đang dũng cảm đi tìm câu trả lời cho cuộc đời mình. Hãy để mỗi lần đi lạc trở thành một dấu mốc để hiểu mình hơn, sống thật hơn. Điều duy nhất cần nhớ là đừng để mình lạc quá lâu, và đừng để cuộc đời cuốn trôi đến mức đánh mất chính mình.
Trong cổ tích, những nhân vật lạc lối thường trở về với một kho báu nào đó, một sự trưởng thành, một phép màu. Ngoài đời thực, kho báu không phải lúc nào cũng lấp lánh. Đôi khi nó chỉ là một nhận thức mới, một sự kiên cường, hay một nụ cười khi ta biết mình đã đủ mạnh để tiếp tục bước đi. Và điều đó, với tuổi trẻ, đã là phần thưởng lớn nhất rồi.
Vậy nên, hãy cứ để tuổi trẻ được lạc lối. Hãy để những bước chân bối rối, chậm chạp, thậm chí vụng về của bạn in dấu trên những con đường chưa từng ai đi. Rồi một ngày, khi ngoảnh lại, bạn sẽ thấy tất cả những lối rẽ ấy, những lần đi nhầm ấy, thật ra đã dẫn bạn đến đúng nơi bạn thuộc về.
