BS Nguyễn Thế Hưng, Trưởng khoa hồi sức tích cực và chống độc – Bệnh viện Bãi Cháy, khám lại cho bệnh nhi sau phẫu thuật – Ảnh: BVCC
Đau bụng, mệt nhiều do bóng sút vào bụng không ngờ vỡ lách độ IV
Các bác sĩ Bệnh viện Bãi Cháy vừa kịp thời phẫu thuật cứu sống một bệnh nhi 13 tuổi trong tình trạng sốc mất máu do vỡ lách độ IV sau va đập mạnh vùng bụng khi chơi bóng đá.
Bệnh nhân là em V.B.N. (13 tuổi, trú tại Việt Hưng, Quảng Ninh). Theo người bệnh kể lại, trong lúc chơi bóng đá vào sáng 20-5, em bị sút bóng mạnh vào vùng bụng. Sau va chạm, bệnh nhân xuất hiện đau bụng quanh rốn, đau tăng vùng thượng vị, mệt nhiều nhưng không nôn, không sốt.
Đến khoảng 20h cùng ngày, tình trạng đau bụng tăng lên, cơ thể mệt lả nên được gia đình đưa vào cấp cứu tại Bệnh viện Bãi Cháy.
Qua thăm khám và thực hiện các xét nghiệm, chụp CT ổ bụng, các bác sĩ xác định bệnh nhi bị nhiều dịch tự do trong ổ bụng, chấn thương lách độ IV theo phân loại AAST, gây sốc mất máu do chấn thương bụng kín. Bệnh nhân nhanh chóng được chỉ định phẫu thuật cấp cứu cắt lách, truyền máu, chống sốc, cân bằng dịch điện giải và hồi sức tích cực.
Sau hơn 1 giờ, ca phẫu thuật cắt lách thành công. Bệnh nhi được chuyển về khoa hồi sức tích cực và chống độc chăm sóc, điều trị.
Một ngày sau phẫu thuật và điều trị tích cực gồm truyền máu, kháng sinh, giảm đau, dinh dưỡng và hồi sức toàn diện, đến sáng 21-5, tình trạng bệnh nhân đã ổn định hơn: tỉnh táo, tự thở oxy kính, huyết áp ổn định, SpO2 đạt 98%, nước tiểu đảm bảo.
BS Nguyễn Thế Hưng, Trưởng khoa hồi sức tích cực và chống độc – Bệnh viện Bãi Cháy, khuyến cáo không nên chủ quan với tai nạn khi chơi thể thao ở trẻ em và thanh thiếu niên, đặc biệt là các chấn thương vùng bụng, ngực hoặc đầu.
Nhiều trường hợp tổn thương tạng kín như gan, lách có thể diễn biến âm thầm trong những giờ đầu nhưng sau đó nhanh chóng dẫn đến sốc mất máu, đe dọa tính mạng.
Chớ chủ quan với các chấn thương không có vết thương hở
Phần lá lách vỡ được cắt thành công – Ảnh: BVCC
BS Lý Văn Bằng, khoa ngoại Bệnh viện Đa khoa khu vực Cẩm Phả, cho biết chấn thương bụng kín là tình trạng bụng bị tổn thương, các tổn thương này có thể ở ngoài thành bụng hay bên trong các tạng rỗng như: dạ dày, ruột, bàng quang hoặc trong các tạng đặc như gan, lách, tụy.
Các tổn thương này sẽ gây mất máu cấp đối với tạng đặc và viêm phúc mạc đối với tạng rỗng. Các tổn thương tạng có thể là một hoặc nhiều cơ quan cùng lúc.
Chấn thương bụng kín lên thành bụng sẽ hình thành bầm máu, phù nề dưới da hoặc các khối máu tụ do đứt động mạch thượng vị, lóc da. Chấn thương lách là một trong những chấn thương bụng kín với tỉ lệ cao nhất.
Lá lách nằm ở vị trí góc phần tư phía bên trái của cơ thể người, có chức năng quan trọng giúp cơ thể chống nhiễm trùng và lọc các tế bào máu cũ. Vỡ lách hay chấn thương lách là trường hợp thường thấy nhất trong các ca chấn thương bụng kín có thể gây nguy hiểm đến tính mạng. Có tới 60% số người tổn thương lá lách với tỉ lệ tử vong là 1%.
Nguyên nhân gây chấn thương bụng kín đa phần là do tai nạn giao thông chiếm 75% các ca chấn thương. Ngoài ra còn do tai nạn trong sinh hoạt, lao động, rơi từ trên cao, các tai nạn trong luyện tập thể thao, đánh nhau ẩu đả dẫn đến chấn thương bụng.
Vỡ lách dù ở mức độ nào cũng cần được chẩn đoán và điều trị kịp thời tránh những biến chứng nguy hiểm đến tính mạng bệnh nhân. Bác sĩ có thể dựa trên một số dấu hiệu lâm sàng sau:
– Bệnh nhân cảm thấy đau ở bên trái phía dưới bụng, mức độ đau còn tùy thuộc vào mức độ tổn thương;
– Đau vai trái do vị trí lá lách vỡ gây kích thích các dây thần kinh;
– Lá lách vỡ gây chảy máu bên trong, dẫn đến tình trạng tụt huyết áp làm bệnh nhân có triệu chứng bồn chồn, lo lắng, xanh xao, choáng váng, nhìn mờ, ngất xỉu…
Theo Hiệp hội Ngoại chấn thương Mỹ, vỡ lách trong chấn thương bụng kín được chia ra thành 5 cấp độ khác nhau:
– Cấp độ 1: Vết rách trên lá lách sâu dưới 1cm, tụ máu dưới vỏ thường nhỏ hơn 10% diện tích bề mặt lá lách và không gây chảy máu.
– Cấp độ 2: Vết rách sâu từ 1-3cm, các bè mạch máu không bị tổn thương, tụ máu trong mô lách nhỏ hơn 5cm, tụ máu dưới vỏ từ 10-50% bề mặt, chảy máu ít.
– Cấp độ 3: Vết rách sâu trên 3cm, các bè mạch máu bị tổn thương, tụ máu trong mô lách lớn hơn 5cm và có dấu hiệu lan tỏa, trên 50% diện tích bề mặt xuất hiện tụ máu.
– Cấp độ 4: Chảy máu trong mô, đứt cuống lách khiến 25% thể tích lách bị thiếu máu nuôi.
– Cấp độ 5: Lá lách bị vỡ hoàn toàn, đứt cuống lách.
“Phụ huynh cần hướng dẫn trẻ khởi động kỹ trước khi chơi thể thao, sử dụng dụng cụ bảo hộ phù hợp, tránh chơi quá sức hoặc va chạm mạnh.
Sau chấn thương, nếu trẻ có các biểu hiện như đau bụng tăng dần, mệt lả, chóng mặt, da xanh tái, buồn nôn, vã mồ hôi hoặc khó thở cần nhanh chóng đưa trẻ đến cơ sở y tế để được thăm khám kịp thời.
Đồng thời, nhà trường và gia đình cần tăng cường giáo dục kỹ năng chơi thể thao an toàn nhằm hạn chế các tai nạn đáng tiếc xảy ra ở trẻ nhỏ”, BS Nguyễn Thế Hưng khuyên.
