Theo 6 cựu chiến binh, nếu kiểm sát viên ở cấp sơ thẩm đã bị hủy án mà tới đây tiếp tục giữ quyền công tố trong phiên tòa phúc thẩm lần 3 sẽ khó khách quan.
Lý do 6 cựu chiến binh đề nghị thay đổi Kiểm sát viên
Theo dự kiến, ngày 2.6, TAND tỉnh Lâm Đồng mở phiên tòa xét xử phúc thẩm lần 3 vụ án 6 cựu chiến binh kêu oan về tội hủy hoại rừng với mức án từ 6 – 7 tháng tù.
Vụ án này kéo dài đến nay đã 11 năm, trải qua 3 lần xét xử sơ thẩm, 2 lần phúc thẩm và 1 lần giám đốc thẩm. Đáng chú ý, sau khi bản án phúc thẩm lần 2 của TAND tỉnh Đắk Nông phạt 6 cựu chiến binh từ 6 – 7 tháng tù, dù đã chấp hành xong hình phạt, ra tù họ vẫn tiếp tục kêu oan.
6 cựu chiến binh kiên trì kêu oan suốt 11 năm nay
ẢNH: NGÂN NGA
Trước khi phiên tòa phúc thẩm lần 3 diễn ra, các cựu chiến binh đã làm đơn gửi TAND tỉnh Lâm Đồng và Viện trưởng Viện KSND tỉnh Lâm Đồng để yêu cầu thay đổi kiểm sát viên.
Trong đơn gửi đi dài 4 trang, các bị cáo cho rằng theo quyết định hoãn phiên tòa hôm 12.5 của TAND tỉnh Lâm Đồng, kiểm sát viên tham gia phiên tòa phúc thẩm là bà H.T.H.L, Viện KSND tỉnh Lâm Đồng. Bà H.T.H.L trước đó từng ngồi phiên tòa sơ thẩm xét xử các bị cáo diễn ra vào năm 2016 nên nếu giờ tiếp tục ngồi quyền công tố ở phiên phúc thẩm lần 3 này thì “khó đảm bảo khách quan”.
Tại khoản 3 điều 49, điều 50, điều 52 bộ luật Tố tụng Hình sự, người có thẩm quyền tiến hành tố tụng phải từ chối tiến hành tố tụng, hoặc bị thay đổi khi thuộc một trong các trường hợp như: có căn cứ rõ ràng khác để cho rằng họ có thể không vô tư trong khi làm nhiệm vụ.
Các bị cáo cho rằng đất rừng sản xuất đã không còn nên mới dọn dẹp trồng cây keo
ẢNH: NGUYỄN ANH
Theo đó, các cựu chiến binh đưa ra các lý do như: kiểm sát viên H.T.H.L là người được Viện trưởng Viện KSND thị xã Gia Nghĩa, tỉnh Đắk Nông (cũ) phân công kiểm sát điều tra và thực hiện quyền công tố tại phiên tòa sơ thẩm năm 2015 – 2016. Tuy nhiên, bản án sơ thẩm tháng 4.2016 của TAND thị xã Gia Nghĩa sau đó đã bị TAND tỉnh Đắk Nông xét xử phúc thẩm hủy án vào tháng 6.2016. Nguyên nhân án sơ thẩm bị cấp phúc thẩm hủy là “do việc điều tra không đầy đủ”.
Ngoài ra, tại biên bản khám nghiệm hiện trường ngày 21.4.2015, cơ quan điều tra đã không tiến hành kiểm đếm số lượng gốc cây bị chặt hạ, không thu giữ vật chứng. Từ đó không xác định được khoảnh đất vào thời điểm đó có còn rừng hay không và dẫn đến quy trình buộc tội các bị cáo chỉ dựa vào “rừng” trong hồ sơ.
Theo các bị cáo, đây là sự vi phạm nghiêm trọng về thủ tục tố tụng trong hoạt động khám nghiệm hiện trường và thu giữ vật chứng mà TAND cấp cao tại TP.HCM đã nêu tại quyết định giám đốc thẩm năm 2020.
Cụ thể, theo cấp giám đốc thẩm: “Mức độ thiệt hại về rừng 100% chỉ dưạ vào lời khai ông Nguyễn Thanh Tùng, cán bộ Hạt kiểm lâm thị xã Gia Nghĩa và dựa vào trữ lượng gỗ bình quân trên diện tích mà không dựa vào thực tế về số lượng, khối lượng cây rừng bị chặt hạ là không chính xác, không khách quan và không định lượng được hành vi phạm tội”.
Theo Hội Cựu chiến binh Việt Nam, vụ án có dấu hiệu oan sai nên mới cử ông Nguyễn Thái Bình (nguyên Phó cục trưởng Cục Điều tra hình sự, Bộ Quốc phòng) bào chữa cho 6 bị cáo
ẢNH: NGÂN NGA
Viện KSND cấp cao tại TP.HCM cũng có hướng dẫn kiểm sát điều tra lại vụ án rằng: “Tại điều 3 Thông tư số 34 năm 2009 của Bộ NN & PTNN quy định tiêu chí xác định và phân loại rừng. Nếu độ che của tán cây không đạt tỉ lệ 0,1 thì không phải là rừng nhưng trong hồ sơ vụ án không có tài liệu chứng minh”.
Vì vậy, Viện KSND cấp cao tại TP.HCM cho rằng cần phải yêu cầu điều tra làm rõ số lượng gốc cây, đặc điểm chủng loại cây do các bị cáo chặt, từ đó tính được tỉ lệ độ tàn che của cây để làm căn cứ xác định diện tích đất bị xâm hại là đất rừng sản xuất hay là đất nông nghiệp, đất trống?”.
Kết luận giám định do ông Huỳnh Văn Triệu, giám định viên tư pháp thuộc Chi cục Kiểm Lâm thị xã Gia Nghia (cũ) thực hiện, đây là tài liệu quan trọng dùng làm căn cứ buộc tội các bị cáo.
Tuy nhiên, quyết định giám đốc thẩm của TAND cấp cao tại TP.HCM và công văn năm 2020 của Viện KSND cấp cao tại TP.HCM kết luận: đối với việc giám định thuộc nhiều lĩnh vực chuyên môn phải giám định tư pháp tập thể theo quy định tại khoản 3 điều 28 luật Giám định tư pháp 2013.
Với những phân tích trên, các bị cáo cho rằng nếu bà H.T.H.L tiếp tục được phân công giữ quyền công tố ở cấp phúc thẩm lần 3 là không hợp lý.
Bị cáo: không còn rừng nên mới phát dọn để trồng cây
Theo hồ sơ vụ án, đầu năm 2015, tại cuộc họp Chi hội Cựu chiến binh thôn 6 (xã Trường Xuân, H.Đắk Song, tỉnh Đắk Nông cũ, nay là tỉnh Lâm Đồng), ông Đỗ Mạnh Hùng (Chi hội trưởng) cho rằng khu đất rừng sản xuất tại địa phương không còn rừng cần phát dọn trồng cây keo gây quỹ hoạt động và chi hội đồng ý.
Cơ quan tố tụng xác định trong 2 ngày của tháng 1.2015 và 2 ngày của tháng 4.2015, các hội viên đã chặt cây bụi, dây leo, một số cây gỗ có đường kính từ 10 cm trở xuống, gom thành đống chờ đốt.
Bào chữa cho 6 cựu chiến binh tại phiên tòa sơ thẩm lần 3, các luật sư đề nghị tòa tuyên các bị cáo không phạm tội hủy hoại rừng
ẢNH: NGÂN NGA
Kết luận giám định tháng 4.2015 của giám định viên tư pháp Huỳnh Văn Triệu (Hạt Kiểm lâm TP.Gia Nghĩa cũ) xác định diện tích rừng sản xuất bị hủy hoại là 0,98 ha, thiệt hại hơn 53 triệu đồng.
Hai lần xét xử sơ thẩm, TAND TP.Gia Nghĩa (nay là TAND khu vực 6, tỉnh Lâm Đồng) đều tuyên phạt 6 cựu chiến binh mức án từ 6 – 7 tháng tù về tội “hủy hoại rừng”. Các bị cáo kháng cáo kêu oan.
Năm 2016, TAND tỉnh Đắk Nông cũ xử phúc thẩm lần 1, hủy án sơ thẩm. Năm 2017, phúc thẩm lần 2 tuyên y án sơ thẩm. Sau khi ra tù, các bị cáo tiếp tục kêu oan.
Năm 2020, TAND cấp cao tại TP.HCM xét xử giám đốc thẩm, chỉ ra 9 vấn đề cho thấy chưa đủ căn cứ buộc tội, hủy toàn bộ bản án kết tội 6 cựu chiến binh trước đó để điều tra lại.
Các bị cáo có hoàn cảnh khó khăn nên Sở Tư pháp tỉnh Lâm Đồng đã cử ông Y’Lam bào chữa cho các bị cáo
ẢNH: NGÂN NGA
Mãi tới 6 năm sau, TAND khu vực 6, tỉnh Lâm Đồng (TAND TP.Gia Nghĩa, tỉnh Đắk Lắk cũ) mới đưa vụ án ra xét xử sơ thẩm lần 3 vào cuối tháng 1.2026. Lần thứ 3, TAND khu vực 6 tiếp tục giữ nguyên quan điểm kết tội 6 bị cáo với mức án như cũ.
Cụ thể, tòa phạt 5 cựu chiến binh mỗi người 6 tháng tù gồm: Ngân Xuân Dũng (65 tuổi), Vũ Tất Đắc (72 tuổi), Hoàng Văn Sằn (68 tuổi), Nguyễn Nam Thái (58 tuổi) và Cao Minh Điến (57 tuổi); riêng bị cáo Đỗ Mạnh Hùng (63 tuổi) 7 tháng tù cùng về tội hủy hoại rừng.
Vụ án còn có bị cáo Đoàn Xuân Trường đã qua đời trong giai đoạn chuẩn bị xét xử sơ thẩm lần đầu, nên tòa đã đình chỉ vụ án đối với bị cáo này.
Ngay sau đó, cả 6 cựu chiến binh tiếp tục kháng cáo kêu oan.
