Chiến sự Ukraine ngày 1.548: Loạt nhà máy lọc dầu Nga bị tấn công, Moscow trấn an

Phát ngôn viên Điện Kremlin Dmitry Peskov ngày 21.5 nói Nga không nhìn thấy nguy cơ thiếu hụt nhiên liệu. “Không, Điện Kremlin không thấy những rủi ro như vậy. Thực tế, sản lượng có thể giảm ở một số khu vực. Điều này cũng liên quan đến hoạt động bảo trì theo mùa”, TASS ngày 21.5 dẫn lời ông Peskov nói trong cuộc họp báo thường kỳ.

Tuyên bố được đưa ra sau khi Reuters ngày 20.5 dẫn các nguồn tin cho biết tất cả nhà máy lọc dầu lớn ở miền trung Nga đã ngừng hoạt động hoàn toàn hoặc giảm sản lượng sau các đợt tấn công bằng máy bay không người lái (UAV) gần đây của Ukraine.

Các cơ sở bị ảnh hưởng gồm nhà máy lọc dầu Kirishi ở tỉnh Leningrad, nhà máy lọc dầu Moscow, cùng các nhà máy tại Nizhny Novgorod, Ryazan và Yaroslavl. Theo Reuters, các nhà máy này chiếm khoảng 30% sản lượng xăng và 25% sản lượng dầu diesel của Nga.

Riêng nhà máy Kirishi, một trong những cơ sở lọc dầu lớn nhất của Nga với công suất khoảng 20 – 21 triệu tấn dầu/năm, được cho là đã ngừng hoạt động từ ngày 5.5. Trong khi đó, quân đội Ukraine và Tổng thống Volodymyr Zelensky ngày 21.5 cho biết UAV Ukraine đã tấn công nhà máy lọc dầu Syzran thuộc Tập đoàn Rosneft ở vùng Samara (Nga) trong đêm 20.5.

Bộ Tổng tham mưu Ukraine cũng xác nhận vụ tấn công ngày 20.5 nhằm vào nhà máy lọc dầu Lukoil-Nizhegorodorgsintez gần thị trấn Kstovo, tỉnh Nizhny Novgorod (Nga). Theo giới chức Ukraine, một tổ máy lọc dầu AVT-6 đã bị trúng đạn, gây hỏa hoạn tại cơ sở này. Đây là vụ tấn công thứ hai được báo cáo nhằm vào địa điểm này trong vòng một tuần.

Cùng ngày, phát ngôn viên Bộ Ngoại giao Nga Maria Zakharova cáo buộc Tổng thống Zelensky theo đuổi xu hướng leo thang xung đột giữa hai nước.

Latvia phát hiện UAV xâm nhập, NATO điều tiêm kích ứng phó

Latvia ngày 21.5 cho biết đã phát hiện ít nhất một UAV xâm nhập không phận, buộc NATO điều tiêm kích ứng phó. Đây là sự cố an ninh mới nhất trong loạt vụ tương tự tại khu vực Baltic, theo Reuters.

Lực lượng vũ trang Latvia sau đó thông báo mối đe dọa đã chấm dứt, nhưng không nêu thêm chi tiết. Một phát ngôn viên quân đội cho biết UAV được xác nhận bay vào lãnh thổ Latvia từ Belarus. 

Các nước Baltic gần đây liên tục ghi nhận các vụ UAV bay lạc hoặc vi phạm không phận trong bối cảnh Ukraine tăng cường tấn công tầm xa nhằm vào các mục tiêu trên lãnh thổ Nga.

Ukraine đã xin lỗi về những sự cố trước đó, cáo buộc UAV Ukraine bị lệch hướng do Nga gây nhiễu tín hiệu dẫn đường. Thủ tướng Thụy Điển Ulf Kristersson ngày 21.5 cho rằng Ukraine “chắc chắn không muốn UAV rơi xuống lãnh thổ thân thiện”, đồng thời nói các sự cố có thể liên quan việc gây nhiễu hoặc các dạng can thiệp khác.

Cùng ngày, Bộ trưởng Quốc phòng Ba Lan cho rằng Ukraine cần bảo đảm độ chính xác cao khi sử dụng UAV, nhằm tránh tạo cơ hội để Nga can thiệp vào đường bay của chúng. Trước đó, Chủ tịch Ủy ban châu Âu Ursula von der Leyen tuyên bố mọi đe dọa của Nga đối với các nước Baltic là “không thể chấp nhận được” và sẽ được xem là mối đe dọa đối với toàn EU.

Về phần mình, Nga cáo buộc Ukraine dùng không phận NATO để che chắn cho các cuộc tấn công vào Nga – điều mà Kyiv, NATO và các nước Baltic bác bỏ. Điện Kremlin ngày 20.5 cho hay Nga đang tiếp tục theo dõi tình hình.

Đức đề xuất “lối đi tạm” cho Ukraine vào EU

Thủ tướng Đức Friedrich Merz kêu gọi Liên minh châu Âu (EU) xem xét một quy chế “thành viên liên kết” cho Ukraine và các nước ứng cử viên, nhằm giúp duy trì động lực trong lúc tiến trình gia nhập chính thức còn bế tắc, theo The Kyiv Independent ngày 21.5.

Trong một bức thư gửi các nhà lãnh đạo EU, ông Merz thừa nhận “quá trình mở rộng diễn ra quá lâu” và điều này “có thể hiểu được là gây ra sự thất vọng”. “Tôi tin chắc rằng chúng ta cần một động lực mới cho Ukraine, cũng như cho khu vực Tây Balkan và Moldova”, ông Merz viết.

Ukraine được trao quy chế ứng cử viên EU từ năm 2022, nhưng tiến trình gia nhập đã gần như đình trệ trong khoảng một năm qua.

Theo sáng kiến “thành viên liên kết” của ông Merz, Ukraine có thể được tham dự các cuộc họp của lãnh đạo EU, có ghế trong Ủy ban châu Âu, có đại diện không có quyền biểu quyết tại Nghị viện châu Âu, thậm chí có một mức độ đại diện nhất định tại Tòa án công lý EU. Hiện Thủ tướng Đức đề nghị thành lập nhóm đặc nhiệm để đánh giá tính khả thi về pháp lý và chính trị của sáng kiến này, theo Reuters.

Ông Christopher Glueck, Giám đốc điều hành tại Công ty tư vấn Forefront Advisers (Anh), nhận định đây là “một cách sáng tạo” để xử lý một số quan ngại do Pháp và Ba Lan nêu ra. Tuy nhiên, ông cũng cảnh báo phe ủng hộ mở rộng EU có thể lo ngại mô hình này làm phân tán mục tiêu cuối cùng là tư cách thành viên đầy đủ cho Ukraine.

Ukraine trước đó đã bác bỏ mọi hình thức “thành viên thay thế” khi ý tưởng của ông Merz lần đầu được nêu không chính thức tại một cuộc họp lãnh đạo EU hồi tháng 4. Ukraine muốn tập trung thúc đẩy tiến trình gia nhập hiện có càng nhanh càng tốt.