Gần 2 thập niên trước, 32.000 ha đất rừng tại Gia Lai được chuyển đổi để trồng cao su theo chương trình chuyển rừng nghèo sang trồng cao su. Đến nay, gần 70% diện tích cao su hoặc chết, hoặc kém phát triển đến mức không còn khả năng phục hồi.
Đây là kết quả được công bố trong cuộc làm việc giữa Chủ tịch UBND tỉnh Gia Lai Phạm Anh Tuấn với 16 doanh nghiệp có dự án trồng cao su để tính chuyện… chuyển đổi lần hai.
Như vậy, có tới hơn 22.000 ha đất nằm phơi nắng phơi mưa với những rừng cao su chết khô hoặc èo uột, trong khi nhiều diện tích “rừng khộp” (kiểu rừng thưa, cây lá rộng và rụng lá theo mùa, đặc biệt là mùa khô; mang đặc trưng của Tây nguyên – PV) đã bị khai thác trắng từ những năm 2007 – 2014. Báo Thanh Niên từng phản ánh về nguyên nhân của tình trạng này như: đất trồng không phù hợp, giá cao su xuống thấp khiến việc chăm sóc bị bỏ bê dẫn đến chậm phát triển…
Báo cáo của Sở NN-MT Gia Lai củng cố thêm cảnh báo này. Trong tổng số hơn 25.500 ha đã trồng, chỉ khoảng 8.000 ha, tức chưa đến 1/3 sinh trưởng bình thường; còn lại hoặc chết, kém phát triển, hoặc chưa trồng, hoặc đã trả về địa phương quản lý… Đây được xem là bài học của một chủ trương được phê duyệt ào ạt, giao đất tùy tiện, giám sát lỏng lẻo; thậm chí có doanh nghiệp chưa hề có kinh nghiệm trồng, khai thác cao su cũng nhảy vào tham gia dự án.
UBND tỉnh Gia Lai đã có báo cáo đề xuất Bộ NN-MT trình Chính phủ đồng ý chủ trương cho phép các doanh nghiệp xử lý, chuyển đổi trên 22.063 ha cao su bị chết, kém phát triển sang các dự án khác như trồng trọt, chăn nuôi, năng lượng… Những vùng đất ấy, trước khi bị chuyển đổi, là rừng, nhưng cây cao su không sống được, đất sau cải tạo cũng không thể quay lại thành rừng tự nhiên. Bao nhiêu viễn cảnh tươi đẹp khi xây dựng dự án đã không thể thành hiện thực… Chưa kể, để khôi phục lại những cánh rừng, đòi hỏi thời gian vài chục năm, thậm chí hàng trăm năm. Nếu lần chuyển đổi thứ hai này vẫn theo “vết xe đổ”, hậu quả thật khó lường!
Hôm 11.5 vừa qua, Chủ tịch UBND tỉnh Gia Lai Phạm Anh Tuấn cũng nhấn mạnh: “Doanh nghiệp phải trung thực, báo cáo đầy đủ tính khả thi, không được bán dự án, khả năng đến đâu làm đến đó. Tỉnh sẽ kiên quyết thu hồi tất cả dự án không hiệu quả. Dự án nông nghiệp phải làm theo hướng nông nghiệp công nghệ cao và tuần hoàn khép kín”.
