Điều tra công ty ‘mẹ đẻ’ kẹo Kera, lộ loạt kẽ hở quản lý

Như VietNamNet đã đưa tin, Cơ quan Cảnh sát điều tra Bộ Công an vừa hoàn tất kết luận điều tra vụ án ”Sản xuất hàng giả là thực phẩm, Trốn thuế” xảy ra tại Công ty CP Asia Life (viết tắt là Công ty Asia) và một số doanh nghiệp có liên quan.

Theo CQĐT, các bị can đã sản xuất hàng giả là 4 sản phẩm thực phẩm bổ sung gồm SuperGreens Gummies (còn gọi là “kẹo Kera”), Green Nutrition organic Kale, Kombutea Slim+ và Mequib Happii Gummies.

Quá trình điều tra vụ án, Cơ quan CSĐT phát hiện các sơ hở, thiếu sót trong hệ thống văn bản pháp luật và công tác quản lý nhà nước về lĩnh vực sản xuất, buôn bán hàng hóa là thực phẩm và quảng bá, giới thiệu, bán hàng trên không gian mạng. Đây là nguyên nhân, điều kiện mà tội phạm thường lợi dụng để thực hiện hành vi phạm tội.

CQĐT chỉ ra rằng, Luật An toàn thực phẩm năm 2010; Nghị định 15/2018/NĐ-CP của Chính phủ quy định chi tiết một số điều của Luật ATTP và các văn bản hướng dẫn thi hành cho phép doanh nghiệp kinh doanh thực phẩm tự công bố và tự chịu trách nhiệm về chất lượng, thành phần các chất, tính năng, công dụng đối với đa số sản phẩm.

Việc này tạo điều kiện thuận lợi cho doanh nghiệp. Tuy nhiên, nó cũng làm nảy sinh vấn đề là thiếu cơ chế sàng lọc tiền kiểm, không gắn, quy định trách nhiệm cụ thể của các cơ quan quản lý nhà nước khi tiếp nhận hồ sơ tự công bố, mà phó mặc cho doanh nghiệp, chỉ hậu kiểm ngẫu nhiên.

Do đó dẫn đến tình trạng nhiều sản phẩm chỉ “đăng ký cho có”, chưa đảm bảo chất lượng đã được lưu hành trên thị trường.

Các cá nhân, tổ chức đã lợi dụng để bỏ bớt các thành phần nguyên liệu chính tạo nên tính năng, công dụng của sản phẩm; sử dụng nguyên liệu rẻ tiền, không rõ nguồn gốc, thậm chí gây hại để thu lợi bất chính.

CQĐT cho rằng, việc thực thi, hậu kiểm thực phẩm chức năng, thực phẩm bổ sung chưa hiệu quả. Hiện nay, các thực phẩm này chủ yếu vẫn được điều chỉnh như thực phẩm thông thường, chưa được xếp vào nhóm có nguy cơ cao đối với sức khỏe để quản lý. 

Nhiều thực phẩm được quảng bá, giới thiệu, công bố như “thuốc”, nhưng chỉ đăng ký dạng thực phẩm bổ sung để né tránh các yêu cầu nghiêm ngặt về thử nghiệm lâm sàng, cấp phép lưu hành; gắn mác “hỗ trợ chữa bệnh”, nhưng không chịu sự quản lý chặt như dược phẩm.

Bên cạnh đó, chế tài xử lý hành chính và hình sự hiện hành về các hành vi vi phạm liên quan đến sản xuất, buôn bán thực phẩm, quảng bá sai sự thật, gian lận công bố kiểm nghiệm sản phẩm và trốn thuế chưa đủ mạnh, chưa tạo được tính răn đe thực sự, không tương xứng với quy mô lợi nhuận thu được từ hành vi vi phạm. 

Theo CQĐT, nhiều đối tượng vi phạm thường chấp nhận nộp phạt như một “chi phí kinh doanh” và tiếp tục tái phạm.

Kiến nghị việc xây dựng cơ sở dữ liệu quốc gia về công bố sản phẩm thực phẩm

Để khắc phục tồn tại trên, Cơ quan CSĐT Bộ Công an đã có văn bản kiến nghị các Bộ, ngành liên quan rà soát toàn diện hệ thống văn bản quy phạm pháp luật và công tác quản lý nhà nước về lĩnh vực sản xuất, buôn bán hàng hóa là thực phẩm và quảng bá, giới thiệu, bán hàng trên không gian mạng.

CQĐT cũng kiến nghị cơ quan quản lý nhà nước có thẩm quyền nghiên cứu, xây dựng cơ sở dữ liệu quốc gia về công bố sản phẩm thực phẩm.

Hệ thống cơ sở dữ liệu cần bao gồm các thông tin cơ bản như: Thông tin doanh nghiệp sản xuất, kinh doanh thực phẩm; Hồ sơ tự công bố sản phẩm và bản đăng ký công bố sản phẩm; Phiếu kết quả kiểm nghiệm của các cơ sở kiểm nghiệm được chỉ định; Thông tin về thành phần, chỉ tiêu chất lượng, hàm lượng hoạt chất chính của sản phẩm; Thông tin về kết quả thanh tra, kiểm tra, xử lý vi phạm liên quan đến sản phẩm…

Cơ quan Cảnh sát điều tra Bộ Công an đề nghị truy tố 8 bị can thuộc Công ty CP Asia Life về các tội ”Sản xuất hàng giả là thực phẩm” và ”Trốn thuế”. Công ty này đã sản xuất 4 sản phẩm bị xác định là hàng giả, trong đó có kẹo Kera.

CQĐT xác định cựu Chủ tịch HĐQT Công ty MediUSA và các đồng phạm đã có hành vi sản xuất, buôn bán hàng giả là lương thực, thực phẩm, phụ gia thực phẩm và đưa hối lộ tiền tỷ.

Để có thể sản xuất hàng giả số lượng lớn, thu lợi hàng trăm tỷ đồng, cựu Chủ tịch HĐQT Công ty MediUSA và đồng phạm đã không tiếc tiền chi hối lộ cho loạt cán bộ.

Ham lợi nhuận, nguyên Chủ tịch HĐQT Công ty MediUSA Nguyễn Năng Mạnh đã chỉ đạo nhân viên cắt giảm thành phần, bớt hàm lượng thành phần nguyên liệu trong quá trình sản xuất thực phẩm chức năng.