Hệ lụy nguy hiểm khi mỏ khí đốt South Pars của Iran bị tấn công

Theo báo Guardian, đây là lần đầu tiên kể từ khi xung đột nổ ra, các cơ sở sản xuất liên quan tới sản xuất nhiên liệu hóa thạch bị tấn công, thay vì các địa điểm liên quan nói chung đến ngành công nghiệp dầu khí.

Các cơ sở bị nhắm mục tiêu

Ngày 17/3, một cuộc tập kích bằng máy bay không người lái (UAV) của Iran đã thành công, khiến mỏ khí đốt Shah ở Abu Dahbi phải tạm ngừng hoạt động. Mỏ này có thể sản xuất hơn 36 triệu mét khối khí đốt tiêu chuẩn mỗi ngày, cung cấp khoảng 20% ​​nguồn cung cấp khí đốt của Các tiểu vương quốc Ảrập thống nhất (UAE) và 5% lượng lưu huỳnh dạng hạt của thế giới được sử dụng trong phân bón phốt phát. 

Một ngày sau đó, một cơ sở sản xuất khí đốt của Iran thuộc mỏ khí South Pars mà Tehran chia sẻ với Qatar qua Vịnh Ba Tư bị không kích. Cuộc tấn công làm gián đoạn sản xuất tại 2 nhà máy lọc dầu có tổng công suất khoảng 100 triệu mét khối mỗi ngày.

Mỏ khí South Pars lớn nhất thế giới và là nguồn năng lượng nội địa lớn nhất của Iran. Israel sau đó tuyên bố nước này đã nhắm mục tiêu vào mỏ khí South Pars sau khi nhận được sự đồng ý của Mỹ. 

Trước đó, Mỹ và Israel đã kiềm chế không nhắm vào các cơ sở sản xuất năng lượng của Iran ở Vùng Vịnh để tránh việc Tehran trả đũa ngành công nghiệp dầu khí của các nước láng giềng.

Hậu quả khôn lường

Các cuộc tấn công qua lại như trên báo hiệu xung đột leo thang, gây ra hậu quả lâu dài đối với nền kinh tế toàn cầu. Mặc dù việc ngừng các hành động thù địch có thể giúp nối lại các chuyến hàng khí đốt và dầu mỏ từng bị đình chỉ trong vòng vài tháng, nhưng các chuyên gia nhận định bất kỳ thiệt hại đáng kể nào về sản lượng cũng có thể gây ra tác động kéo dài nhiều năm. 

Saul Kavonic, chuyên gia phân tích tại tổ chức tài chính MST Financial nói với tạp chí Financial Times rằng việc tấn công một cơ sở khí tự nhiên hóa lỏng sẽ là điều tồi tệ nhất vì quá trình sửa chữa có thể mất vài năm. 

Sau khi mỏ khí South Pars bị tấn công, Iran đã liệt kê một loạt địa điểm khai thác dầu khí quan trọng trong khu vực thuộc về Ảrập Xêút, UAE và Qatar, khẳng định đây là những “mục tiêu trực tiếp và hợp pháp” của Tehran và yêu cầu sơ tán ngay lập tức. Vài giờ sau, những tiếng nổ lớn đã vang lên ở Riyadh.

Qatar, một đồng minh thân cận của Washington và là nơi đặt căn cứ không quân lớn nhất của Mỹ trong khu vực, đã đổ lỗi cho Israel về vụ tấn công mỏ khí South Pars mà không đề cập đến vai trò của Mỹ. Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Qatar gọi đây là sự leo thang “nguy hiểm và vô trách nhiệm”, đe dọa an ninh năng lượng toàn cầu.

UAE ngày 18/3 cũng đưa ra cảnh báo tương tự. Bộ Ngoại giao UAE cáo buộc các cuộc tấn công vào cơ sở hạ tầng liên quan đến mỏ khí South Pars, kéo dài sang mỏ khí phía bắc của Qatar, đã đe dọa trực tiếp tới nguồn cung năng lượng toàn cầu và sự ổn định rộng lớn hơn của khu vực. Bộ này nhấn mạnh sự cần thiết phải tránh nhắm mục tiêu vào cơ sở hạ tầng trọng yếu trong bất kỳ hoàn cảnh nào cũng như tầm quan trọng của việc tuân thủ luật pháp quốc tế.

Vai trò của sản xuất năng lượng ở Vùng Vịnh 

Sản xuất năng lượng ở Vùng Vịnh từ lâu đã có tầm quan trọng về mặt xã hội, chính trị và ngoại giao, vượt xa khía cạnh kinh tế đơn thuần. Các thỏa thuận xã hội với người dân sống dưới các chế độ quân chủ dựa trên việc chia sẻ nguồn năng lượng và đây là yếu tố then chốt đối với mức sống và khả năng thu hút lao động nước ngoài của các quốc gia này.

Năng lượng cũng gắn liền với cách các quốc gia trong khu vực tương tác với nhau. Sự hòa giải ngắn ngủi giữa Iran và Ảrập Xêút được coi là một phần trong các động thái đa dạng hóa nền kinh tế của Ảrập Xêút. Về phía Iran, sự hòa giải này được thúc đẩy bởi nền kinh tế đang suy yếu dưới các lệnh trừng phạt do Mỹ dẫn đầu.

Về mặt lịch sử, Qatar có mối quan hệ gần gũi hơn với Iran do cùng chia sẻ lợi ích tại mỏ South Pars và sự lo lắng của Qatar về vụ tấn công là điều dễ nhận thấy. Mỏ này đôi khi đóng vai trò là cầu nối ngoại giao không chỉ giữa Doha và Tehran, mà còn trên phạm vi rộng hơn.

Cuộc xung đột giữa Mỹ, Israel và Iran đã khiến châu Á – khu vực nhập khẩu dầu thô hàng đầu thế giới phải chật vật đối phó với cuộc khủng hoảng năng lượng và tìm cách củng cố nguồn cung.

Dầu thô Iran sở hữu cấu trúc hóa học hiếm có mà cả dầu đá phiến của Mỹ lẫn dầu thô nặng của Venezuela đều không có, khiến loại nhiên liệu này trở thành thứ không thể thay thế đối với các nhà máy lọc dầu trên khắp châu Á.

Khi cuộc xung đột giữa Mỹ, Israel và Iran leo thang, đảo Kharg đã thu hút sự chú ý ngày càng tăng của các nhà phân tích và chuyên gia năng lượng vì đây là nơi phần lớn lượng dầu xuất khẩu của Iran đi qua.