Thị trường chứng khoán mở cửa phiên giao dịch sáng 9/3 trong trạng thái bán tháo mạnh. Ngay sau khi bước vào phiên ATO, các chỉ số đồng loạt lao dốc với biên độ lớn.
Tính đến khoảng 9h18, VN-Index giảm 77,6 điểm xuống 1.690,24 điểm, tương đương mức giảm 4,39%. Trong khi đó, VN30 giảm mạnh hơn, mất 94,56 điểm xuống 1.809,63 điểm, tương đương giảm 4,97%.
Thị trường tiếp tục giảm sâu khi bước vào phiên khớp lệnh liên tục. Tính đến 9h35, VnIndex giảm 110 điểm, tương đương mức giảm 6,24% – gần với mức giảm phiên lịch sử ngày 3/4/2025 sau khi Tổng thống Mỹ công bố mức thuế đối ứng (6,68%).
Áp lực bán lan rộng trên toàn thị trường khi số mã giảm áp đảo. Trên sàn HoSE ghi nhận 320 mã giảm, trong đó 165 cổ phiếu giảm sàn, trong khi số mã tăng chỉ khoảng 15 mã. Thanh khoản sớm cũng ở mức cao, với gần 443 triệu cổ phiếu được sang tay, tương ứng giá trị giao dịch gần 12.800 tỷ đồng.
Khi chỉ số lao dốc nhanh, nhiều nhà đầu tư có thể chứng kiến tài khoản chuyển từ lãi sang lỗ chỉ trong thời gian ngắn. Trong bối cảnh đó, điều quan trọng nhất không phải là cố gắng dự đoán chính xác đáy của thị trường, mà là bảo vệ tài khoản và kiểm soát rủi ro. Dưới đây là những nguyên tắc được nhiều nhà đầu tư kinh nghiệm áp dụng để hạn chế thiệt hại trong giai đoạn thị trường biến động mạnh.
Hạ tỷ trọng cổ phiếu, ưu tiên giữ tiền mặt
Khi thị trường bước vào giai đoạn giảm mạnh, việc đầu tiên nhà đầu tư cần cân nhắc là giảm tỷ trọng cổ phiếu trong danh mục.
Trong xu hướng đi xuống, việc nắm giữ quá nhiều cổ phiếu có thể khiến tài khoản sụt giảm nhanh chóng nếu áp lực bán tiếp tục gia tăng. Vì vậy, nhiều nhà đầu tư thường chủ động hạ tỷ trọng xuống mức an toàn hơn, phổ biến khoảng 30–50% danh mục, thậm chí thấp hơn nếu thị trường mất các vùng hỗ trợ quan trọng.
Việc nắm giữ tiền mặt không chỉ giúp hạn chế mức giảm của tài khoản, mà còn tạo ra sự linh hoạt khi thị trường xuất hiện cơ hội mới. Trong nhiều chu kỳ trước đây, những giai đoạn điều chỉnh mạnh thường mở ra vùng định giá hấp dẫn đối với các doanh nghiệp có nền tảng tốt.
Do đó, thay vì cố gắng mua vào khi xu hướng chưa rõ ràng, việc chủ động giảm tỷ trọng và giữ tiền mặt được xem là một trong những biện pháp quan trọng để bảo vệ tài khoản.
Tuân thủ nguyên tắc cắt lỗ
Một sai lầm phổ biến của nhà đầu tư cá nhân là không cắt lỗ khi cổ phiếu vi phạm điểm mua. Nhiều người có xu hướng chờ cổ phiếu hồi phục về giá vốn hoặc mua thêm để hạ giá trung bình.
Tuy nhiên, trong thị trường giảm, chiến lược này có thể khiến khoản lỗ ngày càng lớn. Một cổ phiếu giảm 10% có thể tiếp tục giảm 20–30% nếu xu hướng tiêu cực kéo dài.
Vì vậy, nhiều nhà đầu tư chuyên nghiệp thường đặt mức cắt lỗ khoảng 5–8% so với giá mua. Khi cổ phiếu giảm xuống dưới ngưỡng này, việc bán ra giúp hạn chế thiệt hại và bảo toàn phần lớn vốn.
Quan trọng hơn, cắt lỗ sớm giúp nhà đầu tư giữ được sự linh hoạt trong danh mục. Khi thị trường ổn định trở lại, họ vẫn còn nguồn lực để tham gia vào những cơ hội mới.
Ảnh minh họa: Tạo bằng AI
Không trung bình giá khi xu hướng đang giảm
Trong những phiên giảm mạnh, nhiều nhà đầu tư có xu hướng mua thêm cổ phiếu để hạ giá vốn. Đây là chiến lược phổ biến nhưng cũng tiềm ẩn rủi ro lớn.
Nếu xu hướng giảm chưa kết thúc, việc trung bình giá có thể khiến tỷ trọng cổ phiếu trong danh mục tăng lên đúng lúc rủi ro cao nhất. Thay vì giảm thiệt hại, chiến lược này có thể khiến khoản lỗ phình to khi cổ phiếu tiếp tục đi xuống.
Trung bình giá chỉ phù hợp trong những trường hợp cổ phiếu vẫn nằm trong xu hướng tăng dài hạn và doanh nghiệp có nền tảng cơ bản vững chắc. Ngược lại, trong thị trường giảm mạnh, việc kiên nhẫn chờ tín hiệu ổn định thường là lựa chọn an toàn hơn.
Tránh mua đuổi trong các nhịp hồi kỹ thuật
Sau các phiên giảm sâu, thị trường thường xuất hiện những nhịp hồi ngắn do lực cầu bắt đáy. Tuy nhiên, những nhịp hồi này có thể chỉ mang tính kỹ thuật và không kéo dài.
Nếu nhà đầu tư mua đuổi trong các phiên hồi mà xu hướng chung vẫn tiêu cực, họ có thể rơi vào trạng thái “kẹt hàng” khi áp lực bán quay trở lại.
Do đó, nhiều nhà đầu tư kinh nghiệm thường chờ thị trường hình thành các tín hiệu rõ ràng hơn, chẳng hạn như vùng tích lũy ổn định hoặc sự cải thiện của dòng tiền, trước khi giải ngân trở lại.
Ưu tiên cổ phiếu có nền tảng cơ bản tốt
Trong giai đoạn thị trường biến động mạnh, sự phân hóa giữa các nhóm cổ phiếu thường trở nên rõ rệt. Những doanh nghiệp có kết quả kinh doanh ổn định, nền tài chính lành mạnh và vị thế ngành tốt thường có khả năng chống chịu tốt hơn trước áp lực bán.
Ngược lại, các cổ phiếu đầu cơ hoặc đã tăng nóng trong thời gian ngắn thường là nhóm giảm mạnh nhất khi thị trường đảo chiều.
Vì vậy, trong quá trình cơ cấu danh mục, nhiều nhà đầu tư lựa chọn giữ lại các cổ phiếu có nền tảng tốt và thanh khoản cao, đồng thời hạn chế nắm giữ các cổ phiếu mang tính đầu cơ.
Kiểm soát đòn bẩy tài chính
Margin có thể giúp khuếch đại lợi nhuận trong thị trường tăng, nhưng cũng làm rủi ro tăng mạnh khi thị trường giảm.
Trong giai đoạn biến động mạnh, nếu tài khoản giảm sâu, nhà đầu tư có thể phải đối mặt với yêu cầu bổ sung tài sản hoặc bán giải chấp từ công ty chứng khoán. Điều này thường khiến cổ phiếu bị bán ra ở mức giá thấp.
Vì vậy, nhiều chuyên gia khuyến nghị nhà đầu tư nên giảm hoặc hạn chế sử dụng margin khi thị trường xuất hiện tín hiệu rủi ro.
Giữ kỷ luật và kiểm soát tâm lý
Thị trường chứng khoán luôn vận động theo chu kỳ tăng và giảm. Trong những giai đoạn biến động mạnh, yếu tố quan trọng nhất không phải là dự đoán chính xác diễn biến thị trường, mà là duy trì kỷ luật đầu tư.
Nhiều nhà đầu tư thua lỗ không phải vì chọn sai cổ phiếu, mà vì không tuân thủ hệ thống đầu tư của mình. Họ có thể mua khi hưng phấn và bán ra khi thị trường đã giảm sâu.
Ngược lại, những nhà đầu tư duy trì được kỷ luật thường chấp nhận cắt lỗ nhỏ và kiên nhẫn chờ cơ hội rõ ràng hơn. Điều này giúp họ bảo toàn vốn và duy trì khả năng tham gia thị trường trong dài hạn.
Tiếp tục cập nhật…
