Mỹ và Israel đã tiến hành các cuộc không kích nhằm vào Iran hôm thứ Bảy, nhắm tới giới lãnh đạo nước này và đẩy Trung Đông vào một cuộc xung đột mới. Các cuộc tấn công đã khiến các quốc gia Arab vùng Vịnh – nơi sản xuất dầu mỏ lớn – rơi vào tình trạng cảnh giác cao độ trước nguy cơ xung đột tiếp tục leo thang. Tehran sau đó đáp trả bằng việc phóng tên lửa về phía Israel.
Vậy, cuộc xung đột này có thể tác động đến thị trường toàn cầu như thế nào?
Giá dầu tăng vọt
Dầu mỏ là thước đo quan trọng nhất phản ánh căng thẳng Trung Đông. Bởi Iran là một nhà sản xuất lớn và nằm đối diện bán đảo Ả Rập giàu dầu mỏ qua eo biển Hormuz – nơi khoảng 20% nguồn cung dầu toàn cầu đi qua.
Vì vậy, xung đột có thể hạn chế lượng dầu vào thị trường thế giới và đẩy giá tăng cao. Thực tế, giá dầu Brent trong phiên giao dịch ngày thứ Sáu dao động quanh mức 73 USD/thùng, tăng khoảng 20% kể từ đầu năm đến nay.
Theo bốn nguồn tin giao dịch, một số tập đoàn dầu khí lớn và các hãng thương mại hàng đầu đã tạm ngừng vận chuyển dầu thô và nhiên liệu qua eo biển Hormuz do các cuộc tấn công.
Ông William Jackson, chuyên gia kinh tế trưởng phụ trách các thị trường mới nổi tại Capital Economics nhận định, ngay cả trong trường hợp xung đột được kiểm soát, giá dầu Brent vẫn có thể tăng lên khoảng 80 USD/thùng – tương đương mức đỉnh từng ghi nhận trong cuộc xung đột kéo dài 12 ngày tại Iran vào tháng 6 năm ngoái.
Nếu xung đột kéo dài và ảnh hưởng đến nguồn cung, giá dầu có thể vọt lên khoảng 100 USD/thùng. Khi đó, có thể làm lạm phát toàn cầu tăng thêm 0,6-0,7 điểm phần trăm, ông nhận định trong một báo cáo.
Biến động dữ dội khắp nơi
Bên cạnh tác động tới giá dầu, cuộc xung đột cũng có thể làm gia tăng biến động trên các thị trường tài chính toàn cầu, trong bối cảnh thị trường vốn đã rung lắc mạnh từ đầu năm do chính sách thuế quan của ông Donald Trump cùng làn sóng bán tháo cổ phiếu công nghệ.
Theo đó, chỉ số biến động CBOE Volatility Index (VIX) đã tăng khoảng một phần ba kể từ đầu năm, trong khi mức biến động kỳ vọng của thị trường trái phiếu Mỹ cũng tăng khoảng 15%.
Các nhà phân tích cho rằng thị trường tiền tệ cũng khó tránh khỏi tác động. Theo CBA, chỉ số USD từng giảm khoảng 1% trong cuộc chiến hồi tháng 6 năm ngoái. Tuy nhiên, mức giảm này chỉ diễn ra trong thời gian ngắn và được đảo ngược sau 3 hoặc 4 ngày.
Trong báo cáo công bố tuần trước, các nhà phân tích của Commonwealth Bank of Australia (CBA) nhận định, mức độ suy giảm của thị trường trong giai đoạn hiện nay sẽ phụ thuộc vào quy mô cũng như thời gian dự kiến của xung đột.
“Nếu xung đột kéo dài và làm gián đoạn nguồn cung dầu, chúng tôi kỳ vọng đồng USD sẽ tăng giá so với hầu hết các đồng tiền khác, ngoại trừ yen Nhật và franc Thụy Sĩ. Bởi, Mỹ đang là nước xuất khẩu năng lượng ròng nên có thể hưởng lợi từ giá dầu và khí đốt tăng do nguồn cung bị gián đoạn”, các nhà phân tích của CBA nhấn mạnh.
Đồng shekel của Israel nhiều khả năng sẽ đối mặt với biến động mạnh sau khi Iran nhanh chóng đáp trả Israel trong ngày thứ Bảy. Trước đó, đồng tiền này từng giảm khoảng 5% khi xung đột bùng phát hồi tháng 6, đồng thời cũng rung lắc đáng kể sau vụ Israel tấn công lãnh sự quán Iran tại Damascus vào tháng 4/2024 và khi Iran phóng tên lửa nhằm vào Israel vào tháng 10 cùng năm.
Tuy nhiên, các đợt biến động trước đây chủ yếu mang tính ngắn hạn và đồng shekel sau đó đã phục hồi tương đối nhanh. Dù vậy, JPMorgan Chase cho rằng diễn biến lần này có thể khác nếu xung đột kéo dài và mức phụ phí rủi ro trên thị trường tiếp tục duy trì ở mức cao.
“Điều này đặc biệt đúng nếu đối đầu với Iran kéo theo các chiến dịch quân sự quyết liệt hơn nhằm vào các lực lượng ủy nhiệm của Iran”, ngân hàng này nhận định.
Tài sản trú ẩn vàng và bạc phát huy vai trò
Đồng franc Thụy Sĩ vốn được coi là tài sản trú ẩn an toàn trong thời kỳ bất ổn, được dự báo sẽ tiếp tục chịu áp lực tăng giá, tạo thêm thách thức cho Ngân hàng Trung ương Thụy Sĩ. Đồng tiền này đã tăng 3% so với USD kể từ đầu năm.
Nhà đầu tư cũng có thể tiếp tục đổ vào vàng – kim loại đang trong chuỗi tăng giá kỷ lục với mức tăng 22% từ đầu năm 2026 – và bạc, vốn cũng tăng mạnh.
Xung đột cũng có thể làm gia tăng nhu cầu đối với trái phiếu Kho bạc Mỹ, trong bối cảnh lợi suất đã giảm trong vài tuần qua.
Trường hợp ngoại lệ là Bitcoin – không còn được xem là tài sản trú ẩn. Đồng tiền số này giảm 2% hôm thứ Bảy và đã mất hơn một phần tư giá trị trong hai tháng qua.
Theo dõi thị trường Trung Đông
Giao dịch tại các sàn chứng khoán Trung Đông vào Chủ nhật, bao gồm Saudi Arabia và Qatar, sẽ là chỉ báo ban đầu về tâm lý nhà đầu tư. Dù các thị trường này có tương quan chặt chẽ với giá dầu, một cuộc xung đột leo thang có thể lan tỏa tác động sang toàn bộ nền kinh tế.
“Tôi cho rằng thị trường sẽ giảm nếu các hành động thù địch tiếp diễn trong ngày”, ông Ryan Lemand, Giám đốc điều hành kiêm đồng sáng lập Neovision Wealth Management nhận định.
Tùy quy mô xung đột, cổ phiếu khu vực Vùng Vịnh có thể giảm 3-5%. Chỉ số chuẩn của Saudi Arabia đã giảm 1,3% trong 5 ngày tính đến thứ Năm, ghi nhận tuần giảm thứ hai liên tiếp. Thị trường Dubai mở cửa trở lại vào thứ Hai, cũng đã giảm trong hai tuần gần đây.
Cổ phiếu hàng không và quốc phòng được dự báo sẽ chịu tác động trái chiều khi nhiều hãng hàng không toàn cầu đã hủy các chuyến bay qua khu vực Trung Đông trong ngày thứ Bảy. Nhóm cổ phiếu này có thể đối mặt với áp lực nếu xung đột lan rộng, buộc thêm nhiều quốc gia phải đóng cửa không phận.
Ở chiều ngược lại, các doanh nghiệp sản xuất vũ khí châu Âu – vốn đã tăng khoảng 10% kể từ đầu năm – có khả năng ghi nhận nhu cầu gia tăng trong bối cảnh căng thẳng địa chính trị leo thang.
Theo DAWN
Đụng độ Mỹ – Iran: Hàng không Trung Đông tê liệt, hành khách mắc kẹtCăng thẳng quân sự leo thang giữa Iran, Israel và Mỹ đang ảnh hưởng nghiêm trọng đến ngành hàng không khu vực Trung Đông. Hàng loạt sân bay đóng cửa, hàng trăm chuyến bay bị hủy và hàng chục nghìn hành khách mắc kẹt.
