Hà Nội đang chuẩn bị bước vào giai đoạn quản lý phương tiện giao thông theo hướng siết chặt hơn đối với những loại xe gây ô nhiễm. Trong tờ trình gửi HĐND TP.Hà Nội về dự thảo Nghị quyết thực hiện vùng phát thải thấp, UBND thành phố mới đây đề xuất lộ trình áp dụng nhiều biện pháp nhằm kiểm soát khí thải. Đáng chú ý có quy định về việc xe mô tô, xe gắn máy hoạt động kinh doanh vận tải (sử dụng nền tảng phần mềm ứng dụng hỗ trợ kết nối vận tải); taxi và xe kinh doanh vận tải đến 8 chỗ nếu đầu tư mới sẽ phải là xe sử dụng năng lượng xanh.
Cụ thể, với xe mô tô, xe gắn máy hoạt động kinh doanh vận tải, dự thảo yêu cầu đơn vị cung cấp phần mềm ứng dụng không tiếp nhận các đối tác vận hành bằng xe mô tô, xe gắn máy sử dụng nhiên liệu hóa thạch từ ngày 1.7.2026. Thay vào đó, thực hiện chuyển đổi xanh cho xe mô tô, xe gắn máy đảm bảo tỷ lệ phương tiện sử dụng năng lượng điện, năng lượng sạch khác theo lộ trình: 30% trước ngày 1.7.2026; 70% trước ngày 1.1.2028; 100% trước ngày 1.1.2030.
Với taxi, ô tô đến 8 chỗ hoạt động kinh doanh vận tải (bao gồm cả xe công nghệ), khi đầu tư mới hoặc thay thế phương tiện cũ, từ ngày 1.7.2026 đều phải sử dụng năng lượng sạch, năng lượng xanh.
UBND TP.Hà Nội đề xuất nhiều doanh nghiệp hoạt động dịch vụ vận tải khi đầu tư xe mới từ tháng 7.2026 bắt buộc phải chọn xe sử dụng năng lượng xanh
ẢNH: NGỌC THẮNG
Đề xuất này được xem là bước khởi đầu trong quá trình xây dựng vùng phát thải thấp – mô hình đang được nhiều đô thị lớn trên thế giới triển khai nhằm giảm ô nhiễm không khí. Theo tờ trình, Hà Nội đánh giá nhóm phương tiện kinh doanh nhỏ dưới 9 chỗ có tần suất hoạt động dày đặc ở khu vực nội đô và góp phần không nhỏ vào lượng khí thải phát sinh. Do đó, việc đặt ra yêu cầu xe mới phải sử dụng năng lượng sạch (như xe điện hoặc xe hybrid) sẽ giúp giảm áp lực ô nhiễm ngay từ khâu cấp mới phương tiện.
Tuy nhiên, thành phố sẽ không áp dụng biện pháp cấm một cách đột ngột, ngay lập tức với các xe đang hoạt động, mà tạo rõ ràng một “điểm chặn” đối với đội xe tương lai, hướng thị trường vận tải chuyển dần sang sử dụng phương tiện thân thiện môi trường.
Lý do Hà Nội chọn mốc 1.7.2026 xuất phát từ đánh giá thực tiễn về tốc độ phát triển hạ tầng và năng lực đáp ứng của thị trường. Thành phố cho rằng khoảng thời gian hơn một năm rưỡi sắp tới là đủ để doanh nghiệp taxi, hợp tác xã vận tải và các đơn vị kinh doanh dịch vụ di chuyển chuẩn bị phương án chuyển đổi. Đây cũng là thời điểm nằm trong giai đoạn triển khai các dự án trạm sạc, bãi đỗ có bố trí hạ tầng sạc nhanh đang được quy hoạch. Ngoài ra, lộ trình này được cơ quan chức năng nhận định là “có đủ độ mềm”, không gây xáo trộn đột ngột với thị trường, nhưng vẫn đảm bảo tạo ra thay đổi mang tính bắt buộc.
Vẫn còn nhiều băn khoăn
Đề xuất mới nhanh chóng thu hút sự quan tâm từ cộng đồng doanh nghiệp vận tải. Nhiều đơn vị cho rằng chuyển sang xe điện hoặc hybrid là xu hướng tất yếu, nhưng thời điểm chuyển đổi vẫn là thách thức lớn, bởi chi phí đầu tư một xe điện hay xe lai xăng – điện (hybrid) cao hơn xe xăng truyền thống. Không ít doanh nghiệp cho rằng nếu không có chính sách hỗ trợ về tín dụng hoặc thuế, lộ trình đổi mới đội xe có thể làm tăng áp lực tài chính.
Trong khi, một số hãng taxi lớn cũng băn khoăn về tính sẵn sàng của hạ tầng sạc, bởi phần lớn bãi đỗ tại nội đô là diện tích thuê ngắn hạn, khó cải tạo để lắp đặt trạm sạc riêng.
Đề xuất về việc bắt buộc các doanh nghiệp kinh doanh vận tải khi đầu tư xe mới từ 1.7.2026 phải chọn xe sử dụng năng lượng xanh đang thu hút sự chú ý từ dư luận
ẢNH: NGỌC DƯƠNG
Tuy vậy, cơ quan lập chính sách nhận định yêu cầu này không chỉ nhằm giảm phát thải mà còn hướng tới tái cấu trúc hoạt động vận tải. Khi áp dụng tiêu chí năng lượng xanh vào khâu đầu tư mới, thành phố có thể dự báo được tốc độ tăng của đội xe trong tương lai, đồng thời tạo điều kiện để doanh nghiệp dần chuyển đổi mô hình vận hành. Các tính toán cho thấy chi phí sử dụng nhiên liệu của xe điện thấp hơn đáng kể, trong khi chi phí bảo dưỡng cũng ổn định hơn. Vì vậy, về dài hạn, doanh nghiệp hoàn toàn có thể hưởng lợi từ việc chuyển sang sử dụng phương tiện xanh.
Nhiều chuyên gia giao thông đánh giá, Hà Nội đang đi theo xu hướng chung của các thành phố đông dân trên thế giới, nơi việc kiểm soát khí thải từ giao thông không chỉ là biện pháp môi trường mà còn là chiến lược phát triển bền vững. Dù vậy, để triển khai thành công còn phụ thuộc lớn vào năng lực hạ tầng sạc, sự đồng hành của doanh nghiệp vận tải và tính cụ thể của chính sách hỗ trợ. Một số ý kiến đề nghị Hà Nội cần sớm ban hành bộ tiêu chí rõ ràng về “phương tiện năng lượng xanh”, đồng thời công bố lộ trình cho các nhóm xe khác để doanh nghiệp có thời gian chuẩn bị.
“Chốt” phương án cấm xe xăng lưu thông trong vùng phát thải thấp
Thông tin cập nhật mới nhất, chiều 26.11, tại kỳ họp thứ 28, HĐND TP.Hà Nội khóa XVI, các đại biểu đã biểu quyết thông qua Nghị quyết thay thế Nghị quyết số 47/2024/NQ-HĐND ngày 12.12.2024, quy định thực hiện vùng phát thải thấp trên địa bàn TP.Hà Nội.
Theo nghị quyết, trong vùng phát thải thấp, Hà Nội cho phép các phương tiện giao thông không phát sinh khí thải, xe cơ giới thân thiện môi trường, xe cơ giới sử dụng năng lượng sạch, năng lượng xanh, thân thiện môi trường, xe ưu tiên và phương tiện giao thông có giấy phép lưu thông của cơ quan có thẩm quyền theo quy định của pháp luật.
Đối với xe mô tô, xe gắn máy sử dụng nhiên liệu hóa thạch (xe máy xăng dầu), Hà Nội sẽ cấm xe máy xăng dầu hoạt động kinh doanh trên nền tảng phần mềm ứng dụng hỗ trợ kết nối vận tải lưu thông trong vùng phát thải thấp. Đồng thời cấm xe máy xăng dầu lưu thông vào vùng phát thải thấp theo khung giờ/thời điểm hoặc khu vực.
Hà Nội cũng sẽ cấm lưu thông xe tải trên 3,5 tấn sử dụng nhiên liệu hóa thạch vào vùng phát thải thấp, nhằm giảm lượng khí thải lớn từ nhóm xe nặng.
Vùng phát thải thấp sẽ hạn chế hoạt động đối với xe ô tô không đạt chuẩn khí thải mức 4, tiến tới cấm lưu thông vào vùng phát thải thấp theo giờ hoặc theo khu vực. Đây là biện pháp được đánh giá sẽ tác động lớn tới thói quen di chuyển trong nội đô, nhất là với xe cũ, xe tiêu hao nhiều nhiên liệu.
Về lộ trình, trước mắt thành phố sẽ thí điểm thực hiện vùng phát thải thấp tại một số khu vực trong Vành đai 1 từ ngày 1.7.2026.
