{"id":67540,"date":"2026-04-03T08:48:44","date_gmt":"2026-04-03T01:48:44","guid":{"rendered":"https:\/\/hbbgroup.net\/naoris-launches-post-quantum-blockchain-as-bitcoin-ethereum-devs-scramble-to-face-threat\/"},"modified":"2026-04-03T10:47:14","modified_gmt":"2026-04-03T03:47:14","slug":"naoris-launches-post-quantum-blockchain-as-bitcoin-ethereum-devs-scramble-to-face-threat","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/hbbgroup.net\/vi\/naoris-launches-post-quantum-blockchain-as-bitcoin-ethereum-devs-scramble-to-face-threat\/","title":{"rendered":"Naoris ra m\u1eaft blockchain h\u1eadu l\u01b0\u1ee3ng t\u1eed trong b\u1ed1i c\u1ea3nh c\u00e1c nh\u00e0 ph\u00e1t tri\u1ec3n Bitcoin v\u00e0 Ethereum g\u1ea5p r\u00fat \u0111\u1ed1i ph\u00f3 v\u1edbi m\u1ed1i \u0111e d\u1ecda n\u00e0y."},"content":{"rendered":"<h4><strong>T\u00f3m t\u1eaft ng\u1eafn<\/strong><\/h4>\n<ul>\n<li>Naoris Protocol \u0111\u00e3 ra m\u1eaft m\u1ed9t blockchain s\u1eed d\u1ee5ng m\u1eadt m\u00e3 h\u1eadu l\u01b0\u1ee3ng t\u1eed \u0111\u01b0\u1ee3c NIST ph\u00ea duy\u1ec7t.<\/li>\n<li>C\u00e1c chuy\u00ean gia c\u1ea3nh b\u00e1o r\u1eb1ng m\u00e1y t\u00ednh l\u01b0\u1ee3ng t\u1eed v\u1ec1 sau c\u00f3 th\u1ec3 ph\u00e1 v\u1ee1 c\u00e1c h\u1ec7 th\u1ed1ng ch\u1eef k\u00fd \u0111ang b\u1ea3o v\u1ec7 v\u00ed Bitcoin v\u00e0 Ethereum.<\/li>\n<li>Vi\u1ec7c n\u00e2ng c\u1ea5p c\u00e1c blockchain hi\u1ec7n c\u00f3 c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u00f2i h\u1ecfi nh\u1eefng thay \u0111\u1ed5i l\u1edbn \u1edf c\u1ea5p \u0111\u1ed9 giao th\u1ee9c, v\u00ed, c\u00f4ng c\u1ee5 v\u00e0 node.<\/li>\n<\/ul>\n<p>\u201cK\u1ef7 nguy\u00ean t\u1eadn th\u1ebf l\u01b0\u1ee3ng t\u1eed\u201d \u0111\u01b0\u1ee3c b\u00e0n lu\u1eadn t\u1eeb l\u00e2u \u2014 hay c\u00f2n g\u1ecdi l\u00e0 \u201cQ-Day\u201d \u2014 th\u1eddi \u0111i\u1ec3m m\u00e1y t\u00ednh l\u01b0\u1ee3ng t\u1eed c\u00f3 th\u1ec3 ph\u00e1 v\u1ee1 c\u00e1c h\u1ec7 m\u1eadt m\u00e3 hi\u1ec7n \u0111\u1ea1i, gi\u1edd \u0111\u00e2y \u0111\u00e3 chuy\u1ec3n t\u1eeb l\u00fd thuy\u1ebft th\u00e0nh m\u1ed9t cu\u1ed9c ch\u1ea1y \u0111ua v\u1edbi th\u1eddi gian \u0111\u1ed1i v\u1edbi ng\u00e0nh blockchain. Nh\u01b0ng hi\u1ec7n t\u1ea1i \u0111\u00e3 c\u00f3 nh\u1eefng m\u1ea1ng blockchain ra m\u1eaft v\u00e0 tuy\u00ean b\u1ed1 r\u1eb1ng h\u1ecd \u0111\u00e3 s\u1eb5n s\u00e0ng cho k\u1ecbch b\u1ea3n kh\u00f4ng th\u1ec3 tr\u00e1nh kh\u1ecfi \u0111\u00f3.<\/p>\n<p>H\u00f4m th\u1ee9 N\u0103m, Naoris Protocol \u0111\u00e3 ra m\u1eaft mainnet, m\u00f4 t\u1ea3 m\u1ea1ng l\u01b0\u1edbi n\u00e0y l\u00e0 m\u1ed9t blockchain \u0111\u01b0\u1ee3c x\u00e2y d\u1ef1ng ngay t\u1eeb \u0111\u1ea7u v\u1edbi m\u1eadt m\u00e3 h\u1eadu l\u01b0\u1ee3ng t\u1eed, s\u1eed d\u1ee5ng c\u00e1c thu\u1eadt to\u00e1n \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c Vi\u1ec7n Ti\u00eau chu\u1ea9n v\u00e0 C\u00f4ng ngh\u1ec7 Qu\u1ed1c gia Hoa K\u1ef3 (NIST) ph\u00ea duy\u1ec7t.<\/p>\n<p>D\u1ef1 \u00e1n n\u00e0y gia nh\u1eadp danh s\u00e1ch ng\u00e0y c\u00e0ng d\u00e0i c\u00e1c n\u1ed7 l\u1ef1c \u0111ang t\u00ecm c\u00e1ch tr\u1ea3 l\u1eddi c\u00e2u h\u1ecfi blockchain s\u1ebd v\u1eadn h\u00e0nh nh\u01b0 th\u1ebf n\u00e0o n\u1ebfu m\u00e1y t\u00ednh l\u01b0\u1ee3ng t\u1eed cu\u1ed1i c\u00f9ng \u0111\u00e1nh b\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00e1c h\u1ec7 m\u1eadt m\u00e3 m\u00e0 ph\u1ea7n l\u1edbn blockchain hi\u1ec7n nay \u0111ang d\u1ef1a v\u00e0o.<\/p>\n<p>H\u1ea7u h\u1ebft c\u00e1c blockchain l\u1edbn \u2014 bao g\u1ed3m Bitcoin v\u00e0 Ethereum \u2014 b\u1ea3o m\u1eadt giao d\u1ecbch b\u1eb1ng c\u00e1c ch\u1eef k\u00fd kh\u00f3a c\u00f4ng khai, ch\u1eb3ng h\u1ea1n nh\u01b0 thu\u1eadt to\u00e1n ch\u1eef k\u00fd s\u1ed1 \u0111\u01b0\u1eddng cong elliptic (ECDSA). C\u00e1c h\u1ec7 th\u1ed1ng n\u00e0y d\u1ef1a tr\u00ean nh\u1eefng b\u00e0i to\u00e1n to\u00e1n h\u1ecdc m\u00e0 m\u00e1y t\u00ednh c\u1ed5 \u0111i\u1ec3n kh\u00f4ng th\u1ec3 gi\u1ea3i m\u1ed9t c\u00e1ch kh\u1ea3 thi. Tuy nhi\u00ean, c\u00e1c nh\u00e0 nghi\u00ean c\u1ee9u \u0111\u00e3 c\u1ea3nh b\u00e1o r\u1eb1ng m\u1ed9t m\u00e1y t\u00ednh l\u01b0\u1ee3ng t\u1eed \u0111\u1ee7 m\u1ea1nh c\u00f3 th\u1ec3 ph\u00e1 v\u1ee1 nh\u1eefng l\u1edbp b\u1ea3o v\u1ec7 \u0111\u00f3 b\u1eb1ng thu\u1eadt to\u00e1n Shor, cho ph\u00e9p k\u1ebb t\u1ea5n c\u00f4ng suy ra private key t\u1eeb public key v\u00e0 chi\u1ebfm quy\u1ec1n ki\u1ec3m so\u00e1t v\u00ed.<\/p>\n<p>\u00d4ng Nathaniel Szerezla, gi\u00e1m \u0111\u1ed1c t\u0103ng tr\u01b0\u1edfng c\u1ee7a Naoris Protocol, cho bi\u1ebft d\u1ef1 \u00e1n \u0111\u00e3 ch\u1ee7 \u0111\u1ed9ng l\u1ef1a ch\u1ecdn tri\u1ec3n khai ti\u00eau chu\u1ea9n li\u00ean bang \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c ho\u00e0n thi\u1ec7n cho c\u00f4ng ngh\u1ec7 n\u00e0y, thay v\u00ec d\u00f9ng c\u00e1c phi\u00ean b\u1ea3n thu\u1eadt to\u00e1n \u1edf giai \u0111o\u1ea1n nghi\u00ean c\u1ee9u tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3.<\/p>\n<p>\u201cPh\u1ea7n l\u1edbn c\u00e1c d\u1ef1 \u00e1n blockchain \u0111ang th\u1eed nghi\u1ec7m ch\u1eef k\u00fd h\u1eadu l\u01b0\u1ee3ng t\u1eed \u0111\u1ec1u xem \u2018Dilithium\u2019 v\u00e0 \u2018ML-DSA\u2019 l\u00e0 nh\u1eefng nh\u00e3n g\u1ecdi c\u00f3 th\u1ec3 thay th\u1ebf cho nhau,\u201d Szerezla n\u00f3i v\u1edbi Decrypt. \u201cNaoris xem \u0111\u00f3 l\u00e0 m\u1ed9t ranh gi\u1edbi c\u1ee9ng.\u201d<\/p>\n<p>ML-DSA l\u00e0 phi\u00ean b\u1ea3n ti\u00eau chu\u1ea9n h\u00f3a c\u1ee7a thu\u1eadt to\u00e1n CRYSTALS-Dilithium, \u0111\u01b0\u1ee3c NIST ph\u00ea duy\u1ec7t trong ch\u01b0\u01a1ng tr\u00ecnh m\u1eadt m\u00e3 h\u1eadu l\u01b0\u1ee3ng t\u1eed c\u1ee7a h\u1ecd. Nh\u01b0 Szerezla gi\u1ea3i th\u00edch, CRYSTALS-Dilithium v\u00e0 ML-DSA-87 kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 hai thu\u1eadt to\u00e1n t\u00e1ch bi\u1ec7t. ML-DSA l\u00e0 phi\u00ean b\u1ea3n chu\u1ea9n h\u00f3a theo NIST c\u1ee7a CRYSTALS-Dilithium, \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00f4ng b\u1ed1 d\u01b0\u1edbi chu\u1ea9n FIPS 204 v\u00e0o th\u00e1ng 8\/2024.<\/p>\n<p>Th\u00f4ng b\u00e1o c\u1ee7a Naoris xu\u1ea5t hi\u1ec7n trong b\u1ed1i c\u1ea3nh c\u00e1c nh\u00e0 ph\u00e1t tri\u1ec3n blockchain \u0111ang tranh lu\u1eadn v\u1ec1 c\u00e1ch chuy\u1ec3n \u0111\u1ed5i sang m\u1eadt m\u00e3 kh\u00e1ng l\u01b0\u1ee3ng t\u1eed, b\u1edfi \u0111i\u1ec1u \u0111\u00f3 s\u1ebd \u0111\u00f2i h\u1ecfi nh\u1eefng thay \u0111\u1ed5i \u0111\u00e1ng k\u1ec3 \u0111\u1ed1i v\u1edbi c\u00e1c m\u1ea1ng l\u01b0\u1edbi hi\u1ec7n t\u1ea1i. V\u00e0o th\u00e1ng 2, \u0111\u1ed3ng s\u00e1ng l\u1eadp Ethereum Vitalik Buterin \u0111\u00e3 ph\u00e1c th\u1ea3o m\u1ed9t k\u1ebf ho\u1ea1ch nh\u1eb1m thay th\u1ebf m\u1ed9t s\u1ed1 th\u00e0nh ph\u1ea7n m\u1eadt m\u00e3 c\u1ee7a giao th\u1ee9c, bao g\u1ed3m ch\u1eef k\u00fd BLS v\u00e0 ECDSA, b\u1eb1ng c\u00e1c gi\u1ea3i ph\u00e1p thay th\u1ebf \u0111\u01b0\u1ee3c thi\u1ebft k\u1ebf \u0111\u1ec3 ch\u1ed1ng l\u1ea1i c\u00e1c cu\u1ed9c t\u1ea5n c\u00f4ng l\u01b0\u1ee3ng t\u1eed.<\/p>\n<p>C\u00e1c nh\u00e0 ph\u00e1t tri\u1ec3n Bitcoin c\u0169ng \u0111ang theo \u0111u\u1ed5i nh\u1eefng \u00fd t\u01b0\u1edfng t\u01b0\u01a1ng t\u1ef1, v\u1edbi vi\u1ec7c nhi\u1ec1u b\u00ean \u0111\u00f3ng g\u00f3p th\u00fac \u0111\u1ea9y BIP 360 \u2014 m\u1ed9t \u0111\u1ec1 xu\u1ea5t nh\u1eb1m gi\u1ea3m m\u1ee9c \u0111\u1ed9 l\u1ed9 public key trong giao d\u1ecbch b\u1eb1ng c\u00e1ch \u0111\u01b0a v\u00e0o m\u1ed9t lo\u1ea1i output m\u1edbi c\u00f3 t\u00ean Pay-to-Merkle-Root. Thi\u1ebft k\u1ebf n\u00e0y v\u00f4 hi\u1ec7u h\u00f3a m\u1ed9t t\u00ednh n\u0103ng k\u1ef9 thu\u1eadt g\u1ecdi l\u00e0 key-path spending, v\u1ed1n l\u00e0m l\u1ed9 public key khi coin \u0111\u01b0\u1ee3c chi ti\u00eau, \u0111\u1ed3ng th\u1eddi \u0111\u1eb7t n\u1ec1n m\u00f3ng cho vi\u1ec7c b\u1ed5 sung c\u00e1c scheme ch\u1eef k\u00fd h\u1eadu l\u01b0\u1ee3ng t\u1eed trong c\u00e1c \u0111\u1ee3t soft fork v\u1ec1 sau.<\/p>\n<p>B\u1edfi v\u00ec l\u1ecbch s\u1eed giao d\u1ecbch tr\u00ean blockchain l\u00e0 c\u00f4ng khai v\u00e0 t\u1ed3n t\u1ea1i v\u0129nh vi\u1ec5n, c\u00e1c ch\u1eef k\u00fd m\u1eadt m\u00e3 g\u1eafn v\u1edbi nh\u1eefng giao d\u1ecbch \u0111\u00f3 c\u0169ng s\u1ebd c\u00f2n hi\u1ec3n th\u1ecb v\u00f4 th\u1eddi h\u1ea1n. N\u1ebfu m\u00e1y t\u00ednh l\u01b0\u1ee3ng t\u1eed cu\u1ed1i c\u00f9ng \u0111\u1ea1t \u0111\u1ebfn quy m\u00f4 c\u1ea7n thi\u1ebft, khi \u0111\u00f3 k\u1ebb t\u1ea5n c\u00f4ng c\u00f3 th\u1ec3 ph\u00e2n t\u00edch d\u1eef li\u1ec7u giao d\u1ecbch trong qu\u00e1 kh\u1ee9 \u0111\u1ec3 kh\u00f4i ph\u1ee5c private key t\u1eeb c\u00e1c ch\u1eef k\u00fd \u0111\u00e3 b\u1ecb l\u1ed9.<\/p>\n<p>Szerezla cho bi\u1ebft Naoris c\u1ed1 g\u1eafng gi\u1ea3m thi\u1ec3u r\u1ee7i ro \u0111\u00f3 b\u1eb1ng c\u00e1ch bu\u1ed9c ph\u1ea3i chuy\u1ec3n \u0111\u1ed5i kh\u1ecfi ch\u1eef k\u00fd c\u1ed5 \u0111i\u1ec3n m\u1ed9t khi t\u00e0i kho\u1ea3n \u0111\u00e3 \u00e1p d\u1ee5ng kh\u00f3a h\u1eadu l\u01b0\u1ee3ng t\u1eed.<\/p>\n<p>\u201cM\u1ed9t khi t\u00e0i kho\u1ea3n \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c r\u00e0ng bu\u1ed9c v\u1edbi PQC, h\u1ec7 th\u1ed1ng s\u1ebd \u00e1p \u0111\u1eb7t m\u1ed9t qu\u00e1 tr\u00ecnh chuy\u1ec3n \u0111\u1ed5i c\u1ee9ng v\u00e0 kh\u00f4ng th\u1ec3 \u0111\u1ea3o ng\u01b0\u1ee3c,\u201d \u00f4ng n\u00f3i. \u201cB\u1ed9 x\u1eed l\u00fd giao d\u1ecbch s\u1ebd ki\u1ec3m tra m\u1ecdi giao d\u1ecbch \u0111i v\u00e0o. N\u1ebfu \u0111\u1ecba ch\u1ec9 ng\u01b0\u1eddi g\u1eedi c\u00f3 r\u00e0ng bu\u1ed9c PQC trong registry, giao d\u1ecbch \u0111\u00f3 b\u1eaft bu\u1ed9c ph\u1ea3i ch\u1ee9a ch\u1eef k\u00fd n\u1ed9i b\u1ed9 ML-DSA h\u1ee3p l\u1ec7.\u201d<\/p>\n<p>\u00d4ng gi\u1ea3i th\u00edch th\u00eam r\u1eb1ng m\u1ed9t giao d\u1ecbch ch\u1ec9 d\u00f9ng ECDSA t\u1eeb m\u1ed9t t\u00e0i kho\u1ea3n \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c r\u00e0ng bu\u1ed9c s\u1ebd b\u1ecb t\u1eeb ch\u1ed1i, k\u00e8m theo m\u1ed9t m\u00e3 l\u1ed7i c\u1ee5 th\u1ec3 th\u00f4ng b\u00e1o cho ng\u01b0\u1eddi d\u00f9ng r\u1eb1ng t\u00e0i kho\u1ea3n \u0111\u00f3 b\u1eaft bu\u1ed9c ph\u1ea3i d\u00f9ng ch\u1eef k\u00fd PQC.<\/p>\n<p>M\u1ea1ng Naoris hi\u1ec7n \u0111ang v\u1eadn h\u00e0nh v\u1edbi m\u1ed9t t\u1eadp validator c\u00f2n gi\u1edbi h\u1ea1n trong khi d\u1ef1 \u00e1n m\u1edf r\u1ed9ng m\u1ee9c \u0111\u1ed9 tham gia. Tr\u01b0\u1edbc khi ra m\u1eaft mainnet, Naoris cho bi\u1ebft testnet c\u1ee7a h\u1ecd \u0111\u00e3 x\u1eed l\u00fd h\u01a1n 106 tri\u1ec7u giao d\u1ecbch h\u1eadu l\u01b0\u1ee3ng t\u1eed v\u00e0 ph\u00e1t hi\u1ec7n h\u01a1n 603 tri\u1ec7u m\u1ed1i \u0111e d\u1ecda b\u1ea3o m\u1eadt. Decrypt cho bi\u1ebft h\u1ecd ch\u01b0a th\u1ec3 x\u00e1c minh \u0111\u1ed9c l\u1eadp c\u00e1c con s\u1ed1 n\u00e0y.<\/p>\n<p>V\u00ec Naoris kh\u00f4ng th\u1ec3 h\u1ed3i t\u1ed1 \u0111\u1ec3 b\u1ea3o v\u1ec7 c\u00e1c t\u00e0i s\u1ea3n \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c ghi nh\u1eadn tr\u00ean nh\u1eefng blockchain v\u1eabn d\u1ef1a v\u00e0o m\u1eadt m\u00e3 c\u1ed5 \u0111i\u1ec3n, Szerezla cho bi\u1ebft ng\u01b0\u1eddi d\u00f9ng s\u1ebd c\u1ea7n chuy\u1ec3n t\u00e0i s\u1ea3n sang m\u1ea1ng Naoris n\u1ebfu mu\u1ed1n \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ea3o v\u1ec7.<\/p>\n<p>\u201cT\u00e0i s\u1ea3n \u0111\u01b0\u1ee3c chuy\u1ec3n sang Naoris s\u1ebd tr\u1edf n\u00ean an to\u00e0n tr\u01b0\u1edbc l\u01b0\u1ee3ng t\u1eed, trong khi t\u00e0i s\u1ea3n \u0111\u1ec3 l\u1ea1i tr\u00ean c\u00e1c chain c\u1ed5 \u0111i\u1ec3n v\u1eabn s\u1ebd d\u1ec5 b\u1ecb t\u1ed5n th\u01b0\u01a1ng,\u201d \u00f4ng n\u00f3i. \u201cNg\u01b0\u1eddi d\u00f9ng di chuy\u1ec3n c\u00e0ng s\u1edbm th\u00ec kho\u1ea3ng th\u1eddi gian ph\u01a1i nhi\u1ec5m r\u1ee7i ro c\u1ee7a h\u1ecd c\u00e0ng nh\u1ecf.\u201d<\/p>\n<h4><strong>B\u1ea3n tin Daily Debrief<\/strong><\/h4>\n<p>B\u1eaft \u0111\u1ea7u m\u1ed7i ng\u00e0y v\u1edbi nh\u1eefng tin t\u1ee9c n\u1ed5i b\u1eadt nh\u1ea5t \u1edf th\u1eddi \u0111i\u1ec3m hi\u1ec7n t\u1ea1i, c\u00f9ng c\u00e1c b\u00e0i vi\u1ebft g\u1ed1c, podcast, video v\u00e0 nhi\u1ec1u n\u1ed9i dung kh\u00e1c.<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>T\u00f3m t\u1eaft ng\u1eafn Naoris Protocol \u0111\u00e3 ra m\u1eaft m\u1ed9t blockchain s\u1eed d\u1ee5ng m\u1eadt m\u00e3 h\u1eadu l\u01b0\u1ee3ng t\u1eed \u0111\u01b0\u1ee3c NIST ph\u00ea [&hellip;]<\/p>","protected":false},"author":5,"featured_media":67541,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[220],"tags":[],"class_list":["post-67540","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-tien-dien-tu"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/hbbgroup.net\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/67540","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/hbbgroup.net\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/hbbgroup.net\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/hbbgroup.net\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/users\/5"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/hbbgroup.net\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=67540"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/hbbgroup.net\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/67540\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":67951,"href":"https:\/\/hbbgroup.net\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/67540\/revisions\/67951"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/hbbgroup.net\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/media\/67541"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/hbbgroup.net\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=67540"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/hbbgroup.net\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=67540"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/hbbgroup.net\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=67540"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}