Tóm tắt ngắn
- Ethereum đã hoàn tất 5 đợt nâng cấp lớn kể từ khi chuyển sang cơ chế proof-of-stake vào năm 2022.
- Dencun giúp giảm phí cho layer 2, trong khi Pectra và Fusaka mở rộng thêm khả năng scaling và staking.
- Glamsterdam và Hegota là hai đợt nâng cấp lớn tiếp theo được kỳ vọng trong năm 2026.
Giống như mọi dự án blockchain khác, Ethereum vẫn đang được phát triển liên tục, với các bản nâng cấp nhằm giúp mạng lưới nhanh hơn, rẻ hơn và dễ sử dụng hơn.
Thay vì có một sự kiện đơn lẻ kiểu “Ethereum 2.0”, mạng lưới được nâng cấp thông qua các thay đổi phối hợp gọi là hard fork, tức những bản cập nhật đưa vào tính năng mới hoặc điều chỉnh cách giao thức vận hành.
Kể từ The Merge vào tháng 9/2022, các nhà phát triển đã tập trung vào mở rộng quy mô, giảm chi phí giao dịch, cải thiện ví và giúp việc vận hành node và validator trở nên dễ dàng hơn. Cộng đồng Ethereum cũng đặt mục tiêu triển khai khoảng 2 đợt nâng cấp lớn mỗi năm, khi công tác nghiên cứu và kiểm thử đã sẵn sàng.
Chiến lược mở rộng quy mô của Ethereum xoay quanh rollup
Kế hoạch scaling của Ethereum dựa trên các mạng layer 2. Đây là những blockchain riêng biệt được xây dựng trên Ethereum, xử lý giao dịch ngoài chuỗi rồi gửi kết quả trở lại Ethereum để đảm bảo bảo mật và quyết toán.
Nhiều hệ thống layer 2 sử dụng rollup, tức gom nhiều giao dịch lại thành một lô duy nhất rồi đăng lên Ethereum, cho phép Ethereum hỗ trợ nhiều hoạt động hơn mà không cần chuỗi gốc phải trực tiếp xử lý từng giao dịch.
Vì vậy, phần lớn quá trình phát triển của Ethereum hiện nay tập trung vào việc khiến mạng lưới rẻ hơn và dễ dùng hơnđối với các rollup.
Sáu giai đoạn trong lộ trình Ethereum
Vào tháng 7/2022, đồng sáng lập Ethereum Vitalik Buterin mô tả lộ trình của mạng lưới qua 6 giai đoạn gồm: The Merge, The Surge, The Scourge, The Verge, The Purge và The Splurge.
Đây không phải là các bản nâng cấp đơn lẻ, mà là những mục tiêu phát triển tổng quát, và nhiều giai đoạn được triển khai song song.
- The Merge: Đã hoàn thành. Ethereum chuyển từ cơ chế đào sang staking, giúp giảm khoảng 99,95% mức tiêu thụ năng lượng.
- The Surge: Đang diễn ra. Tập trung vào scaling để các rollup có thể xử lý nhiều giao dịch hơn với chi phí thấp hơn.
- The Scourge: Đang diễn ra. Tập trung vào việc giảm ảnh hưởng của các bên trung gian trong khâu sản xuất block và xử lý vấn đề MEV (maximal extractable value).
- The Verge: Đang diễn ra. Hướng tới việc đưa vào Verkle Trees và các thay đổi liên quan để giảm yêu cầu tài nguyên khi xác minh trạng thái của Ethereum.
- The Purge: Đang diễn ra. Tập trung vào việc cắt giảm dữ liệu cũ và đơn giản hóa giao thức để Ethereum dễ bảo trì hơn.
- The Splurge: Tập hợp các cải tiến nhỏ hơn và những nâng cấp dài hạn nhằm tăng tính tiện dụng và hiệu quả của mạng lưới.
Dòng thời gian các đợt nâng cấp của Ethereum
Lộ trình phát triển của Ethereum được triển khai thông qua một loạt hard fork.
Các đợt nâng cấp đã hoàn thành
Tháng 9/2022 — The Merge: Ethereum đã chuyển từ cơ chế proof-of-work sang proof-of-stake, giúp giảm khoảng 99,95% mức tiêu thụ năng lượng. Các validator hiện khóa ETH để bảo mật mạng lưới. Bản nâng cấp này thay đổi cơ chế bảo mật của Ethereum, nhưng không trực tiếp làm giảm phí hay tăng tốc độ giao dịch.
Tháng 4/2023 — Shanghai/Shapella: Shapella cho phép validator rút ETH. Trước đó, những validator tham gia sớm đã bị khóa ETH trong nhiều năm mà không có tùy chọn rút. Bản nâng cấp này đưa vào rút một phần và thoát hoàn toàn khỏi vai trò validator.
Tháng 3/2024 — Dencun: Dencun giới thiệu proto-danksharding (EIP-4844). Bản nâng cấp này bổ sung cơ chế lưu trữ tạm thời gọi là blob, tạo ra không gian dữ liệu rẻ hơn cho các rollup, để dữ liệu rollup không còn phải cạnh tranh với các giao dịch thông thường về không gian block. Điều này đã giúp giảm đáng kể chi phí cho nhiều mạng layer 2.
Tháng 5/2025 — Pectra: Pectra kết hợp hai bản nâng cấp “Prague” (lớp thực thi) và “Electra” (lớp đồng thuận). Các thay đổi về ví như EIP-7702 cho phép ví thông thường trong một số trường hợp có thể hoạt động như smart account, mở ra các tính năng như gộp nhiều thao tác trong một giao dịch hoặc ủy quyền trả phí gas. Bản nâng cấp này cũng nâng mức stake hiệu lực tối đa cho mỗi validator từ 32 ETH lên 2.048 ETH, cho phép các đơn vị vận hành lớn hợp nhất thành ít validator hơn — điều mà một số người lo ngại có thể làm gia tăng mức độ tập trung. Pectra cũng mở rộng năng lực của Ethereum trong việc xử lý dữ liệu rollup.
Tháng 12/2025 — Fusaka: Hard fork Fusaka của Ethereum (viết tắt của Fulu-Osaka) được kích hoạt trên mainnet vào đầu tháng 12/2025 và tập trung vào data availability, bao gồm Peer Data Availability Sampling (PeerDAS), cho phép validator xác minh các mẫu nhỏ của dữ liệu rollup thay vì phải tải xuống toàn bộ dữ liệu. Điều này hỗ trợ nhiều dữ liệu rollup hơn trong mỗi block mà không đòi hỏi phần cứng mạnh hơn quá nhiều, đồng thời đi kèm với việc nâng cao dung lượng dữ liệu ở cấp giao thức.
Các đợt nâng cấp dự kiến và sắp tới
Nửa đầu năm 2026 — Glamsterdam (mục tiêu): Các nhà phát triển cốt lõi đang hướng tới một đợt nâng cấp vào giữa năm 2026 mang tên Glamsterdam, như một phần trong chu kỳ hard fork khoảng 2 lần mỗi năm của Ethereum, dù mốc thời gian vẫn có thể thay đổi. Bản nâng cấp này tập trung vào scaling cho lớp cơ sở, bằng cách cho phép thực thi giao dịch song song nhiều hơn thông qua block-level access lists, đồng thời tích hợp proposer-builder separation (ePBS)trực tiếp vào giao thức để cải thiện quá trình xây block và tăng throughput. Glamsterdam cũng được kỳ vọng sẽ điều chỉnh chi phí lưu trữ trạng thái để phản ánh sát hơn yêu cầu phần cứng và giảm tốc độ phình to dữ liệu cơ sở dữ liệu trong dài hạn. Các đề xuất bổ sung còn bao gồm thay đổi quy tắc dành cho validator, giảm phí chuyển ETH, cải thiện cơ chế ghi log giao dịch và hỗ trợ địa chỉ hợp đồng xác định trước trên nhiều chain. Các node operator và staker sẽ cần cập nhật client của mình để hỗ trợ hard fork này.
Nửa cuối năm 2026 — Hegota: Bản nâng cấp Hegota được lên kế hoạch cho nửa cuối năm 2026, dù phạm vi cuối cùng vẫn đang được hoàn thiện. Một mục tiêu trọng tâm là áp dụng Verkle Trees, cho phép các node xác minh dữ liệu blockchain với bằng chứng nhỏ hơn rất nhiều và giảm yêu cầu lưu trữ trạng thái. Điều này sẽ giúp Ethereum tiến gần hơn tới một thiết kế ít phụ thuộc vào trạng thái hơn (more stateless), từ đó giảm yêu cầu phần cứng và giúp việc vận hành node trở nên dễ dàng hơn. Các nhà phát triển cũng đang nghiên cứu những nâng cấp như Fork-choice Enforced Inclusion Lists (FOCIL) nhằm tăng khả năng chống kiểm duyệt, cùng các thay đổi hướng tới smart account (bao gồm frame-style transactions) để hỗ trợ những tính năng như gas sponsorship và social recovery, sau khi các đề xuất nền tảng được hoàn thiện.
Tên gọi và phạm vi của các bản nâng cấp có thể thay đổi trong quá trình phát triển, khi các đề xuất tiếp tục được tinh chỉnh trước mỗi hard fork.
Các đợt nâng cấp của Ethereum hướng tới điều gì
Lộ trình của Ethereum vẫn tiếp tục thay đổi khi quá trình nghiên cứu tiến triển, và các bản nâng cấp được thử nghiệm trên devnet và testnet trước khi triển khai lên mainnet.
Hướng dẫn này sẽ được cập nhật khi các cột mốc mới được xác nhận.
Bản tin Daily Debrief
Bắt đầu mỗi ngày với những tin tức nổi bật nhất ngay lúc này, cùng các bài viết chuyên sâu, podcast, video và nhiều nội dung khác.
