Việt Nam – Trung Quốc: Láng giềng hữu nghị, ổn định cho phát triển dài hạn

“Việc Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm chọn Trung Quốc là điểm đến đầu tiên trong chuyến thăm nước ngoài sau khi nhậm chức cho thấy quan hệ Trung Quốc – Việt Nam đối với Việt Nam ngày càng trở nên quan trọng hơn bao giờ hết.

Và đối với Trung Quốc, quan hệ Trung Quốc – Việt Nam tiếp tục được ưu tiên, giữ vị trí hàng đầu trong chính sách ngoại giao của Bắc Kinh với các nước láng giềng”, giáo sư Wang Wen thuộc Đại học Nhân dân Bắc Kinh (Trung Quốc) nhận định với Tuổi Trẻ.

Giai đoạn nồng ấm, tốt đẹp nhất

Ngoài tính thời điểm, giới quan sát còn dành sự chú ý về thành phần đoàn tháp tùng Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đến Trung Quốc lần này.

Với 10 Ủy viên Bộ Chính trị (bao gồm Tổng Bí thư, Chủ tịch nước), 8 bộ trưởng và lãnh đạo nhiều ban, ngành và địa phương, chuyến đi lần này đánh dấu một trong những chuyến công tác có thành phần cấp cao đông đảo nhất, qua đó phản ánh sự coi trọng và kỳ vọng thúc đẩy quan hệ Việt – Trung toàn diện, đi vào chiều sâu và thực chất hơn nữa.

Nhận định tổng thể về quan hệ Việt Nam và Trung Quốc thời gian gần đây, giáo sư Wang chỉ ra việc quan hệ chính trị là một yếu tố quan trọng với nhiều chuyến thăm, gặp gỡ và tiếp xúc cấp cao giữa hai nước chỉ trong thời gian ngắn. Nền tảng chính trị tốt đẹp đó đã thúc đẩy quan hệ kinh tế, thương mại, đầu tư giữa hai nước phát triển, đưa quan hệ chiến lược giữa hai nước ngày càng thắt chặt.

“Có thể nói nhìn từ phía Trung Quốc, quan hệ Trung – Việt đang ở giai đoạn nồng ấm và tốt đẹp nhất trong lịch sử quan hệ hai nước thời hiện đại. Nhân dân hai bên đều tràn đầy kỳ vọng về một mối quan hệ tốt đẹp hơn nữa trong tương lai”, ông Wang chia sẻ với Tuổi Trẻ.

Một đặc điểm của quan hệ Trung Quốc – Việt Nam, theo ông Wang, là việc nó thể hiện rõ vai trò dẫn dắt và định hướng của người đứng đầu Đảng, Nhà nước mỗi bên.

Sự chỉ đạo chiến lược của các nhà lãnh đạo cấp cao của hai đảng và hai nước có thể xem như một lợi thế lớn nhất và là sự đảm bảo chính trị quan trọng nhất cho sự phát triển của quan hệ Trung Quốc – Việt Nam.

Chuyến thăm lần này của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm diễn ra đúng một năm sau chuyến thăm Việt Nam của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tập Cận Bình (từ ngày 14 đến 15-4-2025).

Đồng thời đây là lần thứ ba trong thời gian ngắn chưa đầy hai năm, hai lãnh đạo cao nhất của hai Đảng, hai nước thăm song phương.

“Mối quan hệ cá nhân giữa lãnh đạo hai nước sẽ thúc đẩy mạnh mẽ sự ấm lên liên tục của quan hệ song phương và tạo dựng niềm tin, sự hiểu biết lẫn nhau trong quan hệ xã hội”, ông Wang nêu nhận định.

Nhận định của ông Wang có thể được tìm thấy trong bài viết của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm trước chuyến thăm đăng trên Nhân Dân nhật báo – cơ quan ngôn luận của Đảng Cộng sản Trung Quốc.

Trong đó nhà lãnh đạo Việt Nam chia sẻ Đảng, Nhà nước và nhân dân Việt Nam hết sức trân trọng tình cảm hữu nghị, tâm huyết của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tập Cận Bình với từng bước phát triển của quan hệ Việt – Trung trong những năm qua.

Ngoại giao láng giềng và 2 mục tiêu 100 năm của Việt Nam

Cũng trong bài viết trên Nhân Dân nhật báo, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã nhắc lại lịch sử hữu nghị giữa hai nước. Quan hệ Việt Nam – Trung Quốc được ông đặt trong bức tranh lớn của đường lối đối ngoại Việt Nam là “độc lập, tự chủ, tự cường, đa phương hóa, đa dạng hóa”.

Ông nhấn mạnh trong quan hệ giữa các quốc gia láng giềng, điều bền vững nhất là “biết nhìn nhận quan hệ từ tầm cao chiến lược với tầm nhìn lâu dài”, “biết đặt lợi ích căn bản, lâu dài của nhân dân lên trên hết, trước hết”.

Phát triển quan hệ với Trung Quốc, theo Tổng Bí thư, Chủ tịch nước, được Việt Nam xác định là “chủ trương nhất quán”, “lựa chọn chiến lược” và “ưu tiên hàng đầu”. Ở chiều ngược lại, phía Trung Quốc cũng xác định Việt Nam là phương hướng ưu tiên trong ngoại giao láng giềng.

Cách diễn đạt này, theo giới quan sát, nhấn mạnh tính khách quan của việc phát triển quan hệ Việt Nam và Trung Quốc: vừa là sự kế thừa lịch sử, vừa có thể là đáp án cho yêu cầu giữ gìn môi trường hòa bình, ổn định để phát triển trong giai đoạn mới.

Khi đặt vào bối cảnh chuyến thăm đang diễn ra, đó còn là một thông điệp xuyên suốt: Việt Nam muốn chủ động định hình không gian hợp tác với Trung Quốc theo hướng ổn định, lâu dài, dựa trên nền tảng chính trị và xã hội đã được bồi đắp qua lịch sử, thay vì chỉ nhìn quan hệ qua các lát cắt ngắn hạn.

Hướng về tương lai, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh trong bài viết: “Chúng tôi hiểu rõ rằng muốn phát triển nhanh và bền vững thì phải giữ vững môi trường hòa bình; muốn thực hiện thành công các mục tiêu đến năm 2030 và 2045 thì phải phát huy cao nhất nội lực, đồng thời mở rộng hợp tác quốc tế hiệu quả trên cơ sở độc lập, tự chủ”.

Nếu nhìn từ lời khẳng định trên, chuyến đi không đơn thuần là một hoạt động “phát huy truyền thống hữu nghị”, mà còn là một nỗ lực kéo quan hệ song phương vào quỹ đạo phục vụ trực tiếp cho các yêu cầu tăng trưởng chất lượng, bền vững và tự chủ.

Trong bối cảnh thế giới đang trải qua những biến chuyển mang tính thời đại rất sâu sắc, tạo ra cơ hội lẫn thách thức, Việt Nam và Trung Quốc đang ở giai đoạn cơ hội lịch sử chưa từng có. Nói như Thứ trưởng thường trực Bộ Ngoại giao Nguyễn Minh Vũ, chuyến thăm đánh dấu “một khởi đầu mới” trong quan hệ song phương khi cả hai nước đều bước vào giai đoạn phát triển mới.

Ở trong nước, Việt Nam bước vào giai đoạn triển khai nghị quyết Đại hội XIV với hai mục tiêu chiến lược 100 năm, trong đó nghị quyết số 57 của Bộ Chính trị xác định khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là “đột phá quan trọng hàng đầu”.

Ở phía bên kia biên giới, Trung Quốc mở đầu thời kỳ thực hiện Quy hoạch 5 năm lần thứ 15 với trọng tâm phát triển chất lượng cao, tự cường khoa học công nghệ, chuyển đổi xanh và mở cửa ở trình độ cao hơn.

Hai “đường ray” phát triển đó, theo giới quan sát, là cơ sở để hai nước tìm điểm gặp nhau bằng “kết nối chiến lược” thay vì chỉ tăng trưởng thương mại thuần túy.

Tầm nhìn của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm với quan hệ Việt – Trung không chỉ dừng lại ở giao thương hay kết nối hạ tầng. Khi đến Đại học Thanh Hoa (Trung Quốc) chiều 14-4, ông nhấn mạnh mong muốn hợp tác Việt Nam – Trung Quốc sẽ không chỉ mạnh hơn về thương mại và đầu tư, mà còn mạnh hơn về tri thức, công nghệ, sáng tạo và năng lực kiến tạo tương lai.

Nhà lãnh đạo Việt Nam nêu rõ Việt Nam đang bước vào một thời kỳ phát triển mới, trong đó khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số được xác định là động lực chính để thực hiện các mục tiêu chiến lược đến năm 2030 và 2045.

Việt Nam đặc biệt coi trọng hợp tác với Trung Quốc trong các lĩnh vực mà hai bên có thể bổ sung cho nhau và cùng phát triển, nhất là trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn, điện toán đám mây, bán dẫn, tự động hóa, robot, công nghệ xanh, công nghệ sinh học, vật liệu mới, năng lượng sạch và các ngành công nghệ chiến lược khác.

Theo một nhà nghiên cứu quan hệ Việt Nam và Trung Quốc, chuyến thăm cấp nhà nước đến Trung Quốc lần này của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm có thể gói gọn trong ba cụm từ khóa: kế thừa hữu nghị, nâng tầm kết nối chiến lược và mở ra tầm nhìn phát triển mới trong kỷ nguyên mới.

Nếu nhìn bằng lăng kính cách Việt Nam hiện thực hóa mục tiêu phát triển gần nhất là vào năm 2030, chuyến thăm này được định vị như một bước để vừa tranh thủ hợp tác cho các đột phá về hạ tầng, chuỗi cung ứng, khoa học công nghệ, chuyển đổi số, vừa giữ cho môi trường hòa bình – ổn định trong giai đoạn phát triển mới.