VN được đánh giá đóng vai trò ngày càng quan trọng hơn trong ASEAN
Ảnh: Reuters
Trả lời báo chí ngày 5.5, Thứ trưởng Bộ Ngoại giao Đặng Hoàng Giang cho biết chuyến công tác lần này có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, khi đây là chuyến công tác nước ngoài đầu tiên, đồng thời cũng là lần đầu tiên Thủ tướng Lê Minh Hưng tham dự Hội nghị Cấp cao ASEAN trên cương vị mới. Sự tham dự của Thủ tướng Lê Minh Hưng khẳng định ASEAN tiếp tục là ưu tiên chiến lược trong tổng thể chính sách đối ngoại của VN.
Trả lời phỏng vấn Thanh Niên, nhiều chuyên gia quốc tế cũng khẳng định VN ngày càng đóng vai trò quan trọng hơn ở ASEAN.
Góp phần tăng cường trật tự khu vực
ảnh: NVCC
VN không ngừng mở rộng vai trò trong ASEAN và các tổ chức đa phương khác để theo đuổi chiến lược đầu tư vào việc tăng cường ổn định và trật tự khu vực thông qua việc ra quyết định dựa trên sự đồng thuận. Nguyên tắc là nếu ASEAN ổn định, VN cũng ổn định và cả hai sẽ có thể theo đuổi và tối đa hóa quyền tự chủ chiến lược của mình khi thế giới đối mặt với hành vi ngày càng bất ổn và đôi khi khó lường của các quốc gia lớn hơn và trật tự quốc tế đang phát triển.
Thông qua việc tăng cường quan hệ kinh tế, các sáng kiến chủ động như đưa ra sáng kiến (công ước) về an ninh mạng, hoặc xây dựng quan hệ mạnh mẽ và ổn định với các cường quốc ngoài khu vực như Nhật Bản và Ấn Độ, VN đang tiếp tục nỗ lực trở thành trụ cột ổn định cho ASEAN khi đối mặt với môi trường bên ngoài ngày càng khó khăn. Ở góc độ này, VN đang hành động như một cường quốc tầm trung tìm cách bảo vệ quyền tự chủ chiến lược của mình bằng cách đầu tư vào các tổ chức đa phương như ASEAN để đầu tư và đóng góp vào một trật tự quốc tế ổn định và có thể dự đoán được cho tất cả quốc gia và khu vực.
GS Stephen Robert Nagy (Đại học Cơ Đốc giáo quốc tế – Nhật Bản, học giả tại Viện Nghiên cứu các vấn đề quốc tế của Nhật)
Đóng vai trò ngày càng quan trọng
ảnh: NVCC
Mặc dù không nằm trong số 5 thành viên “sáng lập” ban đầu của ASEAN, nhưng VN từng bước đạt vị trí nổi bật trong khối. Vị thế của VN càng đóng vai trò mạnh mẽ hơn khi các thành viên khác đang đối mặt nhiều thách thức.
VN và Philippines đã đóng vai trò quan trọng trong việc đối phó với các thách thức nổi lên ở Biển Đông. Về đối ngoại, trong khi nhấn mạnh đối thoại ngoại giao với Trung Quốc, VN đồng thời cũng nỗ lực xây dựng mạng lưới hợp tác mang tính biểu tượng và hợp tác quốc phòng thực chất với các cường quốc ngoài khu vực, như Mỹ, Nhật Bản, Úc và Ấn Độ. VN còn tăng cường năng lực quốc phòng mà không để vướng vào các cam kết ngoài khu vực hay liên minh để bị chi phối về chiến lược.
GS Yoichiro Sato (chuyên gia về quan hệ quốc tế, Đại học Ritsumeikan châu Á – Thái Bình Dương, Nhật Bản)
VN giúp nâng cao tầm quan trọng của ASEAN
ảnh: NVCC
Chính sách kinh tế của VN đã thành công trong việc tạo ra tăng trưởng kinh tế bền vững thông qua việc tăng cường quan hệ kinh tế với các quốc gia trong khu vực. Nhờ đó, VN đã chuyển mình từ một nền kinh tế tương đối nhỏ thành một quốc gia có năng lực ngoại giao và kinh tế bằng cách tận dụng các mối liên kết quốc tế.
ASEAN đóng vai trò là kênh ngoại giao quan trọng giúp VN theo đuổi lợi ích quốc gia và nâng cao vị thế kinh tế và quốc tế. Tuy nhiên, ASEAN hiện đang đối mặt với những thách thức đáng kể, bao gồm bất ổn nội bộ giữa các nước thành viên, như cuộc khủng hoảng ở Myanmar, và sự cạnh tranh quyền lực ngày càng gay gắt giữa Mỹ và Trung Quốc. Kết quả là vai trò ngoại giao của ASEAN đang bị đặt dấu hỏi cả trong và ngoài nước.
Trong bối cảnh này, VN đóng vai trò quan trọng trong việc duy trì và nâng cao tầm quan trọng của ASEAN với tư cách là một quốc gia thành viên chủ chốt và tích cực. Nếu chủ động thúc đẩy và mở rộng các lĩnh vực hợp tác hơn nữa giữa các nước thành viên ASEAN, VN có thể đóng vai trò dẫn đầu trong việc củng cố uy tín của ASEAN.
GS Kei Koga (Chương trình các vấn đề toàn cầu và chính sách công, Trường Khoa học xã hội, Đại học Công nghệ Nanyang, Singapore)
“Gác cổng” cho ASEAN
ảnh: NVCC
VN có 3 vai trò quan trọng trong ASEAN. Cụ thể như sau: Thứ nhất, VN đóng vai trò “gác cổng” trong ASEAN. Đối với Đông Nam Á, khu vực nằm giữa Mỹ và Trung Quốc về mặt địa lý, việc duy trì chủ quyền của Đông Nam Á là một nhiệm vụ quan trọng và khó khăn. Về vấn đề này, VN có nhiều kinh nghiệm trong chiến đấu bảo vệ chủ quyền. Trong khi đó, Biển Đông gần đây trải qua nhiều diễn biến bất ổn, hình thành nhiều thách thức, nên ASEAN cần có một năng lực quân sự cần thiết. Nếu không có điều này, ASEAN sẽ mất đi vị thế. Một quốc gia có tiềm lực quân sự mạnh mẽ như VN “gác cổng” ở phía bắc cho ASEAN trở nên đóng vai trò quan trọng.
Thứ hai, VN là quốc gia hàng đầu về tăng trưởng kinh tế. GDP của VN tăng trưởng khoảng 8% vào năm 2025. Con số này cao hơn nhiều so với tăng trưởng của ASEAN, vốn chỉ đạt trung bình hằng năm khoảng 4% từ năm 2014 – 2025. VN tiếp tục được dự báo tăng trưởng 7 – 8% vào năm 2026. Nếu tiếp tục tăng trưởng kinh tế cao trong 2 thập niên tới, VN có thể trở thành quốc gia có thu nhập cao vào năm 2045. Điều này có nghĩa là nền kinh tế ASEAN đang được dẫn dắt bởi VN.
Thứ ba, là một trong các biểu tượng cho sự phát triển công nghệ gần đây, VN đang tiên phong chiến lược phát triển công nghệ trong ASEAN, tập trung vào chuyển đổi số, bao gồm trí tuệ nhân tạo (AI), phần mềm, công nghệ tài chính (fintech), đóng gói sản phẩm bán dẫn… Nền kinh tế số đang phát triển mạnh mẽ, dự kiến đạt 30% GDP vào năm 2030. Đối với ASEAN, VN sẽ là quốc gia dẫn đầu trong sự phát triển công nghệ này.
Đó là các lý do mà Thủ tướng Sanae Takaichi của Nhật Bản vừa đến thăm VN và tăng cường hợp tác trên cả ba lĩnh vực: an ninh, kinh tế và công nghệ.
TS Satoru Nagao (Viện Nghiên cứu Hudson, Mỹ)
