Vẻ đẹp nhà cổ trăm năm với kiến trúc Đông – Tây ở Gò Công

Tọa lạc đường Hai Bà Trưng, phường Gò Công, tỉnh Đồng Tháp, nguyên gốc ngôi nhà Đốc phủ Hải được xây dựng khoảng thập niên 60 của thế kỷ 19 bởi bà Trần Thị Sanh (người có xuất thân lớn ở vùng đất Gò Công). 

Ban đầu, đây là ngôi nhà chữ Đinh ba gian truyền thống, lợp lá, mang đậm nét kiến trúc dân gian Nam bộ. Sau đó, bà Sanh truyền lại cho con gái là Dương Thị Hương và con rể là Huỳnh Đình Ngươn.

Đến đời cháu ngoại bà Sanh là Huỳnh Thị Điệu và chồng là ông Nguyễn Văn Hải (giữ chức Đốc phủ sứ), ngôi nhà mới thực sự lột xác. Trong các đợt trùng tu lớn vào cuối thế kỷ 19 và đầu thế kỷ 20, ông Hải cho xây dựng thêm phần tiền sảnh theo phong cách châu Âu, biến nơi đây thành một dinh thự bề thế. Từ đó, người dân địa phương quen gọi là “Nhà Đốc phủ Hải”.

Điểm độc đáo nhất của công trình chính là sự kết hợp nhuần nhuyễn giữa kiến trúc Roman phương Tây và mỹ thuật chạm khắc truyền thống phương Đông.

Về ngoại thất, mặt tiền ngôi nhà mang dáng dấp của một biệt thự Pháp với các đầu cột vòm cửa chạm trổ phù điêu kiểu Roman, hệ thống cửa gỗ lá sách giúp thông gió tự nhiên.

Còn nội thất, bước qua cánh cửa, du khách sẽ choáng ngợp trước không gian thuần Việt với kết cấu xuyên, trính, các bộ bao lam, hoành phi, liễn đối được khảm xà cừ óng ánh. Các đề tài chạm khắc vô cùng phong phú: từ điển tích “mai, lan, cúc, trúc” đến những hình ảnh dân dã như chùm nho, con sóc, con dơi – biểu tượng cho sự may mắn và trường thọ.

Nhà Đốc phủ Hải hiện còn lưu giữ hàng trăm hiện vật giá trị, minh chứng cho lối sống vương giả thời xưa. Đáng chú ý là những bộ bàn ghế kiểu Louis chân cong thanh thoát, chiếc giường thất bảo mặt đá kiểu Quảng Đông và đặc biệt là cặp chóe gốm Bát Tràng cao hơn 1m có niên đại trên 200 năm. Mỗi món đồ không chỉ là vật dụng sinh hoạt mà còn là một tác phẩm nghệ thuật thủ công tinh xảo, phản ánh sự giao lưu văn hóa đa dạng của vùng đất Gò Công.

Trải qua hơn một thế kỷ với nhiều biến động, nhà Đốc phủ Hải vẫn giữ được gần như nguyên vẹn cấu trúc và hồn cốt cũ. Ngôi nhà đã được công nhận là Di tích lịch sử – văn hóa cấp quốc gia, không chỉ bởi giá trị kiến trúc mà còn bởi mối liên hệ mật thiết với dòng tộc bà Trần Thị Sanh – người đã có công lao lớn trong việc hỗ trợ nghĩa quân của vùng đất này.

Ghé thăm nhà Đốc phủ Hải, du khách như được ngược dòng thời gian để chiêm ngưỡng một thời vàng son của mỹ thuật kiến trúc Nam bộ, nơi cái mới của phương Tây và cái hồn của dân tộc cùng hòa quyện một cách hoàn hảo.