Trong lá thư gửi người dân Mỹ, Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian đã trình bày những bất bình lâu dài, mang tính lịch sử đằng sau sự ngờ vực của Tehran đối với Washington, với bước ngoặt là cuộc đảo chính năm 1953, mà ông mô tả là “một sự can thiệp bất hợp pháp của Mỹ nhằm ngăn chặn việc quốc hữu hóa tài nguyên của chính Iran”, theo tờ The Guardian ngày 2.4.
Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian hồi tháng 9.2025
ẢNH: AFP
Quan hệ trước đó “vốn không thù địch, và những tương tác ban đầu giữa người dân Iran và Mỹ không bị vấy bẩn bởi sự thù địch hay căng thẳng”, ông Pezeshkian viết.
Tổng thống Iran cho rằng sự ngờ vực “càng sâu sắc hơn” do sự ủng hộ của Mỹ đối với vương triều Shah, việc hậu thuẫn nhà lãnh đạo Iraq Saddam Hussein, các lệnh trừng phạt “vô nhân đạo” trên diện rộng và gần đây nhất là “hành động gây hấn quân sự không có lý do – hai lần, ngay giữa các cuộc đàm phán, chống lại Iran”.
Việc tiếp tục gây hấn quân sự và các đợt không kích gần đây ảnh hưởng sâu sắc đến cuộc sống, thái độ và quan điểm của người dân.
Tổng thống Pezeshkian nhấn mạnh rằng có sự khác biệt giữa chính phủ Mỹ và người dân Mỹ. Theo đó, người dân Mỹ, người châu Âu và tại các quốc gia khác không bị coi là kẻ thù, bất chấp nhiều thập niên thù địch giữa các nước.
“Người dân Iran không hề thù địch với các quốc gia khác, bao gồm người dân Mỹ, châu Âu hay các nước láng giềng; các cuộc tấn công vào cơ sở hạ tầng của Iran, việc nhắm mục tiêu vào người dân của chúng tôi, đều có hậu quả vượt ra ngoài biên giới quốc gia. Những gì chúng tôi làm để đáp trả dựa trên quyền tự vệ chính đáng, chứ không phải là hành động gây hấn”, ông Pezeshkian khẳng định.
Nhà lãnh đạo viết tiếp rằng ngay cả khi đối mặt với sự can thiệp và áp lực từ nước ngoài lặp đi lặp lại trong suốt lịch sử hào hùng, người Iran luôn nhất quán phân biệt rõ ràng giữa các chính phủ và người dân. Đây là một nguyên tắc ăn sâu trong văn hóa và ý thức tập thể của người Iran chứ không phải là một lập trường chính trị nhất thời, theo ông.
Cũng trong lá thư, Tổng thống Pezeshkian đặt câu hỏi liệu cuộc xung đột có phục vụ lợi ích của người dân Mỹ hay không.
“Chính xác thì cuộc chiến này đang phục vụ lợi ích nào của người dân Mỹ? Liệu có mối đe dọa khách quan nào từ Iran để biện minh cho hành vi như vậy?”, Tổng thống Pezeshkian viết trong bức thư bằng tiếng Anh đăng trên tài khoản X của ông.
Ông nói rằng, trong lịch sử hiện đại, Iran chưa bao giờ chọn con đường gây hấn “mặc dù sở hữu ưu thế quân sự so với nhiều nước láng giềng”.
Hơn nữa, Tổng thống Iran ám chỉ rằng Mỹ đã tham gia cuộc chiến với tư cách là lực lượng ủy nhiệm của Israel. “Liệu ‘Nước Mỹ trên hết’ có thực sự nằm trong số những ưu tiên của chính phủ Mỹ ngày nay?”, ông Pezeshkian hỏi, nhắc đến chương trình hành động của Tổng thống Mỹ Donald Trump.
Lá thư được công bố ngay trước khi Tổng thống Trump có bài phát biểu quan trọng về cuộc xung đột. Một số nhà quan sát cho rằng chủ nhân Nhà Trắng có thể ra lệnh leo thang xung đột nhưng cũng có những ý kiến dự báo về một quyết định xuống thang.
