Robot hình người có thể là 'át chủ bài' trong các cuộc chiến hiện đại?

Vào năm 2024, Lữ đoàn 13 thuộc Lực lượng Vệ binh quốc gia Ukraine đã thực hiện cuộc tấn công chỉ bằng robot đầu tiên trong lịch sử với một đội máy bay không người lái (UAV) và robot mặt đất. Những robot không phải hình người này có kích thước bằng một chiếc xe địa hình bốn bánh và di chuyển với tốc độ khoảng 6,4 km/h. Một số được trang bị chất nổ để tấn công cảm tử và một số khác mang theo tháp súng máy được điều khiển từ xa.

Điểm mạnh và yếu của robot hình người

Tuy nhiên, ngay cả khi việc khảo sát được thực hiện cẩn thận để tìm đường vượt qua chướng ngại vật, địa hình vẫn là một vấn đề nan giải không kém gì quân Nga. Mặc dù cuộc tấn công thành công nhưng vẫn có robot bị mắc kẹt trên đường đi.

Chưa đầy 2 năm sau, robot hình người đã sẵn sàng đảm nhiệm vai trò khi Mỹ tạo ra phiên bản mạnh mẽ của riêng nước này cho các hoạt động tác chiến nguy hiểm trên bộ. 

Dẫu vậy, theo các chuyên gia, vai trò chiến đấu của robot hình người có thể không bao gồm việc bắn vào kẻ thù. Thay vào đó, hãy coi loại robot quân sự chuyên dụng này như một “miếng bọt biển hứng đạn” hơn là một “cỗ máy giết người”. 

Trang Popular Mechanics dẫn lời tiến sĩ Oleksandra Molloy, giảng viên tại Đại học New South Wales chuyên nghiên cứu về hiệu suất của con người trong môi trường áp lực cao, nhận xét: “Giá trị ngắn hạn của robot hình người không phải là thay thế bộ binh mà là thay thế con người trong các hoạt động có khả năng thương vong rất cao”. 

Mặc dù robot hình người không thể di chuyển linh hoạt như con người nhưng ngay cả những cỗ máy vụng về hiện nay cũng giống như những tài sản quý giá trên chiến trường. Khả năng di chuyển trong địa hình đô thị, đặc biệt là leo cầu thang và mở cửa, đã tạo nên sự khác biệt giữa robot hình người và xe mặt đất không người lái (UGV) được triển khai ở Ukraine, vốn được sử dụng cho hậu cần nhưng cũng ngày càng được sử dụng trong chiến đấu.

Tiến sĩ Robert Bunker, chuyên gia về robot quân sự, an ninh quốc tế và chống khủng bố, cho biết robot hình người ngày nay có thể hoạt động ở những nơi máy móc bánh lốp và bánh xích không thể tới. “Robot hình người có thể hoạt động ở địa hình phức tạp, gồm khu vực rừng rậm hay đô thị với nhiều đống đổ nát. Theo thời gian, khả năng này sẽ được cải thiện”, ông Bunker nói.

Tuy nhiên, các chuyên gia cho rằng không nên hy vọng robot hình người có thể thực hiện những cú nhào lộn đẹp mắt như trong các video quảng cáo được dàn dựng công phu. Chúng cần trải qua nhiều lần thử – thất bại, rồi mới thành thạo một động tác như vậy. Robot hình người, dù được điều khiển từ xa hay tự di chuyển, đều chậm chạp và vụng về trong môi trường mới. 

Robot cao 1,8m và nặng 80kg 

Công ty Foundation của Mỹ, do cựu lính thủy đánh bộ Mike LeBlanc thành lập, vẫn quảng bá robot của mình với khẩu hiệu “Đừng cử lính thủy đánh bộ đến nơi bạn có thể cử robot đến trước”. Quân đội Mỹ đang thử nghiệm robot Phantom MK1 và Ukraine đã mua 2 robot loại này.

Hầu hết các ứng dụng hiện tại của robot hình người là làm việc trong các không gian kín được kiểm soát như nhà kho và nhà máy, ví dụ nhà máy BMW Group Spartanburg ở bang Nam Carolina, Mỹ. Song, ở ngoài trời, khả năng kỹ thuật của chúng đang tiến bộ nhanh chóng. Năm ngoái, robot hình người phải vật lộn để hoàn thành cuộc thi chạy bán marathon ở Trung Quốc, nhưng năm nay chúng không chỉ hoàn thành cuộc đua mà còn phá kỷ lục thế giới về thời gian của con người.

Theo tiến sĩ Molloy, những robot hình người ban đầu chủ yếu do con người điều khiển từ xa. “Mức độ hữu ích ban đầu của robot hình người trên chiến trường có lẽ sẽ không đến từ những binh lính robot tự hành theo nghĩa khoa học viễn tưởng, mà là từ những robot có thể tiến vào những khu vực mà các chỉ huy không muốn đưa con người vào trước”.

Để đạt được mục tiêu trên, quân đội Mỹ đang thử nghiệm robot Phantom cao gần 1m8 và nặng 80kg cho “các hoạt động đột kích”. Những cỗ máy này trông giống như người máy chiến đấu trong khoa học viễn tưởng, với tấm kính che mặt, thân bằng thép đen và bàn tay 5 ngón giống người được bọc trong găng tay. Phần eo thon cho thấy đây không chỉ là một người đàn ông mặc bộ đồ robot.

Bà Molly nói: “Đột kích là một trong những nhiệm vụ chiến đấu trên bộ nguy hiểm nhất, liên quan đến việc di chuyển qua địa hình gài mìn, chướng ngại vật, các điểm vào đô thị chật hẹp và các khu vực tiêu diệt được giám sát chặt chẽ. Trong quá trình đột kích, một robot có thể phải vào một tòa nhà, leo cầu thang, đặt thuốc nổ lên cửa, lùi lại và kích hoạt khối nổ, sau đó đi qua lối mở và tiếp tục khám phá.

Robot, thay vì con người, sẽ kích hoạt bẫy và hứng chịu đạn. Chúng không cần phải nhanh nhẹn hay linh hoạt. Chúng chỉ cần đến được đích. Những robot như vậy sẽ chịu thương vong nặng nề nhưng thương vong của robot thì không tính… Toàn bộ tiền đề của robot chiến đấu là chúng có thể bị thay thế theo cách mà con người không thể. Nếu được triển khai với số lượng đủ lớn, chúng có thể dẫn đầu các cuộc tấn công bộ binh”.

“Robot hình người có thể là làn sóng đầu tiên của lính xung kích bọc thép”, ông Bunker nhấn mạnh. Robot hình người còn có một lợi thế khác. Vì là mục tiêu dễ bị tấn công nên việc bắn vào chúng buộc kẻ thù phải lộ diện cũng như vị trí của mình.

Robot Phantom MK1 của Foundation có giá khoảng 150.000 USD/con, tương đương với chi phí tuyển dụng và huấn luyện một người lính. Chúng đắt tiền một phần do tốc độ sản xuất thấp. 

Một cuộc chạy đua về robot chiến đấu đã nổ ra và các chuyên gia cảnh báo vũ khí trí tuệ nhân tạo (AI) này khiến việc gây chiến trở nên dễ dàng hơn, dẫn đến nhiều thương vong và tàn phá hơn.

Tổng thống Volodymyr Zelensky cho biết, lần đầu tiên trong lịch sử cuộc xung đột đang diễn ra, robot Ukraine đã chiếm được một vị trí của Nga mà không cần sự tham gia của quân đội.

Giới chức quân sự Trung Quốc gần đây đã giới thiệu sơ lược về những robot quân sự mặt đất được nước này ra mắt trong cuộc duyệt binh ngày 3/9 ở thủ đô Bắc Kinh.