TP HuếNhững gốc mai cổ thụ từng bị lãng quên trong góc vườn nhà dân được anh Nguyễn Đắc Hùng ở phường An Cựu săn tìm, tạo thế thành tác phẩm nghệ thuật.
Vườn hoa của anh Hùng nằm bên dòng sông Như Ý, nơi được xem là thủ phủ của hoàng mai nổi tiếng xứ Huế. Những ngày đầu năm mới, khu vườn của anh bừng sáng bởi sắc vàng rực rỡ của hàng chục gốc mai cổ thụ bung nở, nhộn nhịp người đến tham quan, chụp ảnh.
Anh Nguyễn Đắc Hùng, bên gốc Hoàng mai cổ thụ hơn 150 tuổi đang bung nở. Ảnh: Võ Thạnh
Tình yêu với hoàng mai Huế đến với anh Hùng từ thuở nhỏ. Mỗi dịp Tết đến, trong sân nhà anh lại có cây mai vàng nở rộ. Mai Huế có 5 cánh, màu vàng nhẹ, mùi thơm dìu dịu, mang đặc trưng mai cố đô. “Ngày nhỏ, tôi cứ mong Tết chỉ vì được ngắm mai nở. Cái màu vàng ấy không rực rỡ chói chang mà ấm áp, nhẹ nhàng, nhìn vào là thấy lòng mình lắng lại”, người đàn ông 52 tuổi nhớ lại.
Khoảng hơn 30 năm trước, khi thú chơi mai bonsai ở Huế chưa sôi động, anh Hùng bắt đầu tìm hiểu cách trồng và chăm sóc mai. Ban đầu chỉ là vài chậu mai nhỏ trong sân nhà, sau anh mày mò học hỏi qua sách vở, rồi tìm đến các nghệ nhân lớn tuổi xin chỉ dẫn. Từng cách tỉa cành, bón phân, xử lý cho mai ra hoa đúng dịp Tết… đều được anh ghi nhớ cẩn thận.
Càng chăm sóc, càng ngắm nhìn, anh càng say mê. Những gốc mai nhỏ dần lớn lên theo năm tháng và niềm đam mê của anh cũng lớn dần. Để có được những gốc hoàng mai Huế ưng ý, anh thường lặn lội khắp các làng quê vùng ven Huế. Hễ nghe tin ở đâu có mai cổ đẹp, anh lại tìm đến hỏi mua.
Anh thường trò chuyện, chia sẻ mong muốn bảo tồn và phát triển giá trị của hoàng mai Huế, cam kết sẽ chăm sóc cây cẩn thận, giữ gìn nét cổ kính vốn có. Chính sự chân thành ấy giúp anh tạo được niềm tin và nhận được cái gật đầu đồng ý của nhiều chủ cây. Nhưng không ít lần anh về tay trắng dù trả giá cao. Đối với nhiều gia đình, cây mai là kỷ vật ông bà để lại, gắn liền với ký ức sum họp ngày Tết.
Vườn Hoàng mai của gia đình anh Hùng rực rỡ sắc vàng. Ảnh: Võ Thạnh
Nhiều gốc mai nằm khuất trong góc vườn, đã lâu không được chăm sóc. Thân cây xù xì, rêu phong bám kín, cành nhánh mọc tự do, không còn dáng thế rõ ràng. Với người khác, đó có thể chỉ là cây mai già cỗi. Nhưng với con mắt của người chơi mai lâu năm, anh Hùng nhìn thấy ở đó giá trị tiềm ẩn.
“Mỗi gốc mai cổ giống như một báu vật bị lãng quên. Nó mang trong mình lịch sử của cả một gia đình, thậm chí vài thế hệ. Nếu biết cách chăm sóc và tạo thế lại, nó sẽ hồi sinh và trở nên vô cùng quý giá”, anh chia sẻ.
Nói về kỹ thuật chăm hoàng mai Huế, anh Hùng cho biết việc xử lý bộ rễ quyết định sức sống của cây. Những rễ hư hỏng được cắt bỏ, đất cũ được thay mới bằng loại phù hợp với đặc tính của hoàng mai Huế. Kế đó là giai đoạn dưỡng cây, giúp cây phục hồi sức khỏe sau quá trình bứng chuyển.
Có những cây phải mất 1-2 năm chỉ để ổn định, khi cây khỏe mới bắt đầu tính đến chuyện tạo dáng. Tùy vào thế tự nhiên sẵn có của từng gốc mai mà lựa chọn hướng tạo thế phù hợp: trực, hoành, huyền, hay thế phức tạp hơn thể hiện sự uyển chuyển nhưng vẫn giữ được vẻ cổ kính. Quá trình này đòi hỏi sự kiên nhẫn và tinh tế.
Chăm sóc hoàng mai Huế không thể nóng vội. Có cây mất 3-5 năm mới thực sự “lên phom”. Mỗi lần cắt tỉa phải tính toán kỹ, vì sai một nhát kéo có thể làm hỏng cả dáng cây. Anh Hùng luôn quan niệm tạo thế cho mai không phải là ép cây theo ý mình mà là tôn trọng và làm nổi bật vẻ đẹp tự nhiên vốn có. Cái đẹp của hoàng mai Huế nằm ở sự thanh thoát, nhẹ nhàng, không phô trương.
Gốc hoàng mai Huế cổ thụ được anh Hùng chăm nở đúng dịp Tết. Ảnh: Võ Thạnh
Trong khu vườn của anh Hùng hiện có nhiều gốc mai cổ thụ được giới chơi mai đánh giá cao. Có cây anh mua cách đây 20 năm giá 18 triệu đồng, nay có người trả hơn 2 tỷ đồng song vẫn chưa muốn bán.
“Tiền thì ai cũng cần, nhưng có những cây mình gắn bó quá lâu, coi như bạn tri kỷ. Bán đi rồi sẽ thấy trống vắng”, anh giải thích và nói vui khi thị trường hoàng mai Huế những năm gần đây sôi động. Nhiều gốc mai cổ bán vài trăm triệu đến hàng tỷ đồng. Đáng quý nhất là ngày càng nhiều người quan tâm đến hoàng mai Huế, góp phần giữ gìn giống mai thuần chủng đặc trưng của cố đô.
Trong bối cảnh nhiều giống mai ngoại xuất hiện, anh Hùng thấy việc bảo tồn hoàng mai Huế càng trở nên cần thiết, không để giống này bị mai một. Vì thế ngoài việc kinh doanh, anh sẵn sàng chia sẻ kinh nghiệm cho những người trẻ yêu và thích chơi mai. Nhiều bạn trẻ tìm đến vườn anh học hỏi cách chăm sóc, tạo thế, anh không giấu nghề, bởi “chỉ khi có nhiều người cùng chung tay thì hoàng mai Huế mới thực sự được gìn giữ lâu dài”.
Mỗi mùa hoàng mai nở, với anh Hùng, không chỉ là mùa kinh doanh mà còn là mùa của niềm vui, của sự tiếp nối truyền thống. Anh chỉ mong sao sau này khi nhắc đến Tết Huế, người ta vẫn nhớ đến hoàng mai và sẽ có thêm nhiều người trẻ tiếp tục yêu, tiếp tục giữ gìn loài hoa này.
Võ Thạnh
