Mỹ – Iran đạt thỏa thuận sơ bộ, bắt đầu đàm phán về hạt nhân

Hãng tin CNN dẫn lời các quan chức Mỹ hôm 28/5 khuyến cáo sự chấp thuận của Tổng thống Trump sẽ là chìa khóa cho bất kỳ thỏa thuận nào. Ông Trump đã nói một ngày trước đó rằng bản thân không hài lòng với tình trạng đàm phán hiện tại với Iran.

Hiện vẫn chưa rõ liệu lãnh tụ tối cao của Iran đã ký duyệt thỏa thuận sơ bộ hay chưa, một bước cần thiết khác để chấm dứt xung đột. Tuy nhiên, việc hoàn thiện thỏa thuận sơ bộ giữa hai quốc gia là một dấu hiệu cho thấy ngoại giao đang tiến triển, bất chấp các hành động thù địch giữa Mỹ và Iran trong 48 giờ qua.

Theo các quan chức Mỹ, bản ghi nhớ sẽ bao gồm điều khoản dỡ bỏ các hạn chế đối với eo biển Hormuz, cho phép tàu thuyền tự do đi lại và Mỹ dỡ bỏ lệnh phong tỏa hải quân đối với các cảng của Iran.  

Thỏa thuận sơ bộ sẽ kích hoạt một giai đoạn đàm phán kéo dài 60 ngày để giải quyết chương trình hạt nhân của Iran, gồm cả số phận của số uranium đã được làm giàu mức cao của quốc gia Hồi giáo này. Các nguồn tin lưu ý những vấn đề khó khăn nhất liên quan đến chương trình hạt nhân của Iran vẫn cần được giải quyết trong các cuộc thương lượng.

Trước đây, ông Trump từng tỏ ra lạc quan về một thỏa thuận với Iran, nhưng sau đó lại thay đổi lập trường. Các nguồn tin của Mỹ đều cảnh báo bất kỳ tiến triển nào trong các cuộc đàm phán đều có thể bị đảo ngược nhanh chóng nếu lãnh đạo Nhà Trắng quyết định không phê chuẩn.

Ông Trump đang chịu áp lực từ các thành viên cùng đảng Cộng hòa Mỹ cũng như Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu về việc phải bác bỏ một thỏa thuận có thể làm giảm áp lực lên Iran.

Một người quen thuộc với vấn đề này tiết lộ ông Trump đang tìm kiếm lời khuyên để đảm bảo thỏa thuận đủ mạnh. Tổng thống Mỹ đương nhiệm hiện tập trung vào việc đảm bảo thỏa thuận tiềm năng được quảng bá mạnh hơn thỏa thuận hạt nhân quốc tế JCPOA đã ký kết với Tehran dưới thời cựu Tổng thống Barrack Obama năm 2015. Ông Trump đã rút Mỹ khỏi JCPOA trong nhiệm kỳ tổng thống đầu tiên của mình.

Hãng thông tấn bán chính thức Tasnim của Iran hôm 28/5 trích dẫn các nguồn tin giấu tên thân cận quá trình đàm phán cho hay văn bản thỏa thuận “vẫn chưa được hoàn thiện hoặc xác định chắc chắn”. Theo các nguồn tin này, Iran vẫn chưa thông báo cho bên trung gian Pakistan rằng văn bản đã được hoàn thiện.

Trong gần 5 thập kỷ, các tổng thống Mỹ thuộc cả hai đảng đã tiếp cận Iran bằng sự kết hợp khác nhau giữa ngoại giao, trừng phạt, răn đe và sức mạnh quân sự. Song, cuộc xung đột Mỹ – Iran vẫn tiếp diễn vì một số lý do.

Lãnh tụ tối cao Iran Mojtaba Khamenei vừa ra thông điệp mới, ca ngợi “sự đoàn kết chưa từng có” của nước này sau khi Mỹ và Israel phát động chiến dịch quân sự chống Tehran.

Iran bày tỏ “đoàn kết” với Oman sau khi Tổng thống Mỹ Donald Trump đe dọa tấn công Oman nếu chính quyền Muscat cố gắng giành quyền kiểm soát eo biển Hormuz cùng với Tehran.