Theo thông báo của Bộ Tư lệnh trung tâm Mỹ (CENTCOM), Mỹ bắt đầu phong tỏa toàn bộ tàu thuyền ra vào các cảng của Iran qua eo biển Hormuz từ 21 giờ ngày 13.4 (giờ VN), trong diễn biến leo thang sau khi đàm phán vào 2 ngày trước đó thất bại. Cuộc đàm phán diễn ra sau lệnh ngừng bắn 2 tuần bắt đầu từ ngày 7.4 nhằm chấm dứt 6 tuần xung đột đã cướp đi sinh mạng của hàng ngàn người ở vùng Vịnh, làm gián đoạn nguồn cung năng lượng thiết yếu và dấy lên lo ngại về xung đột lan rộng.
Các tàu dầu và tàu hàng ở eo biển Hormuz ngày 11.3
Ảnh: AP
Thông báo của CENTCOM cho biết lệnh phong tỏa sẽ được “thực thi một cách công bằng đối với tàu thuyền của tất cả các quốc gia ra vào các cảng và khu vực ven biển của Iran, bao gồm tất cả các cảng của Iran trên vịnh Ba Tư và vịnh Oman”. Các tàu thuyền đến và đi từ các cảng không thuộc Iran qua eo biển Hormuz sẽ không bị cản trở, Reuters dẫn thông báo cho biết.
Mỹ, Israel chuẩn bị tấn công ?
Trong khi đó, tờ The Times of Israel ngày 13.4 lưu ý việc 3 đài truyền hình Do Thái đều loan tin Lực lượng Phòng vệ Israel (IDF) đang chuẩn bị cho khả năng xung đột tái bùng phát với Iran, trong diễn biến dường như là rò rỉ thông tin có phối hợp từ các quan chức quốc phòng Israel. Ngoài ra, trang tin Ynet dẫn lời Tham mưu trưởng IDF Eyal Zamir chỉ thị quân đội chuyển sang “trạng thái sẵn sàng cao độ”, chuẩn bị cho việc nối lại các hành động thù địch với Iran.
Giá dầu, chứng khoán diễn biến trái chiều
Giá dầu khôi phục đà tăng, trong khi thị trường chứng khoán châu Á hầu hết sụt giảm vào ngày 13.4, sau lệnh phong tỏa eo biển Hormuz của Mỹ. Theo AP, giá dầu thô WTI của Mỹ tăng 6,71 USD, tương đương khoảng 7%, lên 103,28 USD/thùng. Dầu thô Brent tăng 6,20 USD, tương đương 6,5%, lên 101,4 USD/thùng. Trong khi đó, Chỉ số Nikkei 225 của Nhật Bản giảm 0,7% xuống còn 56.502,77 điểm. Chỉ số S&P/ASX 200 của Úc giảm 0,4% xuống còn 8.926 điểm. Chỉ số Kospi của Hàn Quốc giảm 0,9% xuống còn 5.808,62 điểm. Chỉ số Hang Seng của Hồng Kông giảm 1,1% xuống còn 25.613,85 điểm, riêng chỉ số Shanghai Composite gần như không thay đổi.
Trả lời Đài Fox News hôm 12.4, Tổng thống Trump dự báo giá xăng dầu có thể vẫn ở mức cao cho đến khi qua thời điểm bầu cử giữa kỳ ở Mỹ vào tháng 11. Dữ liệu tàu thuyền cho thấy các tàu dầu đang tránh xa eo biển Hormuz sau khi đàm phán Mỹ – Iran thất bại và Mỹ tuyên bố phong tỏa các cảng của Iran.
IDF chưa bình luận về các bản tin trên. Tuy nhiên, khi đến miền nam Li Băng hồi tuần trước, ông Zamir nói rằng quân đội Israel “sẵn sàng khôi phục chiến đấu (với Iran) bằng tổng lực vào bất cứ lúc nào cần thiết”. Về phía Mỹ, tờ The Wall Street Journal ngày 12.4 dẫn các nguồn thạo tin cho hay Tổng thống Mỹ Donald Trump và các cố vấn đang xem xét khả năng khôi phục các cuộc tấn công quân sự hạn chế vào Iran, bên cạnh việc phong tỏa eo biển Hormuz, nhằm phá vỡ thế bế tắc trong đàm phán. Trong khi đó, Pakistan vẫn đang liên lạc với Mỹ và Iran nhằm đưa 2 bên trở lại bàn đàm phán, theo Đài Channel 12.
Tiêu điểm quốc tế 14.4: Mỹ phong tỏa eo Hormuz | Iran lo bảo vệ cơ sở hạt nhân
Iran cứng rắn
Sau khi đàm phán thất bại và trước các động thái của phía Mỹ, Lực lượng Vệ binh cách mạng Hồi giáo Iran cảnh báo rằng mọi tàu quân sự tiến vào eo biển Hormuz sẽ bị xem như vi phạm lệnh ngừng bắn và sẽ bị xử lý “nghiêm khắc và dứt khoát”. Ngoại trưởng Iran Abbas Araqchi cho biết nước này đã “gặp phải chủ nghĩa tối đa, sự thay đổi liên tục về mục tiêu và sự phong tỏa” khi chỉ còn cách một “bản ghi nhớ Islamabad” vài bước. “Không rút ra được bài học nào cả. Thiện chí sinh ra thiện chí. Thù địch sinh ra thù địch”, Reuters dẫn lời ông Araqchi chỉ trích.
Một phát ngôn viên Lực lượng vũ trang Iran cho biết việc Mỹ hạn chế tàu thuyền hoạt động trên vùng biển quốc tế là bất hợp pháp và “tương đương với hành vi cướp biển”, đồng thời nói rằng Iran sẽ kiên quyết thực hiện một cơ chế lâu dài để kiểm soát eo biển Hormuz. Phát ngôn viên này nói thêm rằng các cảng vùng Vịnh phải được mở cho tất cả tàu thuyền hoặc không cảng nào được mở, do đó không cảng nào ở vùng Vịnh hay vịnh Oman sẽ được an toàn nếu các cảng của Iran bị đe dọa.
Tổng thống Trump xích mích với Giáo hoàng Leo XIV
Tổng thống Mỹ Donald Trump hôm qua (13.4) theo giờ VN đưa ra hàng loạt phát ngôn chỉ trích gay gắt nhằm vào Giáo hoàng Leo XIV, xoay quanh các quan điểm đối ngoại của người đứng đầu Giáo hội Công giáo về cuộc xung đột tại Trung Đông. Trong bài đăng trên mạng xã hội Truth Social, ông Trump nêu rằng Giáo hoàng Leo XIV là người “yếu đuối trong việc chống tội phạm và rất tệ trong chính sách đối ngoại”.
Tổng thống Mỹ tuyên bố ông không muốn một vị Giáo hoàng nghĩ rằng việc Iran có vũ khí hạt nhân là điều ổn. Đồng thời, ông Trump yêu cầu Giáo hoàng nên tập trung vào tôn giáo thay vì chính trị. Chủ nhân Nhà Trắng còn nêu thêm: “Giáo hoàng Leo XIV được chọn chỉ vì ông ấy là người Mỹ, điều mà Giáo hội cho rằng là cách tốt nhất để đối phó với Tổng thống Trump”.
Giáo hoàng Leo XIV gần đây lên án việc dùng vũ lực đối với Iran, nói rằng lời đe dọa đến toàn bộ nhân dân Iran là không thể chấp nhận, sau khi ông Trump dọa “xóa sổ nền văn minh Iran”. NBC News hôm qua đưa tin vị Giáo hoàng đã phản hồi sau bài đăng nêu trên của ông Trump, cho biết: “Tôi không hề lo sợ chính quyền ông Trump, cũng như không ngại việc cất cao tiếng nói để truyền thông điệp Phúc âm, bởi tôi tin rằng đó là sứ mệnh của bản thân và của cả Giáo hội. Chúng tôi không phải là những chính trị gia, chúng tôi không tiếp cận chính sách đối ngoại theo lăng kính mà ông ấy vẫn hiểu”. Giáo hoàng Leo XIV còn tuyên bố không có ý định tranh luận với ông Trump.
Bảo Hoàng
