Một người đi xe đạp bị cảnh sát chặn lại tại thủ đô Tokyo vào ngày 2-4 – Ảnh: KYODO
Những quy định này sẽ áp dụng đối với người đi xe đạp từ 16 tuổi trở lên, được ban hành sau một năm ghi nhận số vụ tai nạn liên quan đến người đi bộ ở mức kỷ lục. Đây cũng là xu hướng chung khi nhiều quốc gia trên thế giới đang dần siết chặt quản lý đối với phương tiện này.
Nhật Bản xử phạt hơn 100 hành vi vi phạm
Theo Đài truyền hình NHK (Nhật Bản), cảnh sát Nhật Bản sẽ phát tờ rơi hướng dẫn cho người dân để thông báo về hàng chục hành vi vi phạm mới mà người sử dụng xe đạp cần lưu ý. Xứ sở hoa anh đào cũng bắt đầu áp dụng hệ thống vé xanh (blue ticket) – cách gọi đơn giản đối với hệ thống thông báo xử phạt vi phạm giao thông – đối với người đi xe đạp, cho phép cảnh sát phạt tiền tại chỗ với các trường hợp vi phạm nhẹ.
Mức xử phạt mới sẽ áp dụng đối với 113 hành vi khác nhau, bao gồm vi phạm làn đường khi tham gia giao thông, không tuân thủ biển báo dừng, bảo dưỡng phanh kém, đi xe dàn hàng hai trở lên, sử dụng điện thoại, tai nghe hoặc ô khi đang đạp xe.
Việc chở hai người cũng bị cấm với mức phạt 3.000 yên (18,8 USD), tuy nhiên quy định này không áp dụng đối với trẻ em. Quy định mới cũng cấm người dân đạp xe trên vỉa hè trừ trường hợp có biển báo cho phép, song có thể linh hoạt với trẻ em dưới 13 tuổi, người già trên 70 tuổi và người khuyết tật. Mức phạt cao nhất lên tới 12.000 yên (75,19 USD) đối với hành vi vừa đi xe đạp vừa sử dụng điện thoại di động
Cơ quan Cảnh sát quốc gia Nhật Bản thống kê số vụ tai nạn liên quan đến xe đạp trong năm 2024 là 67.531 vụ, giảm 4.808 vụ so với năm 2023 nhưng vẫn ở mức cao. Trong đó có 324 người thiệt mạng khi đang sử dụng xe đạp, hơn 82% (tức 266 người) được xác nhận có vi phạm từ phía người đi xe đạp như không quan sát phía trước, vượt đèn đỏ hoặc không dừng lại tại điểm dừng.
Nhằm đáp ứng với quy định mới, các cửa hàng tiện lợi trên khắp Nhật Bản đã bố trí kệ hàng riêng chuyên bán những sản phẩm khác nhau nhằm phục vụ cho chính sách này. Cụ thể nhiều cửa hàng cho biết các sản phẩm áo mưa của họ đang cháy hàng vì nhiều người lo ngại sử dụng ô có thể bị phạt tiền.
Tuy nhiên, chính sách mới cũng gây ra một số thắc mắc đối với người tham gia giao thông. Một số người băn khoăn không biết vỉa hè nào được đi xe, vỉa hè nào cấm xe đạp. Cơ quan Cảnh sát Nhật Bản cho biết họ muốn người đi xe đạp hiểu rõ quy định và sử dụng xe đạp một cách an toàn hơn, đồng thời có thể xem xét chỉ nhắc nhở thay vì xử phạt đối với từng trường hợp cụ thể.
Nhiều nơi kiểm soát chặt chẽ
Bên cạnh Nhật Bản, Trung Quốc cũng là quốc gia có truyền thống sử dụng xe đạp tại khu vực châu Á. Hiện nay, người dân thường ưu tiên sử dụng xe đạp điện hơn xe đạp truyền thống.
Quy định về việc sử dụng phương tiện không động cơ nêu rõ người điều khiển và người ngồi trên xe đạp điện bắt buộc phải đội mũ bảo hiểm từ ngày 1-5-2026. Ủy ban Giao thông thủ đô Bắc Kinh cho biết đây là lần sửa đổi lớn đầu tiên của bộ quy định này kể từ năm 2018, theo China Daily.
Trong khi đó, người đi xe đạp truyền thống thường không bắt buộc phải đội mũ bảo hiểm tại Đài Loan, tuy nhiên các chuyên gia tại hòn đảo này đang đề xuất chính quyền thông qua quy định yêu cầu người đi xe đạp phải đội mũ bảo hiểm, trong bối cảnh vùng lãnh thổ này ghi nhận khoảng 5.000 vụ tai nạn xe đạp mỗi năm, trong đó có 2.000 – 3.000 trường hợp chấn thương ở đầu.
Theo điều 73 của Luật Quản lý và Xử phạt giao thông đường bộ Đài Loan, người điều khiển phương tiện tốc độ chậm (bao gồm xe đạp) sẽ bị phạt tiền từ 9 – 18 USD nếu vi phạm các quy định như đi không đúng làn đường, không tuân thủ tín hiệu, tranh giành quyền ưu tiên, đua xe, không bật đèn khi đi ban đêm, hoặc điều khiển phương tiện khi nồng độ cồn vượt mức cho phép.
Tại châu Âu, Hà Lan là một trong những quốc gia thân thiện với xe đạp nhất thế giới, với hơn 37.000km đường dành riêng cho loại phương tiện này. Song song với hạ tầng phát triển, xứ sở hoa tulip cũng áp dụng các quy định quản lý khá chặt chẽ với người tham gia giao thông sử dụng xe đạp.
Từ năm 2026, người đi xe đạp tại Hà Lan có thể bị phạt tới 196 USD nếu sử dụng điện thoại khi đang di chuyển, 138 USD nếu vượt đèn đỏ, 86 USD nếu không tuân thủ tín hiệu đèn giao thông hoặc không đi đúng làn đường dành riêng cho xe đạp, theo Trang thông tin dành cho người nước ngoài sinh sống và làm việc tại Hà Lan NLCompass.
Ngoài ra, Chính phủ Hà Lan còn ban hành các quy định nghiêm ngặt khác như người đi xe đạp bắt buộc phải bật đèn vào ban đêm hoặc trong điều kiện tầm nhìn kém, phải có chuông và phanh hoạt động tốt.
Đáng chú ý, quốc gia này không bắt buộc người đi xe đạp truyền thống đội mũ bảo hiểm, nhưng bắt buộc đội mũ đối với người đi xe đạp điện tốc độ cao, và dự kiến sẽ áp dụng với người đi xe đạp dưới 18 tuổi từ năm 2027.
Singapore phạt đến 780 USD
Tại Đông Nam Á, Singapore nổi tiếng là một trong những quốc gia quản lý xe đạp chặt chẽ nhất. Luật giao thông Singapore quy định người đi xe đạp bắt buộc phải đội mũ bảo hiểm khi lưu thông trên đường. Người vi phạm lần đầu có thể bị phạt tối đa 780 USD, hoặc bị phạt tù tới 3 tháng, hoặc áp dụng đồng thời cả hai hình thức, theo Đài CNA.
Khác với Singapore, phần lớn các quốc gia Đông Nam Á khác như Thái Lan, Philippines, Indonesia hay Malaysia vẫn duy trì cách quản lý tương đối “dễ thở” với xe đạp. Những quy định này thường mang tính giáo dục, với khung pháp lý đơn giản.
