Hội nghị lần thứ 2 Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa 14 vừa truyền đi một quyết tâm chiến lược: Tinh gọn bộ máy, vận hành thông suốt chính quyền địa phương 2 cấp để kiến tạo bệ phóng cho mục tiêu tăng trưởng kinh tế hai con số.
Thực tế cho thấy, rào cản lớn nhất của kinh tế địa phương thường nằm ở sự chia cắt không gian và thủ tục hành chính phức tạp. Việc áp dụng chính quyền 2 cấp chính là giải pháp tái cấu trúc bộ máy, chuyển phương thức điều hành từ “quản lý” sang “kiến tạo”. Khi thời gian giải quyết thủ tục được rút ngắn, môi trường đầu tư sẽ trở nên minh bạch, giúp doanh nghiệp nhanh chóng đưa nguồn vốn vào sản xuất.
Tuyến bài dưới đây phân tích cách các địa phương đang hiện thực hóa chủ trương này, lấy hiệu quả của bộ máy hành chính làm lực kéo trực tiếp để đạt được các chỉ số tăng trưởng kinh tế đột phá.
Câu chuyện từ nút giao 3 tầng và trục đường 8 làn xe
Tuyến đường bộ mới Nam Định – Lạc Quần – Đường bộ ven biển chính thức đưa vào khai thác từ năm 2025 mang theo một luồng sinh khí mới cho toàn vùng.
Tuyến đường có tổng chiều dài hơn 32km, đi qua 12 phường, xã tỉnh Ninh Bình; điểm đầu tại ngã tư giao giữa đường Trần Bích San với đường Song Hào (phường Nam Định), điểm cuối tại nút giao QL.37B kết nối với đường bộ ven biển (xã Giao Ninh).
Với tổng mức đầu tư gần 9.100 tỷ đồng, quy mô 8 làn xe và tốc độ thiết kế 100km/h, dải nhựa phẳng lì này kết nối trực tiếp trung tâm đô thị với khu vực kinh tế biển.
Cùng thời điểm đó, vào ngày 27/9/2025, nút giao Phú Thứ quy mô 3 tầng, trị giá gần 1.400 tỷ đồng cũng khánh thành, trong tương lai sẽ khép kín Vành đai 4, Vành đai 5 với cao tốc Cầu Giẽ – Ninh Bình.
Sự hiện diện của các công trình này làm thay đổi căn bản mạng lưới logistics của khu vực. Thực tế cho thấy các trục đường và nút giao trọng điểm này đóng vai trò sống còn trong việc điều tiết lưu lượng. Chúng có vai trò quan trọng trong kết nối khu vực, kết nối giao thông quốc gia với các tuyến cao tốc Ninh Bình – Hải Phòng đang thi công và cao tốc Phủ Lý – Nam Định chuẩn bị được đầu tư; trực tiếp giảm tải cho các tuyến đường hiện hữu và tạo động lực thu hút đầu tư phát triển đô thị, công nghiệp, du lịch.
Đứng trên những công trình nghìn tỷ ấy, không khó để cảm nhận được nhịp đập hối hả của một vùng đất đang chuyển mình. Đó là bức tranh của tỉnh Ninh Bình mới, được thiết lập trên cơ sở sáp nhập ba tỉnh Hà Nam, Nam Định và Ninh Bình.
Sự kiện lịch sử trên không chỉ đơn thuần là gộp ranh giới hành chính trên bản đồ, mà cốt lõi nằm ở việc vận hành một thể chế thống nhất với mô hình chính quyền địa phương 2 cấp. Cấu trúc mới này lập tức phát huy hiệu quả, xóa bỏ triệt để những lực cản giáp ranh tồn tại trong thời gian dài.
Cuối năm 2025, tỷ lệ giải ngân đầu tư công của Ninh Bình đạt trên 144% kế hoạch Thủ tướng giao (tương đương 46.270 tỷ đồng). Trên tuyến cao tốc Ninh Bình – Hải Phòng, đoạn 25km qua địa bàn với tổng mức đầu tư 6.865 tỷ đồng đang duy trì 7 mũi thi công đồng loạt, giải ngân đạt trên 27% giá trị hợp đồng. Nhờ đó, mức tăng trưởng của ngành xây dựng trên toàn địa bàn bật lên gần 10%.
Dưới góc độ điều hành không gian công nghiệp, ông Nguyễn Hoàng Anh, Trưởng Ban Quản lý Khu kinh tế và các KCN tỉnh Ninh Bình khẳng định, việc tháo gỡ điểm nghẽn hạ tầng và mặt bằng là ưu tiên sống còn.
Theo ông, bộ máy quản lý hiện nay “phối hợp chặt chẽ với các sở, ngành, địa phương để tháo gỡ kịp thời những vướng mắc về thủ tục đầu tư, xây dựng, môi trường, đất đai; đồng thời đẩy nhanh tiến độ giải phóng mặt bằng, hoàn thiện hạ tầng kỹ thuật các khu công nghiệp”. Sự quyết liệt này là tiền đề để các dự án trọng điểm như Khu công nghiệp Hải Long (VSIP Nam Định) nhanh chóng triển khai, sẵn sàng đón sóng FDI.
Sự thông suốt về không gian và hạ tầng lập tức mang lại những kết quả rõ nét trên bảng thống kê. Báo cáo tình hình kinh tế – xã hội năm 2025 của Cục Thống kê tỉnh Ninh Bình xác nhận: GRDP theo giá hiện hành của Ninh Bình đã cán mốc 342.812 tỷ đồng, với tốc độ tăng trưởng đạt 10,65%.
Mức tăng trưởng hai con số này không chỉ là một phép cộng cơ học từ ba địa phương cũ. Hai tháng đầu năm 2026, sản xuất công nghiệp trên địa bàn tỉnh tiếp tục ghi nhận mức tăng trưởng ấn tượng với chỉ số sản xuất toàn ngành (IIP) tăng hơn 36% so với cùng kỳ.
Năng lực sản xuất gia tăng thể hiện rõ qua các dữ liệu thương mại và tài chính. Năm 2025, tổng kim ngạch xuất, nhập khẩu hàng hóa toàn tỉnh đạt 51,36 tỷ USD (tăng 78,2%), xác lập vị thế xuất siêu 2,44 tỷ USD. Đồng thời, tổng thu ngân sách Nhà nước trên địa bàn đạt 78.369 tỷ đồng, vượt 104,19% dự toán và đứng thứ 7 toàn quốc.
Nguồn thu dồi dào nêu trên giúp địa phương chủ động hơn về tài chính. Với mô hình chính quyền 2 cấp loại bỏ các khâu trung gian, tỉnh có đủ thẩm quyền để tự quyết định dòng vốn đối ứng cho các dự án liên vùng, duy trì đà tăng trưởng cho các năm tiếp theo.
Ba mảnh ghép cộng hưởng và chuỗi giá trị liên vùng
Để tận dụng hiệu quả quy mô nền kinh tế lớn, tỉnh Ninh Bình đã tổ chức lại không gian phát triển nhằm bổ khuyết thế mạnh cho nhau. Bản đồ kinh tế mới định hình rõ 1 trục động lực Bắc – Nam, 3 cực phát triển đô thị cốt lõi và 5 hành lang kinh tế.
Sự phân vai này tạo ra một bức tranh liên kết vùng rõ ràng: Phủ Lý làm bệ phóng cho công nghiệp công nghệ cao và logistics cửa ngõ phía Bắc; Hoa Lư là trung tâm hành chính và đô thị di sản; Nam Định gánh vác sứ mệnh phát triển kinh tế biển.
Cấu trúc không gian mới đã hóa giải thành công những điểm yếu lịch sử của từng khu vực. Trước đây, Hà Nam có quỹ lao động trẻ nhưng thiếu cửa ngõ hướng biển; Nam Định dồi dào nhân lực, có bờ biển nhưng thiếu hạ tầng kết nối trục quốc gia; Ninh Bình cũ mạnh về công nghiệp nặng nhưng cạn kiệt quỹ đất. Sự cộng hưởng của ba mảnh ghép này tạo ra một hệ thống kinh tế tương hỗ, khép kín chuỗi cung ứng ngay trong nội bộ tỉnh.
Nói về tầm vóc của sự chuyển dịch không gian này, ông Nguyễn Cao Sơn, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Ninh Bình khẳng định, việc mở rộng dư địa phát triển công nghiệp “có ý nghĩa quan trọng trong tăng trưởng kinh tế, khẳng định mục tiêu tăng trưởng 2 con số giai đoạn 2026-2030”. Sự hợp nhất không gian “góp phần giải quyết việc làm, tăng thu ngân sách, thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu kinh tế, nâng cao năng lực cạnh tranh của tỉnh Ninh Bình trong vùng Đồng bằng sông Hồng và cả nước”.
Từ những tuyến đường 8 làn xe đến hệ thống các khu công nghiệp liền mạch, bức tranh kinh tế 342.812 tỷ đồng đã định hình cấu trúc rõ nét. Tuy nhiên, hiệu năng của mô hình chính quyền 2 cấp không chỉ nằm ở các đại công trường, mà còn được quyết định bởi sự trơn tru tại các “điểm chạm” cơ sở – nơi chính quyền tương tác hàng ngày với người dân và doanh nghiệp.
