Dừng dự án ‘tôm Bình Thuận’ người nuôi tôm ảnh hưởng không ?

Như Thanh Niên đã thông tin, theo Sở KH-CN Lâm Đồng, sở dĩ dự án chỉ dẫn địa lý tôm Bình Thuận này dừng thực hiện là do, ngày 30.11.2025, Chi nhánh Công ty CP Sở hữu Công nghiệp (INVESTIP) đơn vị thực hiện dự án  xin ngừng triển khai do chính sách pháp luật về sở hữu trí tuệ siết chặt và “không còn địa danh Bình Thuận” nữa.

Thủ phủ tôm giống không lo đầu ra ?

Trả lời PV Thanh Niên về việc dự án bị dừng thì ngành tôm Bình Thuận (trước đây, nay thuộc tỉnh Lâm Đồng) sẽ có tác động ra sao, người nuôi tôm bị ảnh hưởng gì hay không, ông Nguyễn Hoàng Anh, Tổng giám đốc Công ty thủy sản Nam Miền Trung, đồng thời là Chủ tịch Hiệp hội tôm Bình Thuận khẳng định “không ảnh hưởng”.

Ông Nguyễn Hoàng Anh giải thích, diện tích nuôi tôm thương phẩm của Bình Thuận cũ không nhiều so với các tỉnh miền Tây. Tuy nhiên, tôm Bình Thuận, đặc biệt là tôm giống có chất lượng tốt, từng được mệnh danh là “thủ phủ tôm giống” nên không lo đầu ra, dù dự án này còn triển khai hay dừng lại.

Tuy nhiên, ông Nguyễn Hoàng Anh nhấn mạnh, trong bối cảnh hội nhập thương mại quốc tế hiện nay thì việc chứng nhận chỉ dẫn địa lý cho tôm (hay sản phẩm khác) đều rất phổ biến và cần thiết phải làm. Thương hiệu tôm giống Bình Thuận cho kết quả thành công cao, chất lượng tốt, cần thiết cần phải bảo hộ ( thông qua chỉ dẫn địa lý ) để được quốc tế biết đến một cách chính xác, rõ ràng.  “Chỉ vì thay đổi địa danh (không còn tên Bình Thuận) thì việc điều chỉnh hồ sơ cho chỉ dẫn thương hiệu “tôm Bình Thuận” không khó. Do vậy, việc dừng thực hiện để được chứng nhận chỉ dẫn cho tôm Bình Thuận là không nên. Điều đó chẳng khác gì chúng ta tự từ bỏ một tiêu chuẩn sản phẩm thương hiệu của mình. Việc thiết kế các cơ chế, chính sách đặc thù thông thoáng, hấp dẫn, thực thi nhanh chóng, giúp ngành tôm cấu trúc lại sản xuất cần có sự phối hợp của các cơ quan quản lý nhà nước”, ông Nguyễn Hoàng Anh nói.

Tôm Bình Thuận nổi tiếng, nhưng vẫn gặp khó khăn ?

Theo ông Nguyễn Hoàng Anh, trước đây nguồn tôm giống thường phải nhập từ nước ngoài, do vậy rủi ro rất cao. Từ năm 2015, các doanh nghiệp tại Vĩnh Tân (cũ) đã tạo thành công giống tôm thẻ chân trắng, chất lượng cao được Bộ NN-PTNT (cũ) công nhận. Chỉ tính năm 2020, cao điểm ngành tôm Bình Thuận đã sản xuất được 24 tỉ post (tôm nhỏ, Postlarvae) cung cấp cho thị trường nuôi tôm thương phẩm ở nhiều tỉnh trong cả nước.

Thực tế, với đặc thù về khí hậu và vùng nước, độ nước mặn ổn định, ven biển Vĩnh Hảo hiện nay (bao gồm xã Vĩnh Tân và Vĩnh Hảo thuộc H.Tuy Phong cũ) là vùng nuôi tôm giống lý tưởng nhất. Ngoài ra, từ vùng biển Hòa Thắng đến Phan Rí Cửa (đều thuộc H.Tuy Phong cũ) cũng là vùng biển có nhiều trại sản xuất tôm giống chất lượng, uy tín.

Ông Nguyễn Thanh Sang, Chủ tịch UBND xã Vĩnh Hảo cho biết, hiện nay xã Vĩnh Hảo còn 96 doanh nghiệp nuôi tôm (cả tôm giống và tôm thương phẩm) với tổng diện tích hơn 140 ha. Năm 2024, các doanh nghiệp tôm tại địa phương đã đóng góp cho ngân sách địa phương hơn 1.563 tỉ đồng. Hiện nay quy mô hộ nuôi tôm và các doanh nghiệp đều bóp nhỏ diện tích lại do gặp nhiều khó khăn.

“Dịch bệnh trên con tôm khá phổ biến, dễ lây lan. Mặt khác, giá cả đầu ra bấp bênh, hiệu quả kinh tế không cao như trước, khiến nhiều hộ không mặn mà với nghề làm tôm giống vốn nổi tiếng ở đây”, ông Sang nói.

Tương tự, xã Phan Rí Cửa (được sáp nhập bởi TT.Phan Rí Cửa, xã Hòa Minh và xã Chí Công, thuộc H.Tuy Phong cũ) cũng là vùng sản xuất tôm giống của Bình Thuận cũ. Chủ tịch UBND xã Phan Rí Cửa – Võ Minh Chiến, cho biết toàn xã hiện nay còn chỉ còn hơn 58,4 ha. Số doanh nghiệp và hộ dân nuôi tôm thì còn, nhưng diện tích, quy mô giảm nhiều so với năm 2024. Về nguyên nhân, theo ông Chiến, nuôi tôm (cả tôm giống và thương phẩm) hiện nay khá bấp bênh bởi phần đầu vào (thức ăn, thuốc) giá rất cao, cộng với diễn biến của thời tiết bất thường, trong khi giá đầu ra không ổn định khiến người nuôi tôm giảm diện tích.