Sáng nay 6.1, ông Hoàng Việt Trung, Giám đốc Trung tâm Bảo tồn di tích cố đô Huế, cho biết đơn vị vừa có văn bản gửi Sở VH-TT TP.Huế báo cáo các nội dung liên quan đến 2 công trình tại di tích khu lăng vua Thiệu Trị và Nghi Thiên Chương hoàng hậu Từ Dũ (thái hậu Từ Dũ, triều Nguyễn).
Trước đó, ngày 29.12.2025, Sở VH-TT TP.Huế đã có văn bản “tuýt còi” về sự xuất hiện công trình “lạ” trong quá trình tu bổ, phục hồi, tôn tạo di tích lăng mộ thái hậu Từ Dũ thuộc di tích lăng vua Thiệu Trị.
Ngôi nhà rường “lạ” xuất hiện trước Bửu thành lăng Nghi Thiên Chương hoàng hậu Từ Dũ
ẢNH: T.TRANG
Cụ thể, qua khảo sát hiện trạng các di tích trên địa bàn TP.Huế, Sở VH-TT nhận thấy hiện nay tại khu vực lăng mộ của thái hậu Từ Dũ (thuộc di tích lăng vua Thiệu Trị) có hạng mục ngôi nhà rường được xây dựng cố định trên nền móng chân táng (thuộc công trình Huỳnh ốc) đặt phía trước Bửu thành.
Theo Sở VH-TT TP.Huế, dự án được cấp thẩm quyền phê duyệt không có đề cập đến hạng mục “ngôi nhà rường” trước Bửu thành như hiện nay. Do đó, sở đề nghị Trung tâm Bảo tồn di tích cố đô Huế báo cáo cụ thể về các nội dung liên quan đến hạng mục “ngôi nhà rường” này.
Nhà Hoàng ốc từng tồn tại ở các lăng tẩm của di tích cố đô Huế
Báo cáo của Trung tâm Bảo tồn di tích cố đô Huế cho biết, dự án bảo tồn, tu bổ, phục hồi và tôn tạo di tích lăng Nghi Thiên Chương hoàng hậu Từ Dũ được UBND tỉnh Thừa Thiên – Huế (nay là UBND TP.Huế) phê duyệt chủ trương đầu tư tại Quyết định số 3173 ngày 16.12.2020.
Đến ngày 8.6.2024, dự án được nghiệm thu hoàn thành và đưa vào sử dụng. Kinh phí thực hiện dự án được huy động từ nguồn tài trợ của Công ty TNHH Sản xuất xây dựng giao thông Tài Lộc và gia đình họ Phạm (đại diện là bà Phạm Đăng Túy Hoa) thông qua Quỹ Bảo tồn di sản Huế, không sử dụng ngân sách nhà nước.
Lăng Nghi Thiên Chương hoàng hậu Từ Dũ nhìn từ trước ra sau
ẢNH: T.TRANG
Dự án hoàn thành đem lại niềm vui rất lớn cho gia đình dòng tộc, trở thành không gian chiêm bái linh thiêng cho người dân xứ Huế cũng như các vùng miền trên cả nước.
Tuy nhiên, điều kiện phục vụ việc thờ cúng, lễ bái ngoài trời vẫn sơ sài, chịu ảnh hưởng của mưa nắng… nên có nhiều ý kiến bày tỏ nguyện vọng sớm có một không gian lễ bái trang nghiêm ấm cúng, không chịu nhiều tác động của thời tiết, đồng bộ với cảnh quan khu vực lăng và mong muốn đóng góp cho việc làm ý nghĩa này.
Qua nghiên cứu hiện trạng nền móng, hệ chân đá táng còn nguyên vẹn, đồng thời tham khảo tư liệu lịch sử và đối chiếu với không gian nghi lễ tại một số khu lăng mộ tương đồng, tham khảo tư liệu lịch sử cụ thể là “Khâm định Đại Nam hội điển sự lệ tục biên hậu thứ” thì nhiều lăng triều Nguyễn có xuất hiện của nhà Hoàng ốc (phục vụ việc bày biện đồ đạc hành lễ).
Cụ thể, năm Thành Thái năm thứ 11 (1899), bản tấu xin được ân chuẩn của Bộ Lễ có nội dung liên quan đến hạng mục hoàng ốc: “Trước đây đã cho người giữ lăng vâng chuẩn (làm nhiệm vụ) bảo vệ lăng (tiến hành) đôn đốc các viên bình dựng hoàng ốc để bày biện đồ đạc hành lễ tại Trường Cơ lăng, Cơ Thánh lăng, Thuy Thánh lăng, Thiên Thọ lăng, Thiên Thọ Hữu lăng, Hiếu lăng, Hiểu Đông lăng, Xương lăng, Khiêm lăng, Bồi lăng, Tư lăng, An lăng vào dịp các lễ viếng thăm, cáo yết tiết Thanh minh”…
Qua đối chiếu với không gian nghi lễ tại một số khu lăng tương đồng, Trung tâm Bảo tồn di tích cố đô Huế nhận thấy phương án phục dựng theo hình thức nhà hoàng ốc tại di tích lăng Nghi Thiên Chương hoàng hậu Từ Dũ đảm bảo phù hợp với cảnh quan và tổng thể di tích.
Lăng Nghi Thiên Chương hoàng hậu Từ Dũ sau khi tu bổ, tôn tạo
ẢNH; T.TRANG
Tuy nhiên, văn bản báo cáo của Trung tâm Bảo tồn di tích cố đô Huế xin nghiêm túc tiếp thu, rút kinh nghiệm và cho rằng công trình làm bằng gỗ lắp ghép, không phải công trình kiên cố, kết cấu linh hoạt, đặt trên hệ đá tảng kê chân còn nguyên vẹn, không đào xới nền móng, không tác động đến các yếu tố gốc của di tích, có khả năng tháo dỡ, di chuyển khi có yêu cầu.
Giải thích về công trình cổng gỗ “lạ” khác xuất hiện ở lăng vua Thiệu Trị, Trung tâm Bảo tồn di tích cố đô Huế cũng cho biết, xuất phát từ thực trạng khu vực lối vào không có chỉ dẫn, không có trụ cổng, nhiều người dân, du khách khi đi qua không biết là lăng vua nên nhà hảo tâm đề nghị tài trợ làm thêm phần cổng gỗ.
Cổng gỗ này làm theo hình thức nghi môn truyền thống, treo biển đề “Lăng vua Thiệu Trị” để nhận biết và tạo vẻ trang nghiêm cho khu vực lối vào lăng (nằm ngoài khu vực bảo vệ 1).
Tuy nhiên, Trung tâm Bảo tồn di tích cố đô Huế cũng nhận thấy có thiếu sót và xin rút kinh nghiệm, cam kết tăng cường công tác quản lý hiện trạng khu di tích; thường xuyên theo dõi, kiểm tra tình trạng công trình nhà gỗ lắp ghép nêu trên, bảo đảm không phát sinh thay đổi về quy mô, hình thức, kết cấu và vị trí so với hiện trạng. Trường hợp có yêu cầu của cơ quan quản lý nhà nước có thẩm quyền, Trung tâm sẽ phối hợp thực hiện việc điều chỉnh theo đúng quy định.
