Đề xuất doanh nghiệp sản xuất xe điện phải thu hồi pin để tái chế

Đại biểu Quốc hội đề nghị bổ sung quy định buộc doanh nghiệp sản xuất, lắp ráp, nhập khẩu xe điện thu hồi, tái chế pin đã qua sử dụng, hạn chế nguy cơ ô nhiễm môi trường.

Sáng 23/4, Quốc hội thảo luận dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của các luật thuế. Tại phiên thảo luận, nhiều đại biểu góp ý về chính sách thuế tiêu thụ đặc biệt đối với xe điện chạy bằng pin.

Theo đề xuất của Chính phủ, chính sách ưu đãi thuế đối với ôtô chở người dưới 24 chỗ chạy bằng pin sẽ được kéo dài đến hết năm 2030. Cơ quan soạn thảo cho rằng việc kéo dài ưu đãi nhằm từng bước thay đổi thói quen tiêu dùng từ xe sử dụng nhiên liệu hóa thạch sang xe điện, qua đó giảm phát thải khí nhà kính, hạn chế ô nhiễm đô thị và giảm phụ thuộc vào nguồn nhiên liệu truyền thống trong bối cảnh giá và nguồn cung biến động.

Đại biểu Đoàn Hùng Vũ, Phó giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ tỉnh Đồng Tháp, đồng tình với việc tiếp tục ưu đãi thuế, nhưng lưu ý rủi ro ô nhiễm môi trường từ pin xe điện khi hư hỏng hoặc hết hạn sử dụng. Theo ông, chính sách khuyến khích tiêu dùng cần đi kèm phát triển hạ tầng trạm sạc, hoàn thiện hạ tầng kỹ thuật và thúc đẩy chuyển giao công nghệ sản xuất pin thân thiện với môi trường.

Ông đề nghị bổ sung quy định bắt buộc doanh nghiệp sản xuất, lắp ráp, nhập khẩu xe điện phải thu hồi, tái chế pin đã qua sử dụng, đồng thời xây dựng hệ thống thu gom, xử lý chuyên nghiệp. Cùng với đó, cần có cơ chế khuyến khích đầu tư nghiên cứu công nghệ tái chế, thay thế các loại pin công nghệ cũ bằng pin thế hệ mới an toàn hơn, tránh nguy cơ phát sinh dạng ô nhiễm mới trong quá trình xử lý.

Theo đại biểu, việc khuyến khích sử dụng xe chạy bằng pin phù hợp với định hướng tăng trưởng xanh, chuyển đổi năng lượng, giảm phát thải khí nhà kính và mục tiêu phát thải ròng bằng không vào năm 2050 của Việt Nam. Việc kéo dài ưu đãi thuế tiêu thụ đặc biệt không chỉ góp phần giảm ô nhiễm không khí, tiếng ồn tại đô thị mà còn mở ra cơ hội phát triển ngành công nghiệp mới, tạo việc làm và thúc đẩy tăng trưởng kinh tế.

Cùng quan điểm, đại biểu Nguyễn Thị Việt Nga, Phó đoàn đại biểu TP Hải Phòng, cho rằng chính sách ưu đãi thuế giúp giảm phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch và tạo sự ổn định cho thị trường. Tuy nhiên, bà nhấn mạnh chính sách chỉ phát huy hiệu quả khi được triển khai đồng bộ với hạ tầng trạm sạc, năng lực của lưới điện phân phối, giải pháp xử lý pin thải và nâng tỷ lệ nội địa hóa.

Bà cũng lưu ý các rủi ro như quá tải cục bộ lưới điện, khó khăn trong xử lý pin sau sử dụng và khả năng giảm thu ngân sách khi hạn chế phương tiện sử dụng nhiên liệu hóa thạch. Vì vậy, sau khi luật được thông qua, Chính phủ cần triển khai đồng bộ các giải pháp ngoài thuế để chính sách không chỉ dừng ở việc kích cầu tiêu dùng mà còn góp phần hình thành hệ sinh thái giao thông xanh bền vững.

Theo Nghị định 110/2026, tỷ lệ tái chế bắt buộc đối với pin xe điện và xe hybrid hiện được điều chỉnh tạm thời về 0%. Cơ quan soạn thảo lý giải pin xe điện có tuổi thọ dài, lượng chất thải phát sinh chưa nhiều, trong khi thị trường còn mới, nguồn pin thải hạn chế, khiến doanh nghiệp khó đáp ứng yêu cầu tái chế.

Quốc hội dự kiến xem xét, thông qua nội dung này vào ngày 24/4, ngày cuối cùng của kỳ họp thứ nhất.