Tăng cường nâng cao nhận thức về quyền trẻ em
Những năm gần đây, cùng với sự phát triển nhanh chóng của công nghệ thông tin, mạng xã hội và các hình thức giao tiếp trực tuyến, tình hình tội phạm xâm hại trẻ em có nhiều diễn biến phức tạp. Các hành vi xâm hại tình dục, bạo lực, bóc lột sức lao động, mua bán người dưới 18 tuổi ngày càng tinh vi, khó phát hiện, đặc biệt là trên không gian mạng. Bên cạnh đó, một bộ phận trẻ em, người chưa thành niên có nguy cơ vi phạm pháp luật do thiếu kỹ năng sống, thiếu sự quan tâm, quản lý, giáo dục từ gia đình và xã hội, hoặc bị lôi kéo, dụ dỗ tham gia các hành vi trái pháp luật.
Trước thực tế đó, ngày 31/12/2025, Ban Chỉ đạo Phòng, chống tội phạm xâm hại trẻ em và Phòng chống tội phạm, vi phạm pháp luật liên quan đến người dưới 18 tuổi của Bộ Công an ban hành và triển khai kế hoạch về phòng, chống xâm hại trẻ em và phòng, chống tội phạm, vi phạm pháp luật liên quan đến người dưới 18 tuổi, xác định đây là nhiệm vụ quan trọng, thường xuyên và lâu dài của toàn lực lượng Công an nhân dân. Kế hoạch được xây dựng trên cơ sở quán triệt sâu sắc các quan điểm, chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước về bảo vệ trẻ em, đặc biệt là Hiến pháp năm 2013, Luật Trẻ em năm 2016, Bộ luật Hình sự, Bộ luật Tố tụng hình sự và các văn bản pháp luật có liên quan.
Một trong những nội dung trọng tâm của kế hoạch là tăng cường công tác phòng ngừa xã hội, coi đây là giải pháp căn cơ, lâu dài. Lực lượng Công an các cấp chủ động phối hợp với các bộ, ngành, đoàn thể, chính quyền địa phương, nhà trường và gia đình đẩy mạnh công tác tuyên truyền, phổ biến pháp luật, nâng cao nhận thức của cộng đồng về quyền trẻ em, trách nhiệm bảo vệ trẻ em cũng như phương thức, thủ đoạn của tội phạm xâm hại trẻ em. Công tác tuyên truyền được triển khai bằng nhiều hình thức phù hợp với từng nhóm đối tượng, từng địa bàn, trong đó chú trọng các trường học, khu dân cư, vùng sâu, vùng xa, vùng đồng bào dân tộc thiểu số.
Song song với đó, Bộ Công an chỉ đạo các đơn vị nghiệp vụ tăng cường nắm tình hình, chủ động phát hiện sớm các nguy cơ, dấu hiệu vi phạm, nhất là trên không gian mạng. Công tác rà soát, quản lý các đối tượng có tiền án, tiền sự liên quan đến xâm hại trẻ em, các đối tượng có biểu hiện lệch chuẩn về hành vi, tâm lý được triển khai thường xuyên nhằm kịp thời phòng ngừa, ngăn chặn hành vi phạm tội. Các biện pháp nghiệp vụ được áp dụng linh hoạt, đúng pháp luật, bảo đảm quyền con người, quyền trẻ em.
Huy động sức mạnh tổng hợp của gia đình, nhà trường và xã hội
Trong công tác đấu tranh, xử lý tội phạm, Bộ Công an yêu cầu tập trung điều tra, khám phá nhanh, xử lý nghiêm minh các vụ án xâm hại trẻ em, không để lọt tội phạm, không làm oan người vô tội, nhất là các vụ việc nghiêm trọng, gây bức xúc trong dư luận xã hội.
Quá trình điều tra, truy tố, xét xử các vụ án liên quan đến người dưới 18 tuổi được thực hiện theo đúng trình tự, thủ tục tố tụng, bảo đảm nguyên tắc lấy lợi ích tốt nhất của trẻ em làm trung tâm, hạn chế tối đa những tổn thương về tâm lý cho nạn nhân.
Cùng với đó, các biện pháp tố tụng được áp dụng phù hợp với đặc điểm tâm lý, lứa tuổi của trẻ em; công tác bảo vệ bí mật đời sống riêng tư, thông tin cá nhân của trẻ em, đặc biệt trẻ em là nạn nhân của các hành vi xâm hại, được thực hiện nghiêm theo quy định pháp luật.
Bộ Công an đặc biệt quan tâm đến công tác bảo vệ, hỗ trợ trẻ em là nạn nhân của tội phạm và vi phạm pháp luật. Lực lượng Công an phối hợp chặt chẽ với các cơ quan lao động, y tế, giáo dục và các tổ chức xã hội triển khai các biện pháp hỗ trợ tâm lý, tư vấn pháp luật, chăm sóc y tế, giúp trẻ em sớm ổn định tinh thần, vượt qua mặc cảm, tái hòa nhập cộng đồng. Đây là nội dung thể hiện rõ tính nhân văn, nhân đạo trong chính sách hình sự của Nhà nước ta.
Đối với trẻ em, người chưa thành niên vi phạm pháp luật, Bộ Công an quán triệt quan điểm xử lý lấy giáo dục, phòng ngừa là chính, kết hợp hài hòa giữa tính nghiêm minh của pháp luật và tính nhân văn. Các biện pháp xử lý hành chính, giáo dục tại cộng đồng, đưa vào trường giáo dưỡng được áp dụng đúng đối tượng, đúng quy định, đồng thời tăng cường các giải pháp hỗ trợ, giúp người chưa thành niên sửa chữa lỗi lầm, phát triển lành mạnh.
Bên cạnh đó, Bộ Công an tiếp tục đẩy mạnh hợp tác quốc tế trong phòng, chống tội phạm xâm hại trẻ em, nhất là các loại tội phạm có yếu tố xuyên quốc gia như mua bán trẻ em, bóc lột, khai thác tình dục trẻ em trên không gian mạng. Thông qua các cơ chế hợp tác song phương, đa phương, Việt Nam thể hiện rõ trách nhiệm và quyết tâm thực hiện nghiêm túc các cam kết quốc tế về bảo vệ quyền trẻ em.
Thực tiễn thời gian qua cho thấy nhiều vụ án xâm hại trẻ em đã được phát hiện, điều tra, xử lý kịp thời, góp phần răn đe, phòng ngừa chung. Tuy nhiên, công tác này vẫn còn nhiều khó khăn, thách thức, đòi hỏi sự vào cuộc mạnh mẽ, đồng bộ hơn nữa của cả hệ thống chính trị và toàn xã hội.
Trong thời gian tới, Bộ Công an tiếp tục hoàn thiện cơ chế, chính sách, pháp luật liên quan đến bảo vệ trẻ em; nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ trực tiếp làm công tác phòng, chống tội phạm xâm hại trẻ em; đẩy mạnh ứng dụng khoa học, công nghệ trong phát hiện, đấu tranh với tội phạm trên không gian mạng; tăng cường phối hợp liên ngành, huy động sức mạnh tổng hợp của gia đình, nhà trường và xã hội.
Tường Khánh
