Nguồn cơn của tranh cãi bắt đầu từ lời kể của một lính gác Venezuela, được Thư ký báo chí Nhà Trắng Karoline Leavitt chia sẻ trên mạng xã hội. Theo lời nhân chứng này, tác động từ một thiết bị không xác định đã khiến lực lượng an ninh Venezuela và Cuba “quỵ xuống”, chảy máu mũi, thậm chí nôn ra máu và mất khả năng cử động.
Khói bốc lên từ các vụ nổ ở Caracas, Venezuela ngày 3.1.2026
ảnh: reuters
Chính quyền Tổng thống Mỹ Donald Trump không xác nhận loại vũ khí nào đã được sử dụng. Tuy nhiên, Fox News dẫn lời các chuyên gia quốc phòng cho rằng kịch bản hợp lý nhất là Mỹ đã triển khai thiết bị âm thanh tầm xa (LRAD) – một công cụ quen thuộc, đã được sử dụng nhiều năm trong quân đội và kiểm soát đám đông.
Theo ông Mark Cancian, cựu trung tá hải quân Mỹ và cố vấn cao cấp tại Trung tâm Nghiên cứu chiến lược và quốc tế (CSIS), LRAD thường được gọi là “tiếng nói của Chúa” do khả năng phát ra âm thanh cực lớn theo một “hình nón” định hướng. Khác với loa thông thường, âm thanh của LRAD không lan rộng mà tập trung vào một khu vực hẹp, giúp làm mất phương hướng hoặc buộc đối phương phải rút lui.
Các thiết bị này có thể phát lệnh bằng giọng nói ở cường độ rất cao hoặc phát ra âm thanh chói tai để thu hút sự chú ý và ngăn chặn di chuyển. Ở cự ly gần, LRAD có thể gây đau đớn, chóng mặt, mất phương hướng và trong trường hợp xấu có thể làm tổn thương thính giác hoặc thủng màng nhĩ.
Tuy nhiên, theo các chuyên gia, LRAD không được thiết kế để gây tổn hại thể chất lâu dài. Âm lượng tối đa của LRAD có thể lên tới khoảng 140 decibel, nhưng cường độ giảm nhanh theo khoảng cách và góc chiếu, cho phép người vận hành đứng ngoài vùng nguy hiểm.
Đại sứ Nga ở Venezuela kể gì về vụ đột kích của Mỹ bắt ông Maduro?
Ông Cancian cho biết quân đội Mỹ từng sử dụng LRAD ở Iraq để giải tán đám đông khi dân thường tiến quá gần các căn cứ quân sự. Trong trường hợp tại Venezuela, không loại trừ khả năng thiết bị này được dùng khi lực lượng Mỹ hạ cánh xuống Caracas, nhằm làm rối loạn lực lượng an ninh và buộc họ hạ vũ khí.
Tuy vậy, một số nhà phân tích cho rằng những triệu chứng mà nhân chứng mô tả, đặc biệt là nôn ra máu và mất khả năng vận động kéo dài, vượt xa những tác động điển hình của LRAD. Điều này làm dấy lên nghi vấn rằng lời kể có thể đã bị phóng đại, nhầm lẫn nguyên nhân, hoặc liên quan một yếu tố khác.
Trong nhiều thập niên, Cơ quan Nghiên cứu dự án tiên tiến quốc phòng Mỹ (DARPA) đã nghiên cứu các công nghệ không gây chết người nhằm vô hiệu hóa tạm thời đối phương. Các nghiên cứu công khai từng đề cập đến vũ khí âm thanh, sóng âm và cả các hệ thống tác động thần kinh, gây cảm giác khó chịu cực độ, mất thăng bằng hoặc tê liệt tạm thời.
Ông Can Kasapoglu, nhà phân tích quốc phòng tại Viện Hudson (Mỹ), cho biết những nghiên cứu này là cơ sở cho nhiều đồn đoán về “vũ khí vô hình”, song nhấn mạnh rằng không có bằng chứng công khai nào cho thấy các công nghệ thử nghiệm của DARPA đã được sử dụng tại Venezuela. Ông lưu ý rằng dù một số triệu chứng được mô tả “phù hợp với những gì DARPA từng nghiên cứu”, điều đó không đồng nghĩa với việc các hệ thống này đã được triển khai trên thực địa.
Nhà Trắng và Lầu Năm Góc chưa bình luận về các cáo buộc trên.
Ngoài “vũ khí âm thanh”, Mỹ còn được cho là đã tiến hành một cuộc tấn công mạng làm tê liệt hệ thống liên lạc và radar khi các phi công hạ cánh xuống thủ đô Caracas. Tổng thống Trump từng ám chỉ vai trò của Mỹ khi nói rằng nhiều khu vực ở Caracas rơi vào bóng tối “nhờ một số chuyên môn mà chúng tôi có”.
Theo lời kể được chia sẻ, sau khi radar tắt ngóm và UAV xuất hiện dày đặc, lực lượng bảo vệ tại chỗ đã rơi vào trạng thái hoảng loạn. Một người lính gác chia sẻ: “Tôi cảm thấy như đầu mình sắp nổ tung từ bên trong”, đồng thời mô tả cảnh nhiều người gục xuống vì chảy máu mũi.
Các chuyên gia cảnh báo rằng hiện không có “vũ khí âm thanh” nào được biết đến rộng rãi có thể gây ra những tổn thương nghiêm trọng như nôn ra máu. Do đó, cho đến khi có xác nhận độc lập, những cáo buộc về một loại vũ khí bí ẩn ở Venezuela vẫn chỉ dừng ở mức suy đoán.
Trong khi đó, Bộ trưởng Nội vụ Venezuela Diosdado Cabello cho biết 100 người đã thiệt mạng trong chiến dịch bắt giữ cựu Tổng thống Nicolas Maduro. Cuba nói 32 nhân viên an ninh của họ tử vong khi bảo vệ ông Maduro. Phía Mỹ xác nhận 7 binh sĩ bị thương, nhưng không có trường hợp tử vong.
