Bằng mạng lưới tình báo tinh vi, Israel lần theo dấu vết và liên tiếp hạ sát các quan chức cấp cao Iran, nhằm giáng đòn vào hệ thống an ninh nước này.
Ali Larijani, thư ký Hội đồng An ninh Quốc gia Iran, ngày 13/3 xuất hiện tại cuộc tuần hành của những người ủng hộ chính phủ ở thủ đô Tehran. Ông mặc áo khoác đen, đeo kính râm, tự tin rảo bước giữa những cận vệ đeo khẩu trang. Đó là lần xuất hiện công khai đầu tiên của Larijani trong cuộc chiến mà giới lãnh đạo Iran luôn nằm trong tầm ngắm của đối thủ.
“Những con người dũng cảm. Những quan chức dũng cảm. Những lãnh đạo dũng cảm. Sự kết hợp này không thể bị đánh bại”, ông viết trên X sau đó.
Bốn ngày sau, Iran xác nhận ông bị hạ sát trong cuộc tập kích tên lửa của Israel sáng sớm 17/3. Cơ quan tình báo Israel đã phát hiện ông Larijani đang nhóm họp cùng một số quan chức khác tại ngôi nhà ở ngoại ô Tehran, giúp quân đội nước này tung đòn không kích.
Ông Ali Larijani trong cuộc tuần hành ủng hộ chính phủ ở Tehran ngày 13/3. Ảnh: Reuters
Cùng hôm đó, tình báo Israel nhận được nguồn tin từ đặc vụ bên trong Iran rằng tướng Gholamreza Soleimani, chỉ huy lực lượng dân quân Basij, đang họp cùng các phó tướng trong chiếc lều được dựng giữa các tòa chung cư tại Tehran.
Tướng Soleimani cùng các sĩ quan cấp dưới họp trong lều dường như vì lo ngại trụ sở của họ đã bị tình báo Israel theo dõi và có thể tung đòn không kích bất cứ lúc nào. Nhưng những cuộc họp như vậy cũng là kịch bản mà Israel mong đợi.
Khi tập kích các trụ sở và căn cứ chỉ huy của lực lượng Basij trong hơn hai tuần qua, Israel muốn các thành viên của lực lượng phải nhóm họp ngoài trời, nơi không được che chắn. Soleimani cùng loạt cấp phó đã thiệt mạng trong đòn tập kích tên lửa.
Israel Katz, Bộ trưởng Quốc phòng Israel, công khai tuyên bố chiến dịch truy lùng và hạ sát các lãnh đạo cấp cao Iran đang được đẩy mạnh. Ông cho hay Lực lượng Phòng vệ Israel (IDF) được quyền tung đòn tấn công ngay khi có manh mối phù hợp, mà không cần xin phê duyệt từ cấp chính trị.
Ngày hôm sau, ông Katz thông báo Bộ trưởng Tình báo Iran Esmail Khatib đã thiệt mạng trong cuộc không kích của Israel. IDF chưa công bố thông tin cụ thể về cuộc tấn công này.
Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian lên án “vụ hạ sát hèn nhát”, cho hay nó khiến ông và người Iran “đau đớn”. Tuy nhiên, ông nhấn mạnh “hành trình của chúng tôi sẽ tiếp tục mạnh mẽ hơn bao giờ hết”.
Chiến dịch hạ sát đã được Israel tiến hành từ ngay giây phút đầu tiên của cuộc xung đột, khi phóng loạt tên lửa khiến lãnh tụ tối cao Ali Khamenei thiệt mạng sáng 28/2.
Cùng với Mỹ, họ nhanh chóng phá hủy các bệ phóng tên lửa và lưới phòng không của Iran. Sau đó, liên minh phân chia nhiệm vụ. Mỹ tập trung phá hủy sức mạnh quân sự và công nghiệp của Iran, còn Israel truy lùng hệ thống lãnh đạo của đối thủ.
Đến ngày thứ hai của xung đột, máy bay chiến đấu của Israel đã tấn công có hệ thống vào các trụ sở và trung tâm chỉ huy liên quan đến các nhánh an ninh nội địa của IRGC, Basij và các lực lượng cảnh sát đặc nhiệm.
Họ nhắm mục tiêu mọi thứ, từ đơn vị bảo vệ thủ đô Tharallah cho đến các đồn cảnh sát khu phố ở Tehran. Israel cũng tập kích những địa điểm mà tình báo xác định có lực lượng an ninh Iran hiện diện.
Sau đó, mục tiêu được mở rộng. Tình báo Israel biết được rằng Iran có một kế hoạch dự phòng cho lực lượng an ninh nội bộ trong trường hợp căn cứ của họ bị phá hủy, đó là tập kết tại các sân vận động địa phương.
Các báo cáo đánh giá chiến trường mà WSJ tiếp cận được cho thấy IDF đã giám sát và theo dõi các sĩ quan an ninh Iran tập trung tại các sân vận động như vậy, rồi tung ra đòn không kích. Đây được coi là những cuộc tấn công gây thương vong nặng nề nhất trong tuần đầu chiến sự, khiến hàng trăm nhân viên an ninh, quân nhân Iran thiệt mạng, chủ yếu là tại sân vận động Azadi ở Tehran.
Trong khi đó, truyền thông nhà nước Iran chỉ trích cuộc tấn công của Israel là nhằm vào mục tiêu dân sự, đăng ảnh hậu quả của trận không kích, nhưng không đề cập đến sự hiện diện của lực lượng an ninh.
Quân đội Israel cho biết họ còn tấn công một trung tâm chỉ huy của Bộ Tình báo Iran bên trong khu phức hợp của Công ty Điện lực Iran ở trung tâm Tehran. Truyền thông nhà nước Iran cho hay đòn không kích khiến một số kỹ sư, nhân viên điện lực và người qua đường thiệt mạng.
Israel cho rằng các cuộc tập kích như vậy đã làm lung lay tinh thần binh sĩ Iran, khiến một số thành viên lực lượng an ninh phải ngủ trong xe, trong nhà thờ hoặc tới các cơ sở thể thao khác.
Bộ máy lãnh đạo Iran sau loạt đòn hạ sát của Mỹ – Israel. Đồ họa: New York Post
Đặc vụ Israel còn gọi điện đến từng sĩ quan chỉ huy Iran, đe dọa họ và gia đình, yêu cầu họ không can thiệp nếu xảy ra cuộc nổi dậy trong nước.
“Tôi gọi để cảnh báo trước rằng ông nên đứng về phía nhân dân”, một đặc vụ Viện Tình báo và Chiến dịch Đặc biệt Israel (Mossad) nói bằng tiếng Farsi với sĩ quan cảnh sát cấp cao Iran trong đoạn băng ghi âm được cung cấp cho WSJ. “Nếu ông không làm vậy, số phận của ông sẽ giống như lãnh đạo của ông. Ông nghe rõ chứ?”
“OK”, sĩ quan này trả lời.
Trên mặt đất, Israel nhắm vào các kho trang bị của cảnh sát, phá hủy phương tiện, thiết bị được cho là dùng để “trấn áp biểu tình”.
Có thời điểm, Israel đã tấn công khoảng 34 địa điểm khác nhau liên quan đến lực lượng an ninh nội bộ ở tỉnh Ilam, khu vực miền tây gần biên giới Iraq với đông đảo người Kurd sinh sống. Người Kurd ở Iran vốn có quan hệ căng thẳng với chính quyền trung ương và sở hữu lực lượng vũ trang riêng.
Tuần trước, không quân Israel bắt đầu triển khai UAV tự sát trên bầu trời Tehran và các khu vực khác của Iran, chuyển trọng tâm tấn công từ trung tâm chỉ huy sang các trạm kiểm soát của lực lượng Basij. Hôm 12/3, ít nhất 3 trạm kiểm soát bị nhắm mục tiêu, trong đó có vị trí nằm trên cao tốc Imam Reza và con phố Shahed ở phía bắc Tehran.
Các đợt tấn công tiếp diễn vào cuối tuần. Tối 15/3, lực lượng Israel tiến hành chiến dịch truy lùng có chọn lọc nhằm vào các trạm kiểm soát, đánh trúng 11 địa điểm, gồm tại quảng trường Enghelab, Azadi ở Tehran và dọc nhiều tuyến cao tốc.
Hiệu quả của chiến dịch Israel hiện rất khó đánh giá độc lập. Tuy nhiên, Israel nhận định cuộc chiến trên không đang gây gián đoạn hệ thống chỉ huy của Iran, làm suy giảm tinh thần của lực lượng an ninh. Một bác sĩ ở Tehran cho biết cảnh sát tại khu Vanak ở thủ đô đã chuyển trạm kiểm soát xuống dưới cầu vượt để tránh bị tấn công.
Israel một lần nữa chứng minh khả năng hạ sát các đối thủ. Thủ tướng Benjamin Netanyahu cho biết ông đang theo đuổi mục tiêu kéo dài hàng thập kỷ là thay đổi chế độ ở Iran, tuyên bố đất nước ông đang làm suy yếu giới lãnh đạo ở Tehran để tạo cơ hội cho người dân nổi dậy.
Khói bốc lên sau vụ tập kích vào Tehran ngày 1/3. Ảnh: AP
Michael A. Horowitz, nhà phân tích địa chính trị và an ninh, nhận định các vụ hạ sát của Israel có khả năng sẽ cản trở hoạt động nội bộ hiệu quả của Iran. “Chúng có thể làm đảo lộn chuỗi chỉ huy, làm chậm quá trình ra quyết định, đồng thời làm nản lòng cả giới lãnh đạo lẫn binh lính”, ông nói.
Horowitz mô tả ông Larijani là “mảnh ghép quan trọng, người đóng vai trò điều phối giữa các bên khác nhau trong Cộng hòa Hồi giáo”. Cái chết của ông ấy “có thể làm tăng căng thẳng nội bộ trong ngắn hạn, ngay cả khi nó dẫn đến việc củng cố sức mạnh của IRGC trong dài hạn”.
Điểm mấu chốt đó đã được nhắc đến trong suốt cuộc xung đột kể từ sau vụ hạ sát ông Ali Khamenei. Giới quan sát phương Tây lo ngại rằng nỗ lực loại bỏ các lãnh đạo hiện tại của Iran sẽ chỉ tạo ra khoảng trống quyền lực để IRGC, lực lượng vốn có quan điểm rất cứng rắn, trỗi dậy và có nhiều quyền lực hơn.
“Nếu nhìn vào cách vụ ám sát ông Ali Khamenei đã tiếp thêm sức mạnh cho các thành viên cứng rắn và quyền lực ở Iran, cái chết của ông Larijani có thể đóng vai trò như chất xúc tác thúc đẩy nhanh con đường đó”, Ellie Geranmayeh, chuyên gia chính sách cao cấp tại Hội đồng Đối ngoại châu Âu, nhận định.
Thanh Tâm (Theo WSJ, NBC News, AFP)
