Ở yên một chỗ lâu ngày, trí óc cũng giống như một chiếc ao tù. Nước bên trong dù trong đến đâu, cũng chỉ quanh quẩn trong giới hạn bờ ao. Chỉ khi dòng sông mở ra, khi dòng nước tìm đường ra biển, ta mới nhận ra sự mênh mông vô tận. Đi ra ngoài chính là phá vỡ chiếc ao trong tâm trí, để biết rằng tri thức không bao giờ có điểm dừng.
Tôi từng nghĩ rằng mình hiểu về thế giới, chỉ vì đọc vài cuốn sách, xem vài chương trình, hay nghe lại những lời kể của người khác. Nhưng khi đặt chân đến một miền đất xa lạ, mọi niềm tin ấy lập tức trở nên vụn vỡ. Tôi nhận ra sự hiểu biết của mình chỉ như lớp sương mỏng, tan biến ngay khi ánh nắng thực tại chạm vào. Những ngôi nhà xây bằng đất đỏ, những ngôi chợ đầy tiếng cười, những ngôn ngữ xa lạ vang lên như bài hát — tất cả khiến tôi ngỡ ngàng vì cuộc sống phong phú hơn mình tưởng.
Đi ra ngoài là một cuộc đối thoại với cái vô hạn. Bởi khi ta thấy một ngọn núi, ta biết còn có những ngọn núi cao hơn. Khi ta gặp một nền văn hóa, ta biết còn vô số cách sống khác. Và chính lúc đó, ta hiểu rằng cái “đúng” ta nắm giữ chỉ là một mảnh ghép trong muôn ngàn mảnh ghép. Ở yên một chỗ, ta dễ tưởng rằng mảnh ghép ấy là toàn bộ bức tranh. Nhưng bước ra ngoài, ta thấy rõ: bức tranh đời sống bao la đến mức ta không bao giờ ghép xong.
Thế giới ngoài kia không chỉ rộng lớn về địa lý, mà rộng lớn cả về tâm hồn con người. Một cụ già vùng núi có thể dạy tôi bài học về sự kiên nhẫn qua đôi bàn tay run rẩy nhưng vẫn miệt mài dệt vải. Một đứa trẻ bán hàng rong dạy tôi về sự kiên cường bằng nụ cười sáng rực dù đôi dép đã mòn vẹt. Đi ra ngoài, ta thấy con người không chỉ sống để tồn tại, mà còn để gieo lại câu chuyện vào lòng kẻ khác.
Có khi, đi ra ngoài không phải để thấy cái mới, mà để nhận ra cái cũ trong ta vốn đã trở nên chật hẹp. Mỗi bước chân như nhát búa gõ vào bức tường định kiến, để rồi ta thấy thế giới chẳng phân chia trắng đen rõ ràng. Có những người chẳng theo một tôn giáo nào nhưng vẫn sống đầy từ bi. Có những người chẳng học cao xa nhưng trí tuệ sâu như biển. Đi ra ngoài, ta học cách bớt phán xét, bớt đặt nhãn, và lắng nghe nhiều hơn.
Tôi nhận ra, thế giới bên ngoài chính là tấm gương phản chiếu thế giới bên trong. Khi ta thấy một cánh đồng bất tận, đó cũng là lời nhắc rằng lòng mình có thể rộng ra như thế. Khi ta thấy đại dương dậy sóng, đó cũng là lúc soi thấy những cơn sóng ngầm trong chính mình. Và khi ta thấy một con đường uốn lượn qua núi rừng, đó cũng là cách nhắc nhở rằng cuộc đời không bao giờ là đường thẳng, nhưng quanh co nào rồi cũng dẫn đến một miền rộng mở.
Ở yên một chỗ, tri thức chỉ như một ngọn đèn leo lét trong căn phòng kín. Đi ra ngoài, tri thức biến thành ngọn lửa giữa trời, soi sáng những góc khuất mà ta chưa từng thấy. Nhưng điều quan trọng không chỉ là “biết thêm” mà là “thấy khác đi”. Sự khác biệt ấy mới chính là phần thưởng lớn nhất của hành trình.
Cuộc sống không chỉ là tồn tại, mà là mở rộng. Mở rộng đôi mắt để thấy cái đẹp ngoài kia. Mở rộng trái tim để đón nhận khác biệt. Mở rộng tâm trí để biết rằng điều mình chưa biết luôn nhiều hơn điều mình đã biết. Và tất cả những điều đó, chỉ bắt đầu khi ta dám bước ra khỏi lối mòn quen thuộc.
Đi ra ngoài, không có nghĩa là phải đi thật xa, thật nhiều. Chỉ cần đi ra khỏi chính mình của ngày hôm qua, ta đã bắt đầu thấy thế giới khác đi. Đi ra ngoài để thấy thế giới lớn đến nhường nào, và cũng để thấy rằng trong ta, vẫn còn những cánh cửa chưa từng mở.
