Có những điều trong đời ta không lựa chọn được. Ta không chọn được nơi mình sinh ra, không chọn được màu da hay ngôn ngữ đầu tiên ta cất tiếng. Nhưng chính từ những điều không lựa chọn đó, ta có được căn cước, có được cái gốc, có được thứ mà ta gọi bằng hai chữ thân thương: quê hương. Và từ cái gốc ấy, tình yêu nước hình thành, đôi khi âm thầm, đôi khi mãnh liệt, nhưng luôn hiện diện như mạch ngầm nuôi dưỡng con người.
Yêu nước không chỉ là một khái niệm cao xa để treo trên những khẩu hiệu. Yêu nước hiện diện trong từng hơi thở thường ngày, trong cách ta sống, trong từng hành động tưởng như nhỏ bé. Đó có thể là khi một người nông dân cặm cụi trên cánh đồng, gieo hạt mồ hôi xuống đất để mùa sau cây lúa trĩu bông. Đó là khi một người thầy, một cô giáo đứng trên bục giảng, kiên nhẫn dạy từng con chữ để những đứa trẻ có tri thức, có đôi cánh bay ra thế giới nhưng vẫn nhớ nơi mình bắt đầu.
Đối với tôi, yêu nước là một khái niệm trầm lắng, không ồn ào, không phô trương. Nó không nhất thiết là những lời hô vang hay những biểu ngữ đầy màu sắc, mà là cách ta đối diện với mảnh đất này, với những con người đang sống cùng ta. Yêu nước, đôi khi, chỉ đơn giản là yêu một buổi sáng trong lành với tiếng chim hót ngoài ngõ, là yêu nồi cơm nóng trong gian bếp nhỏ, là yêu nụ cười của bà cụ bán hàng rong ở góc phố quen thuộc.
Tình yêu nước cũng giống như tình yêu dành cho cha mẹ. Ta có thể trách, có thể buồn, có thể phàn nàn, nhưng sâu trong lòng, đó vẫn là nơi ta thuộc về. Có những lúc ta rời quê hương, đi xa, đến những vùng đất phồn hoa hơn, hiện đại hơn, nhưng khi nghe đâu đó một câu hát về làng quê, một mùi hương gợi nhớ tuổi thơ, ta chợt thấy lòng mình run rẩy. Bởi vì yêu nước không cần học, nó nằm sẵn trong huyết quản.
Người trẻ thường hỏi, yêu nước là gì trong thời hiện đại. Có phải là chiến đấu, là hy sinh như cha ông ta ngày xưa. Tôi nghĩ, thời nào cũng cần những cách yêu nước khác nhau. Nếu ngày xưa, yêu nước là cầm súng bảo vệ biên cương, thì hôm nay, yêu nước là biết giữ gìn môi trường, là sống tử tế, là làm việc chăm chỉ để đất nước mình giàu mạnh. Yêu nước có thể bắt đầu từ việc đơn giản như không xả rác xuống sông, như tôn trọng luật lệ giao thông, như ủng hộ những sản phẩm quê hương để nông dân có cuộc sống tốt hơn.
Yêu nước không chỉ là tình cảm, nó còn là trách nhiệm. Một quốc gia không thể phát triển nếu mỗi người dân chỉ biết đòi hỏi mà không đóng góp. Nước không thể chảy về một hướng nếu ai cũng chỉ muốn gặt hái cho riêng mình. Đất nước lớn mạnh khi từng công dân hiểu rằng mình là một phần của bức tranh chung, rằng sự tử tế của một người sẽ lan tỏa, sự nỗ lực của một cá nhân sẽ góp gió thành bão.
Tôi từng gặp nhiều người xa quê, đi làm ăn, học tập ở xứ người. Họ kể rằng, dù đã sống lâu năm, có cuộc sống đầy đủ, nhưng trong tim họ vẫn còn một nỗi nhớ không nguôi. Nhớ tiếng rao của chợ sớm, nhớ mùi đất sau cơn mưa, nhớ cả cái nắng gay gắt và mưa rào bất chợt. Chính khi rời xa, họ mới hiểu rõ tình yêu nước trong mình không chỉ là hoài niệm, mà còn là động lực để họ phấn đấu, để trở về, để làm được điều gì đó cho nơi mình sinh ra.
Có người lại nghĩ rằng yêu nước là khái niệm rộng, khó nắm bắt. Nhưng hãy thử nghĩ đơn giản: yêu nước chính là yêu con người trong nước đó. Mỗi nụ cười ta trao đi, mỗi lần ta đối xử công bằng, mỗi lần ta chọn sự tử tế thay cho sự ích kỷ, ta đã góp một phần nhỏ vào tình yêu lớn lao ấy. Nước là tổng hòa của những con người, và khi ta yêu thương nhau, đất nước tự khắc sẽ giàu đẹp hơn.
Tôi nhớ có lần đọc được một câu: “Đất nước không phải là khái niệm, đất nước là mỗi bữa cơm, là mái nhà, là con đường ta đi về.” Và quả thật, yêu nước không tách rời cuộc sống hàng ngày. Ta không thể nói yêu nước trong khi lại làm ngơ trước người hàng xóm gặp khó khăn. Ta không thể nói yêu nước trong khi lại phá hoại môi trường sống chung. Yêu nước bắt đầu từ những điều nhỏ bé nhất, nhưng chính những điều nhỏ bé đó cộng lại mới làm nên điều vĩ đại.
Khi trưởng thành, tôi hiểu rằng yêu nước cũng là yêu sự thật. Không tô vẽ, không ảo tưởng, mà nhìn đất nước với cả những khiếm khuyết. Chỉ khi ta dám nhìn nhận những điều chưa hoàn hảo, ta mới có động lực để thay đổi. Yêu nước không có nghĩa là chỉ ca ngợi, mà là góp tiếng nói để xây dựng. Đó là tình yêu trưởng thành, không phải tình yêu mù quáng.
Có những người cả đời lặng lẽ cống hiến mà không cần ai biết đến. Người kỹ sư dành cả tuổi thanh xuân để nghiên cứu, chế tạo những công trình bền vững cho đất nước. Người thầy thuốc âm thầm ở vùng xa chữa bệnh, mang lại sự sống cho bao người nghèo. Họ không hô hào khẩu hiệu, nhưng chính họ mới là những trái tim đặt nền móng cho một tình yêu nước thật sự.
Khi ta yêu nước, ta cũng học được sự kiên nhẫn. Đất nước không thể thay đổi trong một ngày, một tháng hay một năm. Nhưng nếu mỗi thế hệ kiên nhẫn xây dựng, thì mai sau, thế hệ con cháu sẽ được hưởng quả ngọt. Giống như trồng một cây cổ thụ, ta có thể không ngồi dưới bóng mát, nhưng ta biết rằng sẽ có ai đó, trong tương lai, được ngồi nghỉ dưới tán lá ấy. Và đó chính là ý nghĩa sâu xa của yêu nước: gieo hạt hôm nay cho những ngày mai.
Yêu nước không chỉ hướng ra ngoài, mà còn là hành trình trở về bên trong. Nó là câu hỏi: ta là ai, ta thuộc về đâu, ta sẽ để lại gì. Khi ta biết rõ căn cước của mình, ta sẽ không lạc lõng giữa thế giới rộng lớn. Khi ta biết yêu gốc rễ của mình, ta sẽ mạnh mẽ hơn để bước ra toàn cầu mà không đánh mất bản thân.
Cuối cùng, yêu nước không phải là một lựa chọn, nó là một bản năng. Như con chim bay xa rồi vẫn tìm về tổ. Như con sông chảy mãi rồi cũng trở về biển. Yêu nước là sự gắn bó vô hình giữa ta và mảnh đất đã nuôi ta lớn lên. Dù đi đâu, làm gì, ta vẫn mang trong tim mình hình ảnh quê hương, như một phần không thể tách rời.
