Không chỉ nỗi lo bệnh tật, nhiều bệnh nhân ngại ngùng, sợ bị đánh giá hay “lộ” những điều riêng tư khi thăm khám tại cơ sở y tế – Ảnh: XUÂN MAI
Quyền riêng tư của người bệnh luôn là nguyên tắc nền tảng trong quá trình thăm khám tại các cơ sở y tế. Đặc biệt, với những lĩnh vực nhạy cảm như khám sản phụ khoa hay các bệnh lý liên quan đến đường tình dục, sự tinh tế và tế nhị càng đóng vai trò then chốt để mang lại cảm giác an tâm và thoải mái cho người bệnh.
Hỏi nhỏ, trả lời khẽ, sao khó thế!
Hiện nay do còn tình trạng quá tải tại nhiều cơ sở y tế hay để thuận tiện hơn cho nhân viên y tế, nhiều nơi khám phụ khoa hay để người ngồi chờ khám vào chung phòng khám, quyền riêng tư của người bệnh vẫn chưa được đảm bảo. Điều này không chỉ ảnh hưởng đến chất lượng khám chữa bệnh mà còn khiến người bệnh cảm thấy e ngại khi chia sẻ những vấn đề nhạy cảm, từ đó làm giảm hiệu quả chẩn đoán và điều trị.
Chị K.V. (33 tuổi, TP.HCM) chia sẻ mới đây chị tìm đến một phòng khám sản phụ khoa trên địa bàn để kiểm tra khi “vùng kín” xuất hiện những nốt mụn bất thường. Vốn đã mang theo tâm lý lo lắng, ngại ngùng khi đi khám, chị càng thêm áp lực bởi trải nghiệm không mấy dễ chịu tại đây.
Trong lúc ngồi chờ đến lượt, hai nhân viên làm thủ tục liên tục đặt những câu hỏi mang tính riêng tư, yêu cầu chị phải trình bày rõ tình trạng của mình. Điều khiến chị bối rối hơn cả là khu vực chờ khi đó khá đông người, có cả nam giới đi cùng người thân, khiến mọi ánh nhìn xung quanh càng làm chị thêm lúng túng.
“Lúc đó tôi chỉ mong được nói chuyện riêng với nhân viên y tế nhưng họ lại yêu cầu tôi phải nói to, nói rõ mình bị gì hay “đã quan hệ tình dục chưa?” mới làm hồ sơ. Tôi thực sự rất ngượng ngùng và khó chịu, cảm giác như câu chuyện riêng tư của mình bị phơi bày trước nhiều người”, chị V. nhớ lại.
Theo chị, với những vấn đề nhạy cảm như sản phụ khoa, sự nhẹ nhàng, kín đáo trong cách tiếp cận không chỉ giúp người bệnh bớt áp lực mà còn thể hiện sự tôn trọng cần thiết. “Chỉ một chút tinh tế thôi cũng đủ khiến người đi khám cảm thấy được an tâm hơn rất nhiều”, chị V. nói.
Trên mạng xã hội không khó để bắt gặp những hội nhóm như “Hội chị em bị viêm nhiễm phụ khoa chia sẻ cách điều trị”, “Chia sẻ kinh nghiệm chữa bệnh phụ khoa” hay “Hỏi đáp bệnh phụ khoa”… với số lượng thành viên lên đến hàng chục nghìn người.
Tại đây, nhiều phụ nữ lựa chọn đăng bài “cầu cứu”, xin lời khuyên và chia sẻ cách tự điều trị tại nhà thay vì tìm đến các cơ sở y tế khi gặp vấn đề. Đằng sau sự lựa chọn ấy, không ít người thừa nhận xuất phát từ tâm lý e ngại, thiếu thoải mái khi phải trực tiếp thăm khám những vấn đề nhạy cảm.
Không gian riêng tư, bác sĩ hỏi khéo léo, gợi mở
Trao đổi với Tuổi Trẻ, TS.BS Lê Vũ Tân (Bệnh viện Bình Dân, TP.HCM) cho rằng với những bệnh lý khó nói, đặc biệt là bệnh lây truyền qua đường tình dục, việc khai thác thông tin từ bệnh nhân không đúng cách có thể dẫn đến chẩn đoán sai.
Với nhiều năm kinh nghiệm là bác sĩ chuyên khoa nam học, theo bác sĩ Tân, điều đầu tiên và quan trọng nhất khi tiếp xúc bệnh nhân là môi trường phòng khám phải đảm bảo tính riêng tư, tế nhị.
Không nên để nhiều bệnh nhân cùng ở trong một không gian khám, chỉ ngăn cách bằng rèm mỏng, không có tường cách âm vì điều này khiến người bệnh e ngại, khó chia sẻ những vấn đề nhạy cảm bệnh tình của mình.
Ngoài ra, bác sĩ khi thăm khám cần có phong thái chuyên nghiệp, tạo sự tin tưởng, đồng thời đặt mình vào vị trí người bệnh, tránh cách tiếp cận mang tính phán xét.
“Lý tưởng nhất là một bác sĩ, một bệnh nhân trong phòng khám. Trường hợp bác sĩ nam khám nữ, cần có thêm điều dưỡng là nữ để đảm bảo tính chuyên nghiệp, tránh những tình huống tế nhị phát sinh trong quá trình thăm khám.
Khi hỏi bệnh nhân thay vì dùng câu hỏi trực diện nên dùng những câu hỏi khéo léo, gián tiếp, gợi mở như: “Em đã có gia đình hay bạn gái chưa. Gần đây em có gần gũi với bạn tình mới không?”. Đồng thời cho người bệnh biết mọi thông tin khai thác chỉ phục vụ mục đích chẩn đoán, được bảo mật tuyệt đối, không chia sẻ cho gia đình, bên thứ ba hay đăng mạng xã hội khi chưa được người bệnh cho phép”, bác sĩ Tân nói.
TS Bùi Chí Thương, trưởng khối sản Bệnh viện Nhân dân Gia Định (TP.HCM), cho hay trong quan niệm truyền thống của phụ nữ Á Đông, những vấn đề liên quan đến cơ thể, đặc biệt là sức khỏe sinh sản, bệnh tình dục thường được xem là chuyện riêng tư khó chia sẻ. Chính vì vậy khi bước vào môi trường y tế, họ không chỉ mang theo nỗi lo về bệnh tật mà còn cả sự ngại ngùng, sợ bị đánh giá hay “lộ” những điều riêng tư.
Thực tế cho thấy tỉ lệ phụ nữ Việt Nam chủ động khám phụ khoa định kỳ hiện nay vẫn còn khá thấp do nhiều lý do khác như: tâm lý e ngại bác sĩ nam, sợ bị đánh giá khi đi khám phụ khoa, điều kiện kinh tế hạn chế, công tác tuyên truyền chưa đủ rộng rãi.
Trong một số trường hợp, cách ứng xử của nhân viên y tế chưa thật sự tinh tế, chẳng hạn như trao đổi thông tin riêng tư thiếu kín đáo hoặc đặt câu hỏi chưa khéo léo, khiến người bệnh cảm thấy ngại ngùng khi thăm khám.
Bác sĩ Chí Thương nhấn mạnh bên cạnh chuyên môn, đội ngũ y tế cần khéo léo trong giao tiếp, lắng nghe và thấu hiểu tâm lý người bệnh, tạo cảm giác an tâm và thoải mái trong suốt quá trình thăm khám. Đồng thời các chính sách khuyến khích phụ nữ chủ động đi khám và tầm soát phụ khoa cũng cần được đẩy mạnh, nhất là trong bối cảnh mức sinh đang có xu hướng giảm.
Cơ sở y tế phải đảm bảo tính riêng tư trong khám chữa bệnh
“Theo quy định trong y khoa, mọi thông tin liên quan đến bệnh nhân từ hành chính, tiền sử bệnh đến tình trạng sức khỏe đều phải được giữ bí mật tuyệt đối. Không chỉ riêng bệnh nam khoa, mà tất cả các chuyên khoa đều cần đảm bảo tính riêng tư trong khám chữa bệnh.
Việc khám chung, thiếu không gian riêng tuy có thể thuận tiện cho bác sĩ nhưng có thể ảnh hưởng đến việc khai thác bệnh sử và hiệu quả điều trị”, bác sĩ Lê Vũ Tân cho hay.
